III SA/Po 881/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła postanawia: umorzyć postępowanie /-/ Marzenna Kosewska WSA/post.1 - sentencja postanowienia Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenia celne - SAD OBR nr [...] z dnia [...] oraz SAD OBR nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej preferencji, zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego. W punkcie 2 decyzji organ celny określił kwotę długu celnego w oparciu o konwencyjne stawki celne i wezwał dłużnika D. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe w C. do uiszczenia niedoboru cła w kwocie [...] zł. oraz odstąpił od pobrania odsetek wyrównawczych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł importer D. S. Odwołujący zażądał - na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej - uchylenia w całości niniejszej decyzji i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiotowym zakresie. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], a ponadto o zasądzenie od organu odwoławczego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia [...] (k. 32 akt sądowych) W. W. - zarządca masy upadłości poinformował, iż z dniem [...] postanowieniem Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt [...] została ogłoszona upadłość I. i D. S. prowadzących działalność gospodarcza w ramach: "[...] - [...] oraz "[...]" - [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] uchylono z dniem [...] zarząd własny upadłych i ustanowiono zarządcę masy upadłości w osobie W. W. Wraz z pismem przedłożono kserokopię odpisów postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] (k. 33 akt sądowych) oraz z dnia [...] (k. 34 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia [...] zarządca W. W. został zobowiązany do złożenia w terminie 14 dni oświadczenia, czy przystępuje do postępowania sądowo-administracyjnego w trybie art. 139 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego pod rygorem zawieszenia postępowania. Wobec braku odpowiedzi zarządcy, postanowieniem z dnia [...] Sąd zawiesił postępowanie w sprawie. Jako podstawę prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd powołał przepis art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że wobec utraty przez upadłego prawa zarządu i korzystania z masy - z dniem ogłoszenia upadłości - udzielone przez niego pełnomocnictwo procesowe dla radcy prawnego J. T. wygasło (art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze Dz.U. Nr 60, poz. 535). Zaznaczono ponadto, że ustanowienie zarządcy sprawia, iż upadły traci legitymację w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślono, że aby mogło ono toczyć się z udziałem upadłego, zarządca winien złożyć oświadczenie o odmowie wstąpienia do postępowania, co daje podstawę do przyjęcia domniemania, że mienie objęte postępowaniem nie wchodzi do masy upadłości (art. 65 ust. 1). Dopiero wówczas postępowanie może być kontynuowane z udziałem upadłego. Ostatecznie stwierdzono, iż wobec niezłożenia przez zarządcę stosownego oświadczenia, Sąd nie mógł nadać sprawie dalszego biegu. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia [...], Sąd Rejonowy w K. pismem z dnia [...] udzielił informacji o stanie sprawy o sygn. akt [...] dotyczącej postępowania upadłościowego D. J. S. Sąd upadłościowy wskazał, że w pierwszej fazie postępowania upadłościowego w sprawie występował nadzorca sądowy, a później zarządca. Następnie w toku postępowania prawomocnie zmieniono postanowienie o ogłoszeniu upadłości (sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z opcji układowej) na likwidację majątku i wyznaczono syndyka. Jednak pomimo wyznaczenia syndyka podejmowano czynności związane z rozwiązaniem problemu wierzycieli, którzy przedpłacili kwoty na nabycie apartamentów. W związku z tym odbyło się zgromadzenie wierzycieli, na którym przyjęto układ likwidacyjny. W punkcie 1 układu wskazano, że T. W. A. wchodzi w prawa wierzyciela w miejsce upadłych oraz staje się właścicielem wszystkich praw, ruchomości oraz udziału we współwłasności oznaczonej nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłości D. J. S. i I. M. S. na warunkach układu, z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu układu. Z kolei w punkcie 2 układu zaznaczono, że integralną część układu stanowi oświadczenie T. W. A. w formie aktu notarialnego z dnia [...] nr rep. [...] zobowiązującego się do ustanowienia w oznaczonym terminie i przeniesienia na rzecz wymienionych imiennie wierzycieli objętych układem określonych precyzyjnie lokali oraz o przejęciu pozostałych zobowiązań osobistych małżonków S. (na warunkach układu). Dodatkowo w punkcie 3 układu stwierdzono, że przejęcie całości majątku masy upadłości upadłych skutkuje ich całkowitym zwolnieniem z wszystkich zobowiązań z zastrzeżeniem pkt 7 układu, w tym również co do wierzytelności nie uznanych w postępowaniu upadłościowym oraz tych, co do których wierzyciele odstąpili od ich dochodzenia i zgłoszenia w postępowaniu upadłościowym, z zastrzeżeniem art. 290 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego. Ponadto w punkcie 4 układu wskazano, że przejmujący majątek masy przejmuje zobowiązania D. J. S. i I. M. S. uznane w postępowaniu upadłościowym. W piśmie Sąd Rejonowy wskazał również, iż postanowieniem z dnia [...] zatwierdzono układ likwidacyjny, a następnie na podstawie art. 293 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego. Wskazano ponadto, że z mocy układu w postępowanie sądowe jako wierzyciel wstąpił T. A. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia [...], pismem z dnia [...] Sąd Rejonowy w K. - sąd upadłościowy w sprawie [...] - poinformował, że Dyrektor Izby Celnej dwukrotnie nadsyłał do postępowania upadłościowego zgłoszenia wierzytelności. Jedna z nich opiewała na kwotę [...] zł. należności głównej i [...] zł. odsetek. Załącznikiem tego zgłoszenia jest także decyzja Naczelnik Urzędu Celnego z [...] nr [...]. Sąd upadłościowy wskazał, że na przedłożonej przez zarządcę masy upadłości liście wierzytelności upadłego D. S. zarządca, co do powyższej wierzytelności, uznał kwotę łączną [...], w tym w kategorii trzeciej [...] zł. należności głównej, [...] zł. odsetek oraz w kategorii czwartej [...] zł. Dodatkowo podkreślono, że wierzytelność Skarbu Państwa - Izby Celnej nie była przedmiotem sprzeciwu, zatem nie była przez sędziego komisarza weryfikowana co do jej zasadności. Zaznaczono również, że Dyrektor Izby Celnej głosował za przyjęciem układu likwidacyjnego. Jednocześnie Sąd upadłościowy oświadczył, że nie posiada szczegółowej wiedzy na temat obecnego zakresu zaspokojenia tego wierzyciela. Zarządzeniem z dnia [...] T. W. A. został poinformowany o toczącym się postępowaniu oraz o treści art. 33 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie wyznaczono mu termin 14 dni do złożenia oświadczenia o zgłoszeniu udziału w przedmiotowej sprawie w charakterze uczestnika postępowania, pod rygorem uznania braku oświadczenia za niezgłoszenie udziału w niniejszej sprawie. Powyższe zarządzenie zostało doręczone adresatowi w dniu [...]. Jednak T. A. nie udzielił żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszego postępowania - zainicjowanego skargą D. S. - jest ocena legalności działalności Dyrektora Izby Celnej prowadzącej do wydania decyzji z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...], na mocy której nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty niedoboru cła w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] ogłoszono upadłość skarżącego D. S. Wyznaczony zarządca nie złożył oświadczenia o przystąpieniu do przedmiotowego postępowania w trybie art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) - w dalszej części zwanej pr.up.n. Następnie zmieniono postanowienie o ogłoszeniu upadłości z opcją układu na likwidację majątku i wyznaczono syndyka. Jednak na zgromadzeniu wierzycieli przyjęto układ likwidacyjny, na mocy którego T.W. A. przejął wszelkie zobowiązania upadłego D. S. i zobowiązał się do wykonania układu. Postanowieniem z dnia [...] zatwierdzono układ likwidacyjny, a następnie na podstawie art. 293 ust. 1 pr.up.n. stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego. Jak wynika z informacji podanych przez Sąd upadłościowy zarządca uznał w całości (oraz dochodzone przez organ celny odsetki) kwotę w wysokości [...] zł. wynikającą z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej. Dodatkowo wierzytelność ta nie była przedmiotem sprzeciwu, a Dyrektor Izby Celnej głosował za przyjęciem układu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że w postępowaniu upadłościowym - określanym mianem egzekucji generalnej - zgłaszane są wszystkie wierzytelności, bez względu na ich cywilno lub publicznoprawny charakter. Ogłoszenie upadłości w stosunku do strony powoduje swoiste "oderwanie" sposobu dochodzenia i zaspokojenia wszystkich wierzytelności od ich genetycznej podstawy. Osoba uprawnionego wierzyciela i charakter prawny wierzytelności nie stanowi żadnej podstawy do wyłączenia jej ze sfery działania prawa upadłościowego, a co najwyżej decyduje o kolejności zaspokojenia tej wierzytelności z masy upadłości. Prawo upadłościowe kreuje właściwe sobie reguły dochodzenia roszczeń wierzycieli od upadłego, zawieszające na okres postępowania upadłościowego możliwości ich realizacji w sposób przewidziany dla danej wierzytelności jej prawnej podstawy (S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2005r., str. 765, 484, 487). Dodatkowo wskazuje się, że jeżeli ostateczna decyzja administracyjna została wydana przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem upadłości, sędzia komisarz i sąd orzekający w przedmiocie uznania wierzytelności objętej tą decyzją są nią związani, tak samo jak prawomocnym wyrokiem zapadłym przed ogłoszeniem upadłości i nie mogą odmówić uznania wierzytelności. Powyższe prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż wierzytelność wynikająca z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej, jest w świetle art. 290 ust. 1 pr.up.n. objęta układem. Wobec generalnego charakteru wierzytelności zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym, należy przyjąć, iż Tytuł VI pr.up.n., Dział III - Skutki układu - ma zastosowanie również do wierzytelności publicznoprawnych - pomimo braku wyraźnego ich rozróżnienia w przepisach niniejszego Działu. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 295 ust. 1 pr.up.n., zgodnie z którym z dniem uprawomocnienia się postępowania zatwierdzającego układ z mocy prawa ulegają umorzeniu postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu w celu zaspokojenia należności objętych układem, a tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, które stanowiły podstawę do prowadzenia takich postępowań, tracą z mocy prawa wykonalność. Dokonując interpretacji powyższego przepisu należy podkreślić, za powołanym powyżej komentatorem (S. Gurgul, Komentarz, str. 824), że z dniem uprawomocnienia się postępowania zatwierdzającego układ z mocy prawa tracą wykonalność również te tytuły wykonawcze i egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętych układem, które istniały przed ogłoszeniem upadłości, ale nie był podstawą prowadzonych przeciwko upadłemu postępowań zabezpieczających lub egzekucyjnych. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej stanowi decyzję ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 Nr 98, poz. 1071 z póź zm.). Przedmiotowa decyzja utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nakładającą na skarżącego obowiązek zapłaty niedoboru cła w kwocie [...] zł., a zatem podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek zapłaty należności pieniężnej wynikającej z tytułu należności przywozowych - art. 2 § 1 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Należy zatem stwierdzić, iż decyzja ostateczna organu odwoławczego stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego - tytułu wykonawczego w rozumieniu art. 295 ust. 1 pr.up.n. Podkreślenia wymaga fakt, że ratio legis przepisu art. 295 ust.1 pr.up.n. wynika z treści przepisu art. 296 pr.up.n., zgodnie z którym wyciąg z listy wierzytelności łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu. Oznacza to, że organ celny uzyskawszy wyciąg z listy wierzytelności łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ będzie dysponował tytułem egzekucyjnym. W konsekwencji, tytuł egzekucyjny obejmujący wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności zastępuje poprzednio wydany tytuł egzekucyjny - ostateczną decyzję organu celnego - który ipso iure traci moc, bowiem w obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwa niezależne od siebie, a obejmujące tę samą wierzytelność, tytuły egzekucyjne. Stwierdzić zatem należy, iż wobec wynikającej z art. 295 ust. 1 pr.up.n. utraty mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] przestał istnieć substrat zaskarżenia skargą w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rezultacie braku przedmiotu niniejszego postępowania jego dalsze prowadzenie jest bezzasadne - bezprzedmiotowe. Mając na względzie powyższe, Sąd - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe - orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ Marzenna Kosewska T.M.d