III SA/Po 890/22

Dnia 3 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej oddala skargę W dniu 3 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wpłynął wniosek M. K. o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, złożony przez za pośrednictwem Poczty Polskiej 31 maja 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji .Rolnictwa w P. postanowieniem z 4 lipca 2022 r. wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r" poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w zw. z § 13zo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r" poz. 187 ze zm.), dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.", orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z uwagi na złożenie wniosku po terminie. M. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organu drugiej instancji wskazano, co następuje. Zasady przyznawania pomocy finansowej określono w § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. Pomoc jest przyznawana na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (§ 13zo ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.). Wniosek ten składa się raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (§ 13zo ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.). W przypadku złożenia wniosku po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy (§ 13zo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.). W przypadku wniosków o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, termin składania wniosków jest ustalony w odrębnym przepisie i nie dotyczy go art. 57 § 5 K.p.a. Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Termin na złożenie wniosku jest terminem materialnym, a nie procesowym. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, stąd nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego, więc postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Przywracane mogą być zasadniczo tylko terminy procesowe, natomiast terminy materialnoprawne mogą być przywrócone jedynie przepisem ustawy, a przez organ administracji - jedynie, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne. Analiza przepisów prawa pozwala stwierdzić, że wszczęcie postępowania z uwagi na złożenie wniosku po terminie przewidzianym w przepisach nie jest możliwe, a instytucja przywrócenia terminu do złożenia wniosku nie znajduje zastosowania ze względu na materialnoprawny charakter tego terminu. Wszelkie informacje, w tym dotyczące również terminów składania poszczególnych wniosków, znajdują się na stronach internetowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: http://www.arimr.gov.pl/. Wniosek strony wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w P. 3 czerwca 2022 r. W przypadku złożenia wniosku po 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania przedmiotowej pomocy. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w którym domagając się uchylenia ww. postawienia, zarzucił naruszenie: 1. art. 57 §5 K.p.a. przez jego niezastosowanie mimo tego, że skarżący nadał wniosek 31 maja 2022 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe; zgodnie z art. 57 § 5 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe; nie ma natomiast zastosowania § 13zo ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r., gdyż pozostaje w sprzeczności z art. 57 § 5 K.p.a.; 2. art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r" poz. 1505 ze zm.), dalej: "ustawa o ARiMR", przez jego niezastosowanie w zakresie, w jakim wynika z niego, że do postępowań indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem wskazanych artykułów, albowiem przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada bowiem przepisom prawa. Należy zaznaczyć, iż niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Kontroli sądu zostało poddane kończące postępowanie postanowienie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z 4 lipca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu przez skarżącą w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, z uwagi na złożenie wniosku po terminie. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły art. 61 a § 1 k.p.a. oraz § 13zo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie sądu zasadne było stanowisko organów obu instancji, że w sprawie zaistniała wymieniona w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, tj.: postępowanie z wniosku skarżącego nie mogło być wszczęte z powodu upływu terminu przewidzianego dla złożenia wniosku na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Zgodnie z § 13zo ust. 1 rozporządzenia, w 2022 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Zgodnie z § 13zo ust. 2 Rozporządzenia, pomoc powyższa jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9. Wniosek producent rolny składa raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (§ 13zo ust. 3 Rozporządzenia). W przypadku złożenia wniosku po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy (§ 13zo ust. 4 Rozporządzenia). W tym miejscu zaznaczyć należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny. Przyczyną odmowy wszczęcia postępowania było stwierdzenie, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wniosek skarżącego został nadany na poczcie 31 maja 2022 r., zaś wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 3 czerwca 2022 r., a zatem po upływie terminu na jego złożenie, co wyraźnie wynika z § 13zo ust. 3 i 4 Rozporządzenia, który stanowi, że za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. W ocenie sądu nie ma racji skarżący, zarzucając organom naruszenie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. W tym miejscu zaznaczyć należy, że pojęcie "termin" jest określeniem wieloznacznym, może być rozumiany jako ściśle określona data (jak w sprawie niniejszej) lub określony przedział czasowy, okres na dokonanie konkretnej czynności. Przepisy zawarte w rozdziale 10 k.p.a. - "Terminy", w szczególności powołany przez stronę w skardze art. 57 k.p.a., dotyczą terminów rozumianych, jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności np.: wnieść odwołanie od decyzji. Regulacje te odnoszą się wyłącznie do terminów ustanowionych treścią k.p.a. (por. dor. hab. R. Stankiewicz w Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz R. Hauser, M. Wierzbowski, C.H. Beck, wydanie 5, str. 562-563). Przepisy te nie dotyczą terminów materialnoprawnych, rozumianych jako określonej chwili, wyznaczonych do dokonania określonej w nich czynności w celu urzeczywistnienie przysługującego stronie uprawnienia. Nadto w sprawie nie ma zastosowania ogólny przepis zawarty w art. 57 k.p.a., określający sposób obliczania terminu proceduralnego wyznaczonego innymi przepisami k.p.a. bowiem jego stosowanie wyłącza wprost przepis szczególny tj. § 13zo ust. 3 zd. 2 Rozporządzenia. Pomoc producentom rolnym, którym zagraża utrata płynności finansowego w związku z epidemią COVID - 19 została wprowadzona w rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - zmianą tego rozporządzenia z dnia 17 marca 2022 roku (Dz. U. z 2022 r. poz. 642). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1505 ze zm.). W tej ustawie określone zostały szczególne zasady prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach z zakresu właściwości Agencji. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepis ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zatem przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji z zakresu właściwości Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa tylko, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przykładem przepisów odrębnych, wykonawczych jest § 13zo ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydanego na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 4 ust. 6 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przepis ten w sposób samodzielny wyznacza określony wskazanym w nim dniem kalendarzowym termin materialnoprawny na dokonanie czynności polegającej na złożeniu wniosku o dofinansowanie, wskazując równocześnie, że o jego zachowaniu decyduje wpływ wniosku do organu przed upływem tej daty. Z uwagi właśnie na odrębną regulację dotyczącą daty skutecznego złożenia wniosku wynikającą z § 13zo ust. 3 Rozporządzenia, przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie znajdował w sprawie zastosowania. W świetle powyższego, prawidłowe jest stanowisko organów, że uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, stąd nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego, więc postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte, jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Wobec powyższego, sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wniosek skarżącego o przyznanie pomocy finansowej wpłynął do organu 3 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu określonego w § 13zo ust. 3 Rozporządzenia. Prawidłowo zatem organy - w oparciu o art. 61 a §1 k.p.a. - odmówiły wszczęcia postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.