III SA/Po 898/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [ ... ] nr [ ... ] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [ ... ]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [ ... ] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. zasądza od Wojewody na rzecz adwokat H. K. kwotę [ ... ] złotych, uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [ ... ] złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu; IV. zwraca skarżącej kwotę [ ... ] złotych tytułem nadpłaconego wpisu V. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/K. Wolna – Kubicka /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska KS d Decyzją z dnia [ ... ] Prezydent Miasta , na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r. ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o odmowie wymeldowania H. M. z pobytu stałego z mieszkania nr [ ... ]. W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, iż organ wziął pod uwagę oględziny przeprowadzone w lokalu przy ul. [ ... ], nie dał natomiast wiary wyjaśnieniom sąsiadów zamieszkujących w bloku nr [ ... ], którzy w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego przez Straż Miejską potwierdzili fakt nieprzebywania H. M. w wyżej wymienionym lokalu. Organ I instancji podał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu na stałe. Według jego ustaleń H. M. stale zamieszkuje bowiem w lokalu nr [ ... ], a jej nieobecność w tym mieszkaniu ma jedynie charakter chwilowy oraz ma związek z opieką świadczoną nad wnukiem i wykonywaną pracą. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła H. K. podkreślając, iż H. M. nie przebywa z zamiarem pobytu stałego w przedmiotowym mieszkaniu od trzech lat i nie ma w nim sprzętów ani rzeczy osobistych do niej należących. Wojewoda decyzją z dnia [ ... ], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że wskazywany przez wnioskodawczynię H. K. fakt, iż H. M. od trzech lat nie przebywa w jej mieszkaniu nie został potwierdzony. Nadto uznał, iż prawidłowe było oparcie decyzji organu I instancji na dowodzie z oględzin lokalu, tym bardziej, że odwołująca w trakcie wizji lokalnej nie wniosła żadnych uwag do twierdzeń zawartych w protokole sporządzonym podczas tej wizji. W ocenie organu II instancji powyższe stanowi potwierdzenie faktu zamieszkiwania H. M. w spornym lokalu. Wojewoda zwrócił zaś uwagę na fakt naruszenia przez organ I instancji art. 131 kpa, gdyż zaniechał on zawiadomienia strony o wniesieniu odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. K. podtrzymała wszystkie swoje wcześniejsze twierdzenia, w szczególności ponownie podniosła, że H. M. nie zamieszkuje w mieszkaniu nr [ ... ] od trzech lat, miejscem jej stałego pobytu jest natomiast lokal przy ul. [ ... ], w którym mieszka wraz z J. K. Powołując te okoliczności skarżąca wniosła o wymeldowanie H. M. z mieszkania przy ul. [ ... ]. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie na koszt skarżącej, podtrzymując swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej poparł skargę, a w piśmie z dnia 18 kwietnia 2007 r. sprecyzował stanowisko strony skarżącej, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy – tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 75 § 1 kpa wskazując na brak przeprowadzenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Pełnomocnik skarżącej zarzucił też naruszenie art. 107 § 3 kpa przejawiające się brakiem odniesienia w uzasadnieniach decyzji do wszystkich istotnych w sprawie dowodów. Wniósł o uchylenie decyzji Wojewody, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji, a nadto o przyznanie adw. H. K. wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu – nieopłaconej przez skarżącą nawet w części. Uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie skargi podnosząc, że przez cały czas mieszka w [ ... ], a jej matka kłamie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zarówno zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [ ... ] jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [ ... ] naruszają prawo. Obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest więc zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy – zgodnego z rzeczywistością i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do państwa – art. 8 kpa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Gwarancją przestrzegania zasady prawdy obiektywnej są przede wszystkim przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza art. 77 § 1 kpa, nakazujący organom administracji publicznej zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz art. 80 kpa, nakazujący ocenę na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić należy, iż organ administracji nie może biernie oczekiwać na zgłoszenie dowodów przez stronę, ale w związku z zasadą oficjalności (art. 7 i 75 k.p.a.) jest zobowiązany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym również do przeprowadzania z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. m. in. wyrok NSA z 29 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 948/2000, LEX nr 50114). Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do takiego zaniechania. Zauważyć należy, iż skarżąca kilkakrotnie wskazywała, że jej córka H. M. opuściła mieszkanie przy ul. [ ... ] około trzy lata przed złożeniem przez nią wniosku o wymeldowanie, a miejscem jej stałego pobytu jest lokal przy ul. [ ... ], w którym mieszka wraz z J. K. Z niewiadomych przyczyn w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono jednak, czy uczestniczka postępowania mieszka w lokalu przy ul. [ ... ], natomiast przeprowadzono wywiad w miejscu zamieszkania żony J. K. przy ul. [ ... ]. Podkreślić trzeba, iż zarówno w decyzji organu I jak i II instancji nie odniesiono się do tego dowodu. W toku postępowania administracyjnego nie poczyniono wszelkich niezbędnych ustaleń prowadzących do wyjaśnienia istotnych okoliczności stanowiących ustawowe przesłanki wymeldowania uczestniczki postępowania z miejsca pobytu stałego. Jak wynika z akt administracyjnych organy orzekły na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego w mieszkaniu skarżącej przyjmując, iż obecność H. M. w lokalu przy ul. [ ... ], a także posiadanie przez nią rzeczy osobistych w jednym z pokoi świadczy o tym, iż przebywa ona w tym mieszkaniu na stałe. Nie wyjaśniono jednak, czy zdeponowanie przez H. M. w tym miejscu przedmiotów osobistych wynikać może z faktu opieki nad małym dzieckiem (wnukiem). Nie przeprowadzono ważnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego dowodów takich jak: przesłuchanie w charakterze świadków mieszkańców sąsiadujących lokali, którzy, jak wynika z pisma Straży Miejskiej z dnia 10 lutego 2006 r., oświadczyli, że H. M. w spornym lokalu nie zamieszkuje od około 3 lat, a także J. K. na okoliczność ich ewentualnego wspólnego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [ ... ], wreszcie dowodu z wywiadu policji na tę samą okoliczność oraz dowodu z zeznań K. G., która wraz z mężem i dzieckiem mieszka w lokalu nr [ ... ]. Powyższe dowody byłyby natomiast istotne zważywszy na zupełnie odmienne twierdzenia skarżącej i uczestniczki postępowania, co do zamieszkiwania H. M. w przedmiotowym lokalu. Stwierdzić więc należy, iż zarówno decyzja organu I instancji jak i decyzja organu odwoławczego nie zostały wydane w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, który uzasadniałby oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności organy te naruszyły powinność wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów i działania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej. Prezydent Miasta i Wojewoda , jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej, nie wskazali też w uzasadnieniach swoich decyzji, dlaczego odmówiono wiary dowodowi z wywiadu przeprowadzonego wśród mieszkańców lokali sąsiadujących z lokalem H. K., nie odnieśli się też do dowodu z wywiadu przeprowadzonego w lokalu przy ul. [ ... ] (zamiast przy ul. [ ... ]). Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji administracyjnej winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ administracji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ze względu na powyższe należało uznać, iż w omawianym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77§ 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopiero bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwoli na właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie więc uwzględnienie powyższych uwag i rozważań, a przede wszystkim przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, które umożliwi ustalenie, czy zaszły ustawowe przesłanki (art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) przemawiające za wymeldowaniem H. M. z mieszkania przy ul. [ ... ], a mianowicie, czy doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 250 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r. ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. /-/K. Wolna – Kubicka /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska KS