III SA/Po 9/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 19 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność wójta p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z 08 listopada 2023 r. Stowarzyszenie [...] w [...] ([...]) wniosło skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, na uchwałę Rady Gminy [...] opisaną w rubrum postanowienia, w zakresie § 1 uchwały. Skarga została przekazana Radzie Gminy [...] zgodnie z właściwością, celem nadania dalszego biegu. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy [...] wniosła o odrzucenie skargi, z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Zaskarżona została uchwała w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy K., podjęta w trybie art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.). Rada Gminy uznała skargę Stowarzyszenia [...] w [...] na czynności Wójta za bezzasadną z przyczyn określonych w uzasadnieniu do uchwały (§ 1 uchwały), zobowiązując Przewodniczącego Rady Gminy [...] do zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia skargi, poprzez przesłanie odpisu uchwały (§ 2). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności. Za dopuszczalną uznaje się skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Kognicja sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 P.p.s.a., zawierającym zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści wymienionego wyżej przepisu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, opinie i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1785) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Skarżące Stowarzyszenie, korzystając z konstytucyjnego prawa do składania skarg na działalność m.in. organów administracji publicznej zakwestionowało działalność Wójta Gminy K.. Przepisy regulujące załatwienie takiej skargi zostały zamieszczone w Dziale VIII K.p.a. – zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi określonej w tym dziale (tzw. skargi powszechnej) może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). Skarga, która została w tym trybie wniesiona, uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne uproszczone, które kończy się czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem skarżącego (art. 237 § 3 K.p.a.), a zatem jako takie nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przyjmuje bowiem formy decyzji, postanowienia lub niejurysdykcyjnych aktów (czynności) publicznoprawnych dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżona uchwała Rady Gminy [...] nr [...] z 19 października 2023 r. została wydana na podstawie art. 229 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta jest rada gminy. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), stanowiący o tym, że rada gminy rozpatruje skargi na działania wójta i gminnych jednostek organizacyjnych, a w tym celu powołuje komisję skarg, wniosków i petycji. W przypadku organu kolegialnego, którym niewątpliwie jest Rada Gminy, czynność jaką jest załatwienie skargi powszechnej przybiera formę uchwały, co jednak nie zmienia jej istoty. Uchwała taka nie może zatem być traktowana jako uchwała z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 5 lub 6 P.p.s.a. czy też art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skoro czynność ta nie jest formą działania organu administracji publicznej, która podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a., zatem skargi do sądu administracyjnego w jej przedmiocie nie można uznać za dopuszczalną. Na zakończenie należy wskazać, że o ile intencją strony był inny tryb niż skargowy winno być to sformułowane we wniosku do organu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a jak stanowi § 3 tego przepisu, sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 orzekł jak w sentencji postanowienia, na posiedzeniu niejawnym.