III SA/Po 90/18

PostanowienieWSA w Poznaniu2018-04-06

Skład orzekający: Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych, może zostać uwzględniony, jeśli strona złożyła nierzetelne oświadczenie majątkowe i nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ wnioskodawca złożył nierzetelne oświadczenie majątkowe. Nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest warunkiem niezbędnym do uwzględnienia wniosku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 PPSA.
Stan faktyczny
Skarżący J. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od całości wpisu od skargi o wznowienie postępowania, który wynosił 1.000 zł. Wnioskodawca podał, że pobiera rentę i prowadzi działalność gospodarczą, ale jego dochody są obciążone potrąceniami egzekucyjnymi. W trakcie postępowania ujawniono, że jego małżonka osiągnęła wysokie dochody w 2017 roku, a także istniały przepływy finansowe między różnymi podmiotami gospodarczymi, w których wnioskodawca lub jego rodzina mieli udziały. Sąd uznał oświadczenie majątkowe za nierzetelne.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 06 kwietnia 2018 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 06 kwietnia 2018 roku wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2015 roku o sygn. akt III SA/Po 618/14 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 7 marca 2014 roku nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J. O. wystąpił z żądaniem przyznania praw pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 112, k.132-133 akt sądowych). Wpis od skargi wynosi 1.000 zł. Wnioskodawca zaznaczył, że został zobowiązany do uiszczenia wpisu w czerech sprawach na łączą kwotę około 4.000 zł. W piśmie złożonym w tutejszym Sądzie w dniu 20 lutego 2018 roku (k. 112 akt sądowych) Wnioskodawca podał, że pobiera świadczenia rentowe (950 zł netto miesięcznie) oraz prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2017 roku osiągnął dochód w wysokości 7.000 zł. Do pisma załączył zeznanie podatkowe PIT-36, z którego wynika, że na gruncie podatku dochodowego za 2017 roku wnioskodawca rozliczał się wspólnie z małżonkiem. Przychód małżonków za 2017 rok wyniósł łącznie 1.285.898,31 zł. Dokumentacja załączona do pisma wskazuje, że wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy od 14 kwietnia 2016 roku do 30 czerwca 2019 roku, pobiera świadczenia z ZUS w kwocie 1.155,50 zł, z przyznanego świadczenia, począwszy od lutego 2018 roku, dokonywane są potrącenia egzekucyjne w wysokości 288 zł miesięcznie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (k.132-133 akt sądowych), pod rygorem odpowiedzialności karnej, wnioskodawca oświadczył, że "nie dotyczą go" rubryki formularza wniosku wskazujące na obowiązek określenia stanu rodzinnego, w tym majątku i dochodu wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał także, że nie posiada oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł w tym maszyn i pojazdów mechanicznych. Zaznaczył, że jego dochody obciążają potrącenia egzekucyjne w wysokości 300 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, skarżący w piśmie z dnia 28 marca 2018 roku (k. 140 akt sądowych) wyjaśnił, że jego żona od wielu lat jest zameldowana pod adresem S. ul. [...] (nieruchomość o wartości około 250.000 zł stanowi jej majątek odrębny). Natomiast dzieci wnioskodawcy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Żona wnioskodawcy, według jego oświadczenia, nie posiada ani oszczędności, ani ruchomości o istotnej wartości. Skarżący przedłożył dokumenty wskazujące, że z tytułu zajęcia nadpłaty w podatku akcyzowym, w październiku 2016 roku, przekazano do organu egzekucyjnego kwotę 165,70 zł. Udokumentował także, że w lipcu 2017 roku organy egzekucyjne przeprowadziły egzekucję z jego wierzytelność do zwrotu kosztów poniesionych w postępowaniu sądowoadministracyjnym na kwotę 5.100 zł. Wnioskodawca zaznaczył, że posiada 5% udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Wyjaśnił przy tym, że dotychczas udziały nie przyniosły żadnego dochodu, a obecny stan zdrowia nie pozwala mu prowadzić innej działalności zarobkowej. Do pisma załączono wyciągi z dwóch rachunków bankowych wnioskodawcy – rachunku prowadzonego dla pozarolniczej działalności gospodarczej oraz rachunku prowadzonego dla rolników indywidualnych. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe oznacza, że strona ubiegająca się o tzw. prawo ubogich powinna wykazać, że pomimo ograniczenia wydatków do granic zabezpieczenia kosztów koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty sądowe. Dopiero wykazanie takich okoliczności uzasadnia stanowisko, że koszty sądowe ograniczają realizację konstytucyjnego prawa do sądu. Oświadczenie majątkowe skarżącego, pomimo wyczerpania trybu z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niepełne i budzi wątpliwości. Przestawione wyciągi z rachunków bankowych dokumentują istnienie obrotów finansowych pomiędzy następującymi podmiotami gospodarczymi: M. O. Zakład Produkcyjno-Handlowy Eksport-Import ul. [...], [...], J. O. Zakład Produkcyjno-Handlowy [...]" ul. [...], [...] oraz A. O. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą pod adresem ul. [...], [...]. Według danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym, wspólnikami A. O. Sp. z o.o. są J. O. i G. O. na zasadach majątkowej wspólności ustawowej oraz M. O. i B. O., którzy jednocześnie są członkami zarządu (reprezentacja łączna). Spółka została założona w marcu 2014 roku. Jej kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł. Dane ujawnione w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskazują, że M. O. zwiesił prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 20 listopada 2017 roku. Z kolei wnioskodawca zawiesił prowadzenie działalność gospodarczej z dniem 01 grudnia 2017 roku. Według przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy średniomiesięczne wpływy, za okres od 01 lipca 2017 do 27 marca 2018 oraz od 01 stycznia 2018 do 23 marca 2018, wyniosły około 9.900 zł. Wskazać przy tym należy, że udokumentowane wyciągami z rachunków bankowych przychody wnioskodawcy za 2017 rok (12.300zł) stanowią zaledwie 0,95% przychodów wnioskodawcy i jego żony za 2017 rok (1.285.898,31zł), które wynikają z rocznego wspólnego zeznania podatkowego małżonków. Ze środków gromadzonych na rachunkach bankowych skarżącego zapłacone zostały: raty kredytów, podatek od nieruchomości oraz koszty utrzymania mieszkania pod adresem ul. [...]/8, [...], które obciążają B. O., składki polisy na życie G. O., należność z faktur obciążających G. O., podatek od środków transportowych, składki KRUS dla J. O., automatyczne wznowienie polisy ubezpieczeniowej dla J. O. od samochodu Mercedes, należności obciążające M. O. na rzecz Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej, należności z faktury proforma obciążające A. O. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Przestawione wyciągi z rachunków bankowych potwierdzają przy tym, że wnioskodawca posiada wierzytelności. Opis wpłat na rachunek bankowy pozwala wnioskować, że uiszczane skarżącemu należności obejmują czynsz z tytułu dzierżawy nieruchomości oraz zwrot kosztów za energię elektryczną. Uwzględniając powyższe uznać należało, że wnioskodawca złożył nierzetelne oświadczenie majątkowe. Z tego względu niemożliwe jest ustalenie rzeczywistych zdolności płatniczych wnioskodawcy wyznaczonych jego sytuacją majątkową i rodzinną. Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego (około 1.600 zł) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło