III SA/Po 904/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia powstania obowiązku podatkowego i określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc kwiecień 2011 roku postanawia: zwolnić Skarżącą od kosztów sądowych Strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że spółka prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych. Spółka zadeklarowała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. i nie podała wartości środków trwałych, ani zysku bądź straty za ostatni rok obrotowy według bilansu. Ponadto spółka nie podała stanu konta posiadanego rachunku bankowego ani obecnego stanu jej finansów. Wyjaśniła, że w latach 2010-2012 sprzedawała w ramach prowadzonej działalności gospodarczej olej opałowy, ale w wyniku kontroli podatkowej został wymierzony podatek akcyzowy w zwiększonej wysokości ([...]), gdyż nie były składane zestawienia oświadczeń nabywców oleju opałowego, a jedynie oświadczenia dla celów podatku akcyzowego. Podniosła, że od dnia wydania decyzji do czasu wniesienia skargi do Sądu wszystkie jej konta bankowe zostały zablokowane w celu egzekucji podatku akcyzowego, co uniemożliwia uiszczenie opłat sądowych. Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiła dokonana przez referendarza sądowego ocena przedłożonych przez spółkę dokumentów w postaci: rachunku zysków i strat za okres 2012-2013, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r., bilansu spółki na dzień [...] 2013 r., deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres od [...] do [...] 2014 r., sprawozdania zarządu spółki z działalności za rok obrotowy 2013, wyciągów z rachunku bankowego spółki, raportów kasowych, decyzji o zabezpieczeniu na majątku spółki zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł., zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Od powyższego postanowienia spółka w piśmie z dnia 22 października 2014 r., wniosła sprzeciw. Strona podkreśliła, że wyczerpała swoje możliwości zdobycia środków na pokrycie opłaty sądowej w niniejszej sprawie. Powołała się na utratę płynności finansowej m.in. na skutek wydania w dniu [...] 2014 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. decyzji zabezpieczającej na kwotę [...] zł. z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług. Wskazała ponadto, że w [...] 2014 r. kwota zablokowanych środków na jej koncie bankowym uległa zwiększeniu do [...] zł. na poczet spornych zaległości w podatku akcyzowym. W konsekwencji spółka podniosła, że nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie opłat sądowych. Podkreśliła dodatkowo, że w sprawozdaniu finansowym za 2013 r. ogłosiła stratę netto w wysokości [...] zł., zaś zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług opiewały na kwotę [...] zł. Zwróciła również uwagę na liczbę skarg wniesionych do Sądu na decyzje Dyrektora Izby Celnej – w sumie 18, co spowodowało, że łączna kwota opłat sądowych wynosi ponad [...] zł. Do sprzeciwu spółka załączyła: zgłoszenie szkody majątkowej, pismo Y S.A. w W. z dnia [...] 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] 2014 r. i szczegóły rachunku na dzień [...] 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) – w dalszej części p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca wystąpiła z zażądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy spółka wykazała brak dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze przyjęty w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym oceniając zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie NSA z dnia 30.06.2014 r., sygn .akt II FZ 770/14, Lex nr 1481673; postanowienie NSA z dnia 14.07.2014 r., sygn. akt II FZ 687/14, Lex nr 1486801). Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w momencie złożenia przez spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] 2014 r.), a w szczególności na dzień złożenia sprzeciwu jej sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu w porównaniu z początkiem 2014 r. Utrata przez stronę płynności finansowej nastąpiła na skutek zajęcia jej konta bankowego – w [...] 2014 r. – na kwotę [...] zł. w celu zabezpieczenia zaległości w podatku od towarów i usług, a następnie w [...] 2014 r. kwota zablokowanych środków uległa zwiększeniu do [...] zł. na poczet spornych zaległości z tytułu podatku akcyzowego. Z przedłożonego przez skarżącą wraz ze sprzeciwem szczegółu rachunku bankowego wynika, że na dzień [...] 2014 r. środki dostępne na jej rachunku wynosiły [...] zł., natomiast kwota zablokowana [...] zł. Spółka wykazała zatem, że na koncie bankowym nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Ponadto zgodnie z oświadczeniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie z dnia [...] września 2014 r. wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. (wynika to również z KRS-u), nie posiada ona majątku ruchomego ani nieruchomości, których sprzedaż mogłaby umożliwić uregulowanie opłat sądowych od skarg. Nie bez znaczenia na ocenę stanu majątkowego strony pozostaje również podniesiona w sprzeciwie okoliczność, że jedyny jej wspólnik prowadzi gospodarstwo rolne i nie posiada środków finansowych w wysokości umożliwiającej dokapitalizowanie spółki w celu wniesienia wymaganych opłat. Ustalając z kolei wysokość kosztów sądowych, które skarżąca jest obowiązana ponieść, uwzględniono liczbę skarg wniesionych przez nią do Sądu – w sumie 18, co powoduje, że łączna kwota wpisów od skarg wynosi ponad [...] zł. Zestawiają zatem ze sobą wysokość wpisów od skarg w łącznej kwocie ponad [...] zł. z sytuacją materialną spółki, Sąd stwierdził, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.