III SA/Po 907/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) adwokatowi S. K. kwotę [...], uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /-/K. Wolna – Kubicka /-/M. Kwiecińska /-/M. Górecka WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu A. P.i jej córki W. zameldowanych P. ulica [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż postępowanie administracyjne wszczęto na wniosek G. P., który podał, iż jego córka A. P. wraz ze swoją córką W. od dwóch lat nie mieszkają pod adresem P. ulica [...]. Organ pierwszą decyzją z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu w/wymienionej jednak decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe: przesłuchał strony postępowania oraz wskazanych przez nie świadków. W ocenie organu I instancji zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia, że A. P. wraz ze swoją córką W. zamieszkują w domu ojca jak również nie dał podstaw do stwierdzenia, że została ona zmuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu . Z zeznań świadków wskazanych przez A. P. wynika jedynie, że przyjeżdża ona do domu ojca, co potwierdza jej ojciec- wnioskujący o wymeldowanie, że córka przyjeżdża raz na 3-4 miesiące. Z kolei z zeznań świadków wskazanych przez wnioskującego wynika, że A. P. w domu jej ojca nie widują zbyt często. Z kolei odnośnie dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez A. P. – zeznania samych zainteresowanych wynikiem rozstrzygnięcia nie są spójne bowiem A. P. wskazała, że ojciec zabrał jej klucze do mieszkania, z kolei jej ojciec twierdził, że po wymianie zamków miała ona dostęp do mieszkania gdyż klucz był wkładany w umówionym miejscu. Sama zainteresowana zaś złożyła jedynie pozew w sądzie powszechnym przeciwko ojcu wnosząc o cofnięcie decyzji Wójta Gminy z [...] ,który został odrzucony z uzasadnieniem, iż droga sądowa jest niedopuszczalna, nie wniosła natomiast pozwu o przywrócenie prawa do lokalu. Organ I instancji podał, iż konflikt rodzinny spowodował, że A. P. wraz z córką opuściła mieszkanie, jednak nie znaczy to, że nie ma do niego żadnych praw, które jednak- w ocenie organu I instancji- może dochodzić przed sądem powszechnym. W ocenie organu I instancji A. P. nie wykazała, że jej centrum życiowe znajduje się w przedmiotowym lokalu, zaś jej argumentacja świadczy wręcz, iż jej centrum życiowe znajduje się w O.., gdzie oczekuje na mieszkanie. Organ I instancji uznał w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że przesłanka wymeldowania w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960) została spełniona bowiem A. P. wraz z córką wyprowadziła się wskutek nieporozumień rodzinnych i nie wniosła do sądu powszechnego pozwu o przywrócenie prawa do lokalu, tak więc opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu należało uznać za dobrowolne. Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] wniosła A. P. zarzucając skarżonej decyzji błędy w ustaleniach faktycznych i tendencyjność . Zgłosiła swoje zastrzeżenia co do tego, iż nie można wymeldować z pobytu stałego kogoś, kto do domu przyjeżdża raz na jakiś czas w związku z tym, że kontynuuje naukę i podjął pracę poza miejscem swojego stałego miejsca zamieszkania. Podtrzymała też swoje stanowisko, że domu rodzinnego nie opuściła dobrowolnie, bowiem jej ojciec wymienił zamki i nie dał jej nowych kluczy. Twierdziła, że przedmiotowe miejsce zamieszkania opuściła jedynie czasowo bowiem jej ojciec awanturował się po tym, jak dowiedział się, że jest w ciąży. Dodatkowo wskazała, że organ I instancji w osobie Wójta Gminy nie jest bezstronny bowiem jest znajomym jej ojca. Wnosząc o "cofnięcie" skarżonej decyzji podała, iż jest to podyktowane dążnością do zapewnienia sobie i dziecku "dachu nad głową". Rozpoznając odwołanie decyzją nr [...]. z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji bowiem w świetle zebranych przez organ I instancji dowodów w sprawie należy stwierdzić, iż przedmiotowe mieszkanie trudno jest uznać za miejsce stałego pobytu odwołującej. Obecnie skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. P. żądając uchylenia skarżonej decyzji i udzielenia prawa pomocy. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację podaną w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację podaną w skarżonej decyzji i podkreślając, iż okazjonalne przebywanie w miejscu stałego pobytu nie może oznaczać miejsca, w którym skoncentrowane są życiowe interesy danej osoby tym bardziej, że skarżąca zamieszkuje w wynajętym przez nią lokalu w O. gdzie nie jest zameldowana. Postanowieniem z dnia 31 października 2006r. Sąd zwolnił skarżącą od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowił dla niej adwokata z urzędu. Pismem procesowym z dnia 19.02.2007r. pełnomocnik skarżącej adwokat S. K. wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej w całości pomocy prawnej według norm przepisanych. W tym piśmie pełnomocnik podał, że rozstrzygnięcia obu organów administracyjnych zawierają sprzeczności bowiem skoro skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w związku z awanturami czynionymi przez jej ojca toteż nie można stwierdzić, iż opuszczenie lokalu przez nią było dobrowolne i trwałe. Pełnomocnik skarżącej zarzucał organom obydwu instancji, że te nie ustaliły przyczyn konfliktu rodzinnego , które zmusiły skarżącą do opuszczenia lokalu, nie zbadały czy ojciec skarżącej swoim zachowaniem nie naruszył obowiązków rodzicielskich. Nadto podał, że organ odwoławczy niezgodnie z prawdą podał, iż Sąd Rejonowy oddalił pozew skarżącej o przywrócenie posiadania spornego lokalu bowiem w istocie taki proces w ogóle się nie toczył. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby konieczność usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960, ze zm.) stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia). Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma celu potwierdzenia faktu pobytu w tym lokalu- art. 9 ust. 2 b powołanej ustawy. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny ( wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, Lex nr 194344). Obowiązkiem organu meldunkowego jest utrzymywanie aktualnego, zgodnego z rzeczywistością, stanu ewidencji meldunkowej. Informacja o braku zgodności prowadzonej ewidencji z rzeczywistością aktualizuje obowiązek organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu usuniecie potwierdzonych niezgodności. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 cytowanej już ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stąd do zrealizowania przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 powoływanej już ustawy dochodzi, gdy zostanie stwierdzone, że zameldowany na pobyt stały nie przebywa pod adresem wskazanym w ewidencji meldunkowej oraz, że jest to połączone z porzuceniem zamiaru stałego pobytu pod tym adresem. Zasadą postępowania administracyjnego jest orzekanie w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Stąd przyczyny opuszczenia miejsca stałego pobytu, w szczególności pozbawienie posiadania lokalu, przesądzają o braku podstaw do wymeldowania, gdy towarzyszy im zamiar przywrócenia stanu przebywania pod adresem zameldowania. Natomiast długotrwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumianej jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Dla sprawy meldunkowej liczy się bowiem to czy zamiar stałego przebywania pod adresem stałego zameldowania istnieje w chwili orzekania. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca wraz z dzieckiem była zameldowana na pobyt stały w lokalu położonym w miejscowości P. ulica [...] oraz, że przedmiotowy lokal został opuszczony przez skarżącą wraz z dzieckiem w czerwcu 2004r.. Sama skarżąca zeznała podczas rozprawy administracyjnej w dniu 13 marca 2006r., że wynajmuje mieszkanie i czeka wraz z matką na przydział mieszkania socjalnego przez Urząd Miejski w O., zaś ze spornego lokalu była zmuszona wyprowadzić się, gdyż ojciec nie dawał pieniędzy na dojazd do szkoły. Z kolei do protokołu z wizji przeprowadzonej w dniu 20.04.2006r. skarżąca złożyła oświadczenie stwierdzając, iż rzeczy typu ubrania, bluzki, spodnie a także podręczniki z klas gimnazjalnych pozostawiła w spornym lokalu i ich nie zabierze na złość ojcu gdyż nie chce aby ten ją wymeldował a sama się nie wymelduje gdyż może jeszcze kiedyś w tym lokalu zamieszkać, chociaż sama podała, że nie wie kiedy to nastąpi. Także w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] (uchylonej decyzją Wojewody z dnia [...]) skarżąca podaje, że w istocie nie zamieszkuje stale w spornym lokalu gdyż uczy się i odbywa praktyki w O., gdzie razem z matką mieszka, zaś matka opiekuje się córką skarżącej W.. Z powyższego wynika, że A. i córka W. od czerwca 2004r. nie mieszkają w spornym lokalu, ich centrum życiowe jest w wynajętym lokalu w O. (tam uczy się i pracuje), sama nie chce się wymeldować bo może kiedyś tu wrócić i zamieszkać. Tak więc chce utrzymywać fikcję meldunkową. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżąca wcześniej nie twierdziła, że przyczyną opuszczenia przez nią spornego lokalu były awantury czynione jej przez ojca. Dopiero w odwołaniu z dnia 27.07.2006r. od decyzji z dnia [...] skarżąca podnosi ten argument, jak również podtrzymuje, że nie posiada kluczy do spornego lokalu bowiem ojciec wymienił zamki. Nawet gdyby przyjąć, że w istocie przyczyną opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu były kłótnie rodzinne wszczynane przez jej ojca wnioskującego o wymeldowanie oraz wymiana zamków, to i tak należy zwrócić uwagę na to, iż skarżąca nie podjęła przez cały czas do wydania zaskarżonej decyzji skutecznych środków prawnych zmierzających do umożliwienia powrotu do spornego lokalu. O istnieniu takiej możliwości skarżąca miała informację bowiem organ odwoławczy rozpatrując jej odwołanie wniesione od wcześniejszej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] w uzasadnieniu swojej decyzji uchylającej z dnia [...]. skarżącą poinformował o takiej możliwości. Zgodnie bowiem z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 12.04.2001r., V S.A. 3078/00, Lex nr 78937). W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA wskazał, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Tym samym tylko taki środek prawny uznać należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym. Wskazuje na to także inny wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. (V S.A. 1424/99, Lex nr 79243). Skoro skarżąca nie skorzystała z możliwości ubiegania się o przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu, słusznie zatem uznano, że skarżąca opuściła ten lokal i nie miała zamiaru do niego wracać aby w tym lokalu uczynić swoje centrum życiowe. Centrum życiowe skarżącej- co wynika z akt administracyjnych- pozostaje w O. Tam bowiem skarżąca przebywała wraz ze swoją córką, tam też się uczyła i odbywała praktyki a nadto ubiegała się o lokal socjalny, która to okoliczność przesądziła- zdaniem Sądu orzekającego- o zamiarze skarżącej pozostania w O. Jak stwierdził naczelny Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 10.02.1989r. (SA/Wr 789/88, OSNA 1989/2/72) "Przebywanie w innej miejscowości w celu pobierania nauki w szkole nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (...) , chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z miejscem pobytu czasowego". Odnosząc powyższą tezę wskazanego wyroku do omawianej sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca poprzez ubieganie się o przydział lokalu socjalnego w O. wyraziła rzeczywisty swój zamiar związania się z miejscem jej aktualnego pobytu nie zaś ze spornym lokalem. W konsekwencji- w ocenie Sądu- nie ma mowy w rozpoznawanej sprawie o błędnej interpretacji, czy błędnym zastosowaniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, zaś zarzuty powoływane przez skarżącą jak i jej pełnomocnika nie zasługują na ich uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.)- orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 powołanej w zdaniu poprzednim ustawy. /-/ K. Wolna- Kubicka /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Górecka T.M.d