III SA/Po 912/14

Dnia 11 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania obowiązku podatkowego i określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc grudzień 2011 roku postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych Strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że spółka prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych. Spółka zadeklarowała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. W latach 2010-2012 sprzedawała w ramach prowadzonej działalności gospodarczej olej opałowy, ale w wyniku kontroli podatkowej został wymierzony podatek akcyzowy w zwiększonej wysokości ([...] złotych), gdyż nie były składane zestawienia oświadczeń nabywców oleju opałowego, a jedynie oświadczenia dla celów podatku akcyzowego. Od dnia wydania decyzji do czasu wniesienia skargi do Sądu wszystkie konta bankowe wnioskodawcy zostały zablokowane w celu egzekucji podatku akcyzowego, co uniemożliwiło uiszczenie opłat sądowych. Przedłożony przez stronę rachunek zysków i strat za okres 2012-2013 potwierdził, że przychody ze sprzedaży w 2012 roku wyniosły [...] zł, zaś koszty działalności operacyjnej wyniosły [...] zł, co umożliwiło zysk w wysokości [...] zł. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych) za 2013 r. wynika, że spółka uzyskała przychody w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i stratę w wysokości [...] zł. W bilansie spółki na dzień 31 grudnia 2013 r. po stronie aktywów i pasywów wykazano sumę w wysokości [...] zł. Aktywa trwałe spółki wyniosły [...] zł (środki trwałe w budowie), należności krótkoterminowe wyniosły [...] zł, a inwestycje krótkoterminowe [...] zł. Natomiast wśród pasywów wyszczególniono kapitał (fundusz) własny – [...] zł oraz zobowiązania krótkoterminowe [...] zł (kredyty i pożyczki wyniosły [...] zł). Z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w poszczególnych miesiącach 2014 r. spółka wykazała następującą podstawę opodatkowania: styczeń - [...] zł (podatek należny [...] zł); luty - [...] zł. (podatek należny [...] zł), marzec - [...] zł (podatek należny [...] zł); kwiecień - [...] zł (podatek należny [...] zł); maj - [...] zł (podatek należny [...] zł); czerwiec - [...] zł (podatek należny [...] zł); lipiec - [...] zł (podatek należny [...] zł). Natomiast w sierpniu 2014 roku spółka nabyła jedynie towary i usługi na kwotę [...] zł (podatek należny [...] zł.). W sprawozdaniu zarządu spółki z działalności za rok obrotowy 2013 (datowanym na dzień 27 maja 2014 r.) wskazano, że w spółce występują należności sporne w kwocie [...] zł i zobowiązania sporne w kwocie [...] zł. Spółka posiada jednak płynność finansową na poziomie zapewniającym bieżące regulowanie swoich zobowiązań. Spółka otrzymuje swoje wierzytelności bez większych opóźnień i terminowo reguluje zobowiązania. Pełnomocnik spółki przedłożył decyzję o zabezpieczeniu na majątku spółki zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł, zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem ([...] zł) oraz zarządzenie zabezpieczenia Komornika Skarbowego z 4 kwietnia 2014 r. na powyższą kwotę. W piśmie z dnia 22 października 2014 r., stanowiącym sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 10 października 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, strona podkreśliła, że wyczerpała swoje możliwości zdobycia środków na pokrycie opłaty sądowej w niniejszej sprawie. Powołała się na utratę płynności finansowej m.in. na skutek wydania w dniu 1 kwietnia 2014 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. decyzji zabezpieczającej na kwotę [...] zł z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług. Wskazała ponadto, że w sierpniu 2014 r. kwota zablokowanych środków na jej koncie bankowym uległa zwiększeniu do [...] zł na poczet spornych zaległości w podatku akcyzowym. W konsekwencji, spółka podniosła, że w momencie wnoszenia skarg nie dysponowała środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie opłat sądowych. Strona podkreśliła dodatkowo, że w sprawozdaniu finansowym za 2013 r. spółka ogłosiła stratę netto w wysokości [...] zł, zaś zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług opiewały na kwotę [...] zł. Zwróciła również uwagę na liczbę skarg wniesionych do tutejszego Sądu na decyzje Dyrektora Izby Celnej – w sumie 18, co spowodowało, że łączna kwota opłat sądowych wyniosła ponad [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rolą sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia z art. 245 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy spółka wykazała brak dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze przyjęty w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym oceniając zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie NSA z dnia 30.06.2014 r., sygn. akt II FZ 770/14, Lex nr 1481673). Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w momencie złożenia przez spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy (25.08.2014 r.) jej sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu w porównaniu z początkiem 2014 r. Utrata przez stronę płynności finansowej nastąpiła na skutek zajęcia jej konta bankowego – w kwietniu 2014 r. – na kwotę [...] zł w celu zabezpieczenia zaległości w podatku od towarów i usług, a następnie w sierpniu 2014 r. kwota zablokowanych środków uległa zwiększeniu do [...] zł na poczet spornych zaległości z tytułu podatku akcyzowego. Z przedłożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem szczegółu rachunku bankowego wynika, że na dzień 17 września 2014 r. środki dostępne na rachunku wynosiły [...] zł, natomiast kwota zablokowana [...] zł. Skarżąca wykazała zatem, że na koncie bankowym nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Ponadto zgodnie z oświadczeniem spółki zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie z dnia 25 września 2014 r. wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, nie posiada ona majątku ruchomego ani nieruchomości, których sprzedaż mogłaby umożliwić uregulowanie opłat sądowych od skarg. Nie bez znaczenia dla oceny stanu majątkowego strony pozostaje podniesiona w sprzeciwie okoliczność, że jedyny jej wspólnik prowadzi gospodarstwo rolne i nie posiada środków finansowych w wysokości umożliwiającej dokapitalizowanie spółki w celu wniesienia wymaganych opłat. Ustalając z kolei wysokość kosztów sądowych, które skarżąca jest obowiązana ponieść, uwzględniono liczbę skarg wniesionych przez nią do Sądu – w sumie 18, co powoduje, że łączna kwota wpisów od skarg wynosi ponad [...] zł. Zestawiając zatem wysokość wpisów od skarg w łącznej kwocie ponad [...] zł z sytuacją materialną spółki, Sąd stwierdził, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.