III SA/Po 915/19

Dnia 14 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego E. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Prawomocnym wyrokiem z 27 czerwca 2019 r., III SA/Po 206/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej zmiany decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 - uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając wyrok Sąd wskazał, że w dniu [...] listopada 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wydał decyzję o zmianie decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Adresat decyzji - E. S. złożył odwołanie. Dokonując kontroli wniesionego odwołania organ stwierdził, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] listopada 2018 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] listopada 2018 r., zaś odwołanie zostało wniesione w dniu [...] grudnia 2018 r., a więc po terminie. Ponieważ strona nie zgłosiła wniosku o przywrócenie terminu organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący twierdził, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu [...] listopada 2018 r. zbiorczym listem poleconym, tak więc termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] grudnia 2018 r. i w tym też dniu skarżący wniósł odwołanie. WSA w Poznaniu wyjaśnił, że to na organie ciąży obowiązek poczynienia niezbędnego ustalenia co do daty doręczenia decyzji, jako że ta okoliczność ma wpływ na określenie terminowości wniesienia odwołania. Zatem w przypadku nie budzącego wątpliwości dowodu potwierdzającego datę odbioru przez stronę decyzji organu I instancji, organ odwoławczy zobowiązany jest okoliczność tę ustalić na jego podstawie. Stwierdzenie zaś przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, przy czym każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu, stanowi jego uchybienie. Dalej WSA podkreślił, że skoro stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania pozbawia stronę możliwości wzruszenia decyzji w trybie zwyczajnym, to istotnym jest poczynienie przez organ niezbędnych ustaleń w kwestii terminu doręczenia przesyłki. Organ powołał się na doręczenie z potwierdzeniem odbioru [...] listopada 2018 r. W aktach administracyjnych jest potwierdzenie odbioru z datą [...] listopada 2018 r. zawierający numer [...]. Sąd ocenił, że wskazane na potwierdzeniu odbioru: oznaczenie rodzaju pisma i numer pisma nie wskazują w sposób nie budzący wątpliwości Sądu, że przesyłka ta zawiera decyzję z [...] listopada 2018 r. Dalej Sąd ocenił, że twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę również tej wątpliwości nie usuwają. Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do stanowiska strony zaprezentowanego już w odwołaniu, a powtórzonego w skardze. Strona już w odwołaniu na stronie 4 wskazywała, ze decyzja została nadana zbiorczym listem poleconym NT [...], który doręczony został stronie w dniu [...] listopada 2018 r., a to oznacza, ze złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione w terminie, co wynika z pieczątki na kopercie załączonej do odwołania. Sąd podkreślił, że organ ma obowiązek ustosunkować się do zarzutów i twierdzeń strony postępowania, czego nie uczynił w zaskarżonym postanowieniu jak i nie uczynił w odpowiedzi na skargę, gdzie jedynie zaprzeczył powyższej okoliczności i w żaden sposób nie wykazał, że rzeczona przesyłka o numerze nadania przez organ wskazany zawierała decyzję z [...] listopada 2018 r., tym samym uniemożliwiając Sądowi dokonanie kontroli. Sąd nakazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ w szczególności udokumentował swoje twierdzenia, że przesyłka doręczona w dniu [...] listopada 2018 r. o numerze nadania [...] zawierała decyzję z [...] listopada 2018 r. o zmianie decyzji. Sąd podkreślił, że to na organie ciąży obowiązek wykazania czy i kiedy przesyłka została stronie skutecznie doręczona. Postanowieniem z [...] października 2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., wskazując na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. z 2019 r. poz. 1505 z późn. zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ ocenił, że przedmiotowa decyzja, zgodnie z dokumentami włączonymi do sprawy (wydruki z aplikacji RED - Rejestr Dokumentów i Spraw - obsługującej wysyłkę korespondencji z ARiMR), a także ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, została wysłana do skarżącego w dniu [...] listopada 2018 r. Dalej organ napisał, że jak wynika z potwierdzenia odbioru, decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] listopada 2018 r., zatem ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień [...] listopada 2018 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Strona wniosła odwołanie [...] grudnia 2018 r., zatem po terminie. E. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania , zarzucając: naruszenie przepisów postępowania, mające bezpośredni wpływ na wynik sprawy: art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako P.p.s.a.) poprzez postąpienie wbrew zaleceniom zawartym w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z 27 czerwca 2019 r., III SA/Po 206/19, tj. ponowne, gołosłowne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego mimo braku miarodajnych, jednoznacznych dowodów, potwierdzających stanowisko, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] listopada 2018 r., 1. naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez nieuprawnione stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego, 2. naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady umacniania zaufania do organów władzy publicznej, przejawiającej się w ignorowaniu naczelnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Nadto wskazał, że skarga nie zawiera żadnych nowych okoliczności ani dowodów pozwalających na uznanie, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Sąd orzekając w niniejszej sprawie, na podstawie art. 153 P.p.s.a. jest związany prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z 27 czerwca 2019 r., III SA/Po 206/19. tj. oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się wyrokowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 P.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Zatem, oceniając zaskarżone postanowienie Sąd pozostaje związany tym, że to na organie (a więc nie na skarżącym) ciąży obowiązek poczynienia niezbędnego ustalenia co do daty doręczenia decyzji. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku, wskazane na potwierdzeniu odbioru przedmiotowej decyzji, znajdującego się w aktach administracyjnych, oznaczenie rodzaju pisma i numer pisma nie wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że przesyłka ta zawiera decyzję z [...] listopada 2018 r. Dalej Sąd ocenił, że organ w żaden sposób nie ustosunkował się do stanowiska strony zaprezentowanego już w odwołaniu, a powtórzonego w skardze, że decyzja została nadana zbiorczym listem poleconym, który doręczony został stronie w dniu [...] listopada 2018 r., a to oznacza, że złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione w terminie, co wynika z pieczątki na kopercie załączonej do odwołania. Sąd podkreślił, że organ ma obowiązek ustosunkować się do zarzutów i twierdzeń strony postępowania, czego nie uczynił w wówczas zaskarżonym postanowieniu jak i nie uczynił w odpowiedzi na skargę, gdzie jedynie zaprzeczył powyższej okoliczności i w żaden sposób nie wykazał, że przesyłka o numerze nadania wskazanym przez organ, zawierała decyzję z dnia [...] listopada 2018 r., tym samym uniemożliwiając Sądowi dokonanie kontroli. Sąd zobowiązał organ, aby ponownie rozpoznając sprawę, w szczególności udokumentował swoje twierdzenia, że przesyłka doręczona w dniu [...] listopada 2018 r. o numerze nadania [...] zawierała decyzję z [...] listopada 2018 r. o zmianie decyzji. Sąd podkreślił, że to na organie ciąży obowiązek wykazania, czy i kiedy przesyłka została stronie skutecznie doręczona. Mając powyższe na względzie Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stwierdza, że organ nie wywiązał się z obowiązku nałożonego we wskazanym wyżej prawomocnym wyroku, to jest nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy i kiedy decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu. Ponownie kontrolując terminowość wniesienia odwołania organ postanowieniem z [...] października 2019 r. włączył do akt sprawy wydruki z aplikacji RED (Rejestr Dokumentów i Spraw), z których wynika, że przesyłka zawierająca decyzję została wysłana do skarżącego w dniu [...] listopada 2018 r. i na tej podstawie uznał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu [...] listopada 2018 r. W ocenie Sądu należy podkreślić jednak, że dokumentem urzędowym służącym do określenia daty doręczenia danego pisma procesowego jest potwierdzenie odbioru. Na tym potwierdzeniu organ winien jednoznacznie wskazać oznaczenie rodzaju pisma, numer pisma oraz jego datę. Na tej podstawie można bowiem twierdzić, że w danej przesyłce umieszczono określone pisma procesowe ( m. in. decyzje administracyjne ). Tego rodzaju dowód z dokumentu, w ocenie Sądu, nie może zostać zastąpiony wydrukami z aplikacji RED ( Rejestr Dokumentów i Spraw ), obsługującej wysyłkę korespondencji z ARiMR. Na podstawie tego wydruku, z którego wynika wewnętrzny system obiegu korespondencji, jak słusznie zarzuca skarżący, można jedynie ustalić dzień wysłania korespondencji, nie sposób jednak jednoznacznie stwierdzić, że w istocie oznaczona przesyłka zawierała decyzję z [...] listopada 2018 r. Szczególnie, że zarówno przesyłka o nr [...] doręczona skarżącemu w dniu [...] listopada 2018 r, jak i przesyłka o numerze [...] doręczona w dniu [...] listopada 2018 r. zawierały również inne decyzje. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma potwierdzenie odbioru dotyczące pisma poleconego nr [...]. W dokumencie tym, jak wskazano wyżej, brak precyzyjnie i jednoznacznie oznaczonego rodzaju pisma zawartego w przesyłce, numeru tego pisma oraz jego daty. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organ nie wykazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] listopada 2018 r. o zmianie decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, została skarżącemu doręczona w dniu [...] listopada 2018 r., a w świetle takich ustaleń, nie było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, mając na względzie to, że w przypadku braku możliwości przeprowadzenia czynności procesowych, na podstawie których organ ma możliwość, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, ustalić datę doręczenia skarżącemu ww. decyzji, organ będzie zobligowany do uznania, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.