III SA/Po 923/11
PostanowienieWSA w Poznaniu2011-12-06
Skład orzekający: Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata powinien zostać uwzględniony, jeśli strona jest zwolniona z opłat sądowych na mocy przepisów szczególnych, a jej sytuacja majątkowa uzasadnia potrzebę ustanowienia pełnomocnika?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdy strona jest już ustawowo zwolniona z tych opłat na mocy art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. Jednakże, sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej, która nie pozwala jej na samodzielne pokrycie kosztów wynagrodzenia adwokata, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, aby zapewnić jej realizację prawa do sądu.Stan faktyczny
Skarżąca M. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd uznał, że skarżąca jest już ustawowo zwolniona z opłat sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Po analizie jej sytuacji majątkowej, która wykazała niskie dochody, wysokie koszty utrzymania nieruchomości i znaczące zadłużenie, sąd uznał, że skarżąca nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów wynagrodzenia adwokata i postanowił ustanowić dla niej pełnomocnika z urzędu, odmawiając jednocześnie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowym.Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla M.R. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).Pełny tekst orzeczenia
Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 06 grudnia 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek; postanawia 1. ustanowić dla M.R. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...], 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Skarżąca M. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Odnosząc się do żądania wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wyjaśnić należy, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych – art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W konsekwencji uznać należy, że Skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia, zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Dlatego, bez względu na sytuację majątkową i rodzinną Wnioskodawczyni, należało odmówić jej prawa pomocy w tym zakresie.
Na podstawie oświadczenia majątkowego oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej ustalono, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem (74 lata) oraz siedemnastoletnim synem. Zamieszkują wspólnie w budynku o pow. 200mkw, który jest własnością Skarżącej, jej ojca (udział1/6) oraz brata wnioskodawczyni (udział 1/6). Miesięczne koszty utrzymania budynku to kwota około 1.860zł (opłaty za wywóz śmieci, wodę, gaz i energię elektryczną).
Według oświadczenia jedynym stałym źródłem dochodu gospodarstwa domowego jest świadczenie emerytalne ojca wnioskodawczyni (1.800zł brutto miesięcznie). Wnioskodawczyni posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą, której nie wykonuje (od 8 marca 2011 roku działalność jest zawieszona). Jednocześnie osiąga ona nieregularne dochody z wynajmu pokoi (od około 850zł do 1.400zł miesięcznie) oraz z tytułu umowy o dzieło (600zł).
Skarżąca posiada do uregulowania zaległości z tytułu podatków (220zł), zaległe należności z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (1.650zł) oraz należności wobec Zarządu Dróg Miejskich (1.830zł). Ponadto jest obciążona spłatą kredytu gotówkowego w wysokości 60.000zł (rata miesięczna 1.349zł, do spłaty pozostało jeszcze 40 rat kredytu). Zaległe należności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynoszą około 10.800zł.
Wnioskodawczyni nie posiada ani oszczędności ani wartościowych przedmiotów.
Analiza sytuacji majątkowej Skarżącej prowadzi do wniosku, że kwota dochodu pozostawiona do dyspozycji jej rodziny, po uwzględnieniu wydatków na utrzymanie nieruchomości (1.860zł) oraz obsługę zaciągniętego kredytu gotówkowego (1.350zł), wedle zasad doświadczenia życiowego nie przewyższa wydatków na utrzymanie konieczne dla trzech osób; w okolicznościach niniejszej sprawy po przeliczeniu na jedną osobę jest to kwota około 200zł miesięcznie.
Zatem sytuacja majątkowa i rodzinna Skarżącej uzasadnia ocenę, że nie jest ona w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji odmowa przyznania prawa pomocy powodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 239 pkt 1 lit e oraz na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło