III SA/Po 925/13

Dnia 25 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2013r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M.S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- (...) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- (...) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania H.P. na decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...]stycznia 2013 r. [...], którą to decyzją organ pierwszej instancji ustalił stronie łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2013 z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, Kolegium działając na podstawie art. 233 § 2 oraz art. 3 pkt 5, art. 21 § 2 pkt 2 i § 5, art. 165 § 2, art. 274a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U.2012.749 ze zm.) – zwanej dalej o.p. oraz art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U.06.121.844 ze zm.) – zwanej dalej u.p.o.l. i art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U.2006.136.969 ze zm.) – zwanej dalej u.p.r. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że decyzja organu I instancji została wydana bez koniecznego przeprowadzenia postępowania podatkowego. W sytuacji, gdy M.P., która złożyła informację o gruntach oraz nieruchomościach i obiektach budowlanych zmarła w dniu [...] maja 2003 r., a po jej śmierci nieruchomość (działka nr 395) nie ma uregulowanego stanu prawnego to na okoliczność władania przez M.P. przedmiotową nieruchomością i posiadania przez niego statusu posiadacza samoistnego organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czego nie uczynił. Kolegium wyjaśniło, że organ podatkowy winien wezwać stronę do złożenia aktualnej informacji podatkowej (art. 274a o.p.), a w sytuacji gdyby H.P. nie złożył informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w której wskazywałby siebie jako posiadacza samoistnego i która wykazywałaby prawidłową podstawę opodatkowania to organ winien wszcząć z urzędu postępowanie podatkowe i w toku którego winien ustalić podmiot, na którym spoczywa obowiązek podatkowy, podstawę opodatkowania i po przeprowadzeniu postępowania wydać decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania w podatku rolnym i podatku od nieruchomości na 2013 rok od nieruchomości położonej w M.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H.P. zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania nie rozpoznało istoty sprawy i jego odwołania, albowiem nie ustaliło kto powinien być adresatem nakazu płatniczego z dnia 19 stycznia 2013 r. Wyjaśnił, że nie jest właścicielem, ani posiadaczem samoistnym nieruchomości położonej w M. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji SKO i przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały opłacone przez stronę nawet w części. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przedstawił argumentację tożsamą jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. prawidłowo stwierdziło, że organ pierwszej instancji – Wójt Gminy M. powinien przeprowadzić postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości dot. działki nr ewidencyjny [...] położonej w M., w toku którego winno ustalić podmiot, na którym ciąży obowiązek podatkowy oraz podstawę opodatkowania, a w konsekwencji czy były podstawy do wydania decyzji w trybie art. 233 § 2 o.p., czy też – jak twierdzi strona skarżąca – Kolegium rozpatrując odwołanie winno poczynić własne ustalenia w tym zakresie i swoje rozstrzygnięcie wydać na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. Skarżący twierdzi, że nie jest właścicielem, posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy ustalił, że nieruchomość położona w M. należała do M.P. zmarłej [...] maja 2003 r., która złożyła w dniu [...] stycznia 1997 r. wykaz nieruchomości i zgłosiła do opodatkowania budynki mieszkalne o kondygnacji do [...] m o pow. [...] m2 i budynki mieszkalne o kondygnacji powyżej [...] m o pow. [...] m2, grunty pozostałe o pow. [...] ha i grunty będące użytkami rolnymi o pow. [...] ha. Analiza zaskarżonej decyzji oraz dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, że Kolegium orzekając o uchyleniu decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia orzekło zgodnie z prawem. W myśl normy prawnej zawartej w art. 233 § 2 O.p. organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu. Decyzja kasacyjna określona tym przepisem stanowi swego rodzaju wyłom w przyjętej w ordynacji podatkowej konstrukcji postępowania odwoławczego, którego celem jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie w przypadku gdy sam organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania podatkowego lub przeprowadzone przez ten organ postępowanie podatkowe jest nie wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 229 o.p., tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., sygn. akt III SA 1081/99, wyrok NSA z dnia 31.05.2000 r., sygn. akt I SA/Kr 2226/96 publ. baza orzeczeń nsa.gov.pl.). Kolegium prawidłowo przyjęło, że w okolicznościach faktycznych sprawy – nieuregulowanie stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] położoną w M. i nie złożenia informacji określonej ust. 6 art. 6 u.p.o.l. i ust. 5 art. 6a u.p.r. w terminie 14 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku podatkowego M.P. zmarłej [...] maja 2003 r. w celu ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości na rok 2013 koniecznym jest wszczęcie z urzędu postępowania podatkowego i w toku tego postępowania przeprowadzenie postępowania dowodowego, aby ustalić podmiot, na którym spoczywa obowiązek podatkowy i podstawa opodatkowania. Bowiem zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości między innymi są osoby fizyczne (...) będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowalnych, z zastrzeżeniem ust. 3, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Odpowiednio podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami, posiadaczami samoistnymi gruntów – art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 u.p.r. Na podmiotach tych spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu podatkowego informacji o gruntach i budynkach (nieruchomościach i obiektach budowlanych) w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości i podatku rolnego – art. 6 ust. 6 u.p.o.l. i art. 6a ust. 5 u.p.r. W zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo przyjęło, że nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w powyższym zakresie przez organ pierwszej instancji nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym. Stanowisko reprezentowane przez stronę skarżącą prowadziłoby na gruncie rozpatrywanej sprawy do naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 127 o.p., której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.). Orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu Sąd orzekł zgodnie z § 19 w zw. z § 6 pkt 1 i ust. 3 § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).