III SA/Po 93/18

Dnia 9 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok [...] oddala skargę Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] r. w sprawie przyznania X płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na [...] rok. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona wniosła o przyznanie płatności deklarując działki ewidencyjne nr [...]deklarując ostatecznie w ramach JPO powierzchnię [...] ha. W dniu [...] r. dokonano kontroli gospodarstwa wnioskodawcy na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Powierzchnia działek stwierdzona w wyniku kontroli wyniosła[...] ha. Zdaniem organu kontrola gospodarstwa nie potwierdziła danych zawartych we wniosku. Strona zadeklarowała na działkach [...] (działki [...]) powierzchnię wynoszącą [...] ha. Z pomiarów wynikało natomiast, że powierzchnia użytkowana rolniczo wyniosła [...] ha. Organ podał, że działki [...]pomierzono łącznie bez rozgraniczenia upraw bowiem nie ma to wpływu na przedmiotową płatność gdyż dokonuje się jedynie oceny czy obszar spełnia warunki kwalifikalności t.j. czy jest użytkowany rolniczo. Organ przy tym powołał się na wyniki raportu i załączone do niego zdjęcia uzasadniając z jakich względów nie uznał całej powierzchni jako użytkowanej rolniczo. Odnośnie działki [...] (działka o numerze ewid. [...] ) i [...] (działka o numerze ewid. [...]) organ stwierdził przedeklarowanie powierzchni . W odwołaniu strona zarzucała błędne wykonanie pomiarów w zakresie działki rolnej [...] poprzez nieuwzględnienie szerokości międzyrzędzi w uprawie sadowniczej. Organ odwoławczy wskazał jednak, że przy płatności bezpośredniej jak i JPO na wysokość przyznanej płatności nie ma znaczenia stwierdzona szczególna uprawa, tylko powierzchnie deklarowane w ramach przedmiotowych płatności na wszystkich działkach ewidencyjnych. Inspektorzy w trakcie kontroli wykonali szkic pomiaru na obrazie ortofotomapy oraz obszerną dokumentację fotograficzną prezentującą stan na działkach i granice powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w ramach deklarowanych działek rolniczych. Wynika stąd, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo w [...] r. była mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku. Raport pokontrolny ma decydujące znaczenie w zakresie określenia powierzchni kwalifikowanej do otrzymania płatności. Zadaniem inspektorów terenowych wykonujących pomiary działek nie jest wyznaczanie granic upraw lecz pomiar w ramach zadeklarowanych działek ewidencyjnych powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo. Zdaniem organu w trakcie postępowania uwzględniono pasy technologiczne gruntów, albowiem pomiary zostały wykonane na granicy użytkowania ( zdjęcia nr[...]). Zdjęcia nr [...]wskazują granice uprawy wyznaczoną przez płot. Strona podniosła dokonanie samodzielnych pomiarów powierzchni działek, ale nie załączyła do akt ich wyników. Strona zgłaszała zastrzeżenia do raportu, ale nie podważyła ostatecznie jego wyników końcowych. W kwestii działki [...] ( stanowiącej powierzchnię działki ) [...] organ wskazał, że powierzchnia stwierdzona wyniosła h[...]a, jednakże ze względu na zastosowanie kodu nieprawidłowości DR 50 powierzchnia stwierdzona wyniosła [...]ha. Kontrola w terenie potwierdziła fakt użytkowania rolniczego, ale nie dokonano deklaracji działek ewidencyjnych [...], i ich powierzchnia nie została uwzględniona do płatności, [...]wystąpiło przedeklarowanie Na działce [...] stwierdzono natomiast powierzchnię [...] ha, co stanowi o [...]ha więcej niż zadeklarowano. Zastosowano wobec tego kompensację w ustaleniu łącznej powierzchni wykluczonej z płatności za [...]r. Powierzchnia nie spełniająca kryteriów kwalifikowalności wyniosła [...] ha. W skardze do WSA strona wniosła o zmianę lub o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zaliczenie w poczet dowodów [...] map sporządzonych przez geodetę. Zdaniem strony raport pokontrolny ma liczne błędy, czego dowodzić mają mapy sporządzone przez geodetę załączone do przedmiotowej skargi. Działka [...] miała powierzchnię [...] ha, działka – [...] ha, co daje łączną powierzchnię [...] ha. We wniosku powierzchnia działek [...][...] wyniosła jedynie [...]ha, kontrolerzy przyjęli natomiast pow. [...]ha, co daje różnicę w wysokości [...] ha. Taka rozbieżność wskazuje na błędy dokonane w przeprowadzanych pomiarach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i ustosunkowując się do załączonych przy skardze map sporządzonych przez geodetę[...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. Wskazać należy na wstępie, że strona skarżąca wniosła o przyznanie płatności na [...]rok deklarując działki ewidencyjne nr [...]wskazując ostatecznie w ramach JPO powierzchnię [...] ha. W dniu [...] r. dokonano kontroli gospodarstwa wnioskodawcy na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Wyniki tej kontroli wykorzystane zostały przy rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Jest to możliwe i jak najbardziej właściwe gdyż pozwala na ocenę kwalifikowalności zgłoszonych działek w ich ocenie pod względem użytkowania rolniczego. Rację ma organ II instancji stwierdzając, że w przypadku płatności bezpośrednich jak i ONW powierzchnia działek zgłoszonych we wniosku musi być zgodna z powierzchnią działek rzeczywiście użytkowanych rolniczo. Ta zależność jest badana za pomocą różnych środków dowodowych, jednak zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego podstawowym dokumentem w tym zakresie jest raport z kontroli gospodarstwa na miejscu, dokonywanej przez fachowych kontrolerów ze pomocą specjalistycznego sprzętu. Elementem raportu jest również odpowiednia dokumentacja fotograficzna wskazująca faktyczny stan poszczególnych działek. Zdaniem Sądu rację ma organ stwierdzając, że kontrola przedmiotowego gospodarstwa nie potwierdziła danych zawartych we wniosku. Strona zadeklarowała bowiem na działkach [...]powierzchnię wynoszącą [...] ha. Z pomiarów wynikała natomiast powierzchnia – [...]ha. Inspektorzy w trakcie kontroli wykonali szkic pomiaru na obrazie ortofotomapy oraz obszerną dokumentację fotograficzną prezentującą stan na działkach i granice powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w ramach deklarowanych działek rolniczych. Wynika stąd, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo w [...] r. była mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku. Jak już wskazano powyżej, raport pokontrolny ma decydujące znaczenie w zakresie określenia powierzchni kwalifikowanej do otrzymania płatności. Strona wnosiła zastrzeżenia pokontrolne, ale zdaniem Sądu nie podważały one ostatecznie tezy o dokonaniu prawidłowych pomiarów działek w trakcie przeprowadzanej kontroli. Wbrew zarzutom podnoszonym w toku postępowania przez skarżącego a dotyczących działki , [...] uwzględniono pasy technologiczne gruntów, albowiem pomiary zostały wykonane na granicy użytkowania (obrazują to zdjęcia nr [...] ). Zdjęcia nr [...] wskazują granice uprawy wyznaczoną przez płot. Brak granicy między działkami [...]spowodowało wykonanie pomiaru łącznego jednak, w istocie nie ma to znaczenia w przypadku przedmiotowej płatności bowiem, jak słusznie zauważył organ, szczegółowy podział na uprawy ma znaczenie przy ocenie wniosku o płatność rolnośrodowiskową. W toku kontroli w [...] r. inspektorzy ustalili granicę użytkowania rolniczego zlokalizowaną na wschodzie działki wzdłuż linii drzew, co obrazują zdjęcia nr [...]. Wykluczyli ponadto skupisko drzew zlokalizowane naprzeciwko budynku na działce . [...] Zdjęcia nr [...] zostały wykonane na granicy użytkowania za którą są tereny nieużytkowane rolniczo. Na zdjęciach nr[...] są grzybki napowietrzające, co wskazuje na istnienie przydomowej oczyszczalni ścieków. Na zdjęciach nr [...] jest granica użytkowania sadu, za nią jest natomiast teren zadrzewiony. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w dokumentacji zdjęciowej i wnioskach pokontrolnych, na których to dokumentach oparł swoje rozstrzygnięcie organ . Stąd zasadnie umniejszono płatności uznając, że powierzchnie działek zgłoszonych do dopłat nie były w całości użytkowane rolniczo. Zdaniem Sądu organ również zasadnie wskazał w kwestii działki [...] ( stanowiącej powierzchnię działki [...] ), że powierzchnia użytkowana rolniczo stwierdzona w trakcie kontroli wyniosła [...] ha, jednakże ze względu na zastosowanie kodu nieprawidłowości DR 50 powierzchnia stwierdzona wyniosła ostatecznie [...] ha.. Kontrola w terenie potwierdziła fakt użytkowania, ale nie dokonano deklaracji działek ewidencyjnych [...], i ich powierzchnia nie została uwzględniona do płatności. Na działce [...]stwierdzono natomiast powierzchnię [...] ha, zaś zadeklarowano [...] ha co stanowi o [...] ha więcej niż zadeklarowano. Zastosowano wobec tego kompensację w ustaleniu łącznej powierzchni wykluczonej z płatności za [...] r. Powierzchnia nie spełniająca kryteriów kwalifikowalności wyniosła [...] ha. Strona podniosła w toku postępowania dokonanie samodzielnych pomiarów powierzchni działek, ale nie załączyła do akt ich wyników. Dopiero na etapie skargi załączyła pomiary dokonane przez geodetę. Odnosząc się do pomiarów dokonanych przez geodetę – załączonych do skargi – organ uznał, że zostały one wykonane w dniu [...] r. i brak jest dokumentacji fotograficznej wobec tego nie może skutecznie zdyskwalifikować raport z kontroli, który stał się podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. W dniu [...] r. geodeta uznał obszar widniejący na zdjęciu nr [...] wykonanym w dniu [...] r. za obszar użytkowany rolniczo, jednak obraz przedstawiony na zdjęciu nr [...]w ocenie organu, wyklucza przyjęcie takiej tezy. W [...] r. nie wykonywano na tym obszarze prac agrotechnicznych i nie można było przyznać do tego obszaru płatności. Mapa geodety przedłożona do skargi nie może wobec tego wskazywać na obszar faktycznie użytkowany rolniczo w[...] r. Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu [...]r. oddalił wniosek dowodowy zgłoszony przez skarżącego w skardze o przeprowadzenie dowodu z [...] map sporządzonych przez geodetę bowiem strona miała możliwość zgłoszenia takiego wniosku na etapie postępowania administracyjnego , w którym brała udział i kwestionowała ustalenia pokontrolne , czego nie uczyniła . Sąd bada zaś prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy w postępowaniu zakończonym decyzją obecnie skarżoną i to na podstawie materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego. Skoro skarżący nie zgadzał się z pomiarami wykonanymi przez inspektorów w terenie i kwestionował ustalenia raportu z kontroli, miał możliwość zgłosić wnioski dowodowe i wówczas organ byłby zobowiązany ocenić dowody zgłoszone przez skarżącego rolnika, jak to uczynił w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącego o płatności rolnośrodowiskowe, nie objęte niniejszą skargą. Obecnie zgłoszenie takiego wniosku przez skarżącego nie wyczerpuje przesłanek z art. 106 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718, ze zm.) Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2017.278), jednolita płatność obszarowa, płatność za zalesienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej płatnościami obszarowymi, są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej kwalifikującymi się hektarami, 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z tego względu pierwszorzędne znaczenie dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miało ustalenie czy zgłoszone do dopłat działki były użytkowane rolniczo w roku, którego wniosek dotyczył. Dopłaty do gruntów rolnych przysługują bowiem wyłącznie faktycznym ich posiadaczom, a jednocześnie użytkownikom. Dla uzyskania dopłat, nie wystarczy samo posiadanie, samoistne lub zależne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale również konieczne jest rolnicze wykorzystywanie działek rolnych. To skarżący miał obowiązek udowodnić fakt posiadania i użytkowania rolniczego zadeklarowanych we wniosku działek, czego nie zdołał uczynić. Zgodnie z art. 3 ust. 1 wyżej cyt. ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 w postępowaniu w sprawach jak rozpoznawana organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Zgodnie z ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz zdawać wyjaśnienie co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., bowiem obowiązek organu został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Wobec powyższych to skarżącego obciąża obowiązek udowodnienia faktu posiadania i użytkowania rolniczego spornej działki w dniu [...] r. Tymczasem w toku postępowania administracyjnego skarżący jedynie nie zgadzał się z ustaleniami organu opartymi na raporcie z kontroli na miejscu, nic w zamian nie przedstawiając. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, że decyzja została wydana zgodnie z prawem, wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.