III SA/Po 931/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A.D. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania. oddala skargę /-/ M. Bejgerowska /-/ T. Geremek /-/ M. Górecka Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy O. orzekł o wymeldowaniu A.D. z mieszkania położonego w miejscowości P. G. [...]. W toku prowadzonego postępowania szwagier A. D., G. W. podał, iż nie przebywa on w mieszkaniu od dnia [...] r. nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zdaniem samego A.D. opuścił on sporny lokal w [...]r. albowiem wyprowadziła się z niego jego żona wraz z dziećmi, a przedmiotowy dom należy do jego szwagra, który nie wyrażał zgody na dalsze zamieszkiwanie w nim. Organ meldunkowy I instancji ustalił wobec tego, iż opuszczenie przez A.D. mieszkania miało charakter trwały i dobrowolny. Podnoszony przez stronę brak możliwości zameldowania się w nowym miejscu pobytu nie może stanowić przesłanki uniemożliwiającej dokonanie wymeldowania. W odwołaniu od powyższej decyzji z [...]r. A.D. podniósł, iż został on ze spornego lokalu wyrzucony, wobec czego zmuszony był do spędzenia nocy w noclegowni a następnie zamieszkał wraz z żoną w miejscowości B., ale nie zameldował się pod nowym adresem. Nie mógł wrócić do przedmiotowego mieszkania, ponieważ zostało ono zajęte przez szwagra. Od [...]r. zamieszkał w K., ale nie może zameldować się w obecnym miejscu stałego pobytu. Utrata stałego miejsca zameldowania spowoduje, zdaniem odwołującego, utratę dodatkowego źródła utrzymania (bank wypowie mu umowę kredytu). Wojewoda decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Podzielił przy tym w pełni ustalenia faktyczne organu I instancji i jego rozważania prawne dotyczące konieczności wymeldowania odwołującego z powodu trwałego opuszczenia legalnego miejsca pobytu. Zdaniem organu odwoławczego odwołujący nie podejmował żadnych środków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania, mającego wynikać z wyrzucenia go ze spornego mieszkania w [...]r. Okoliczność rzekomego wyrzucenia ze spornego lokalu została ponadto podniesiona przez odwołującego dopiero na etapie postępowania odwoławczego, co czyni- zdaniem organu odwoławczego – jego twierdzenia w tym zakresie niewiarygodnymi. A.D. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody z dnia [...]r. domagając się utrzymania zameldowania w spornym lokalu, którego – jego zdaniem- nie opuścił dobrowolnie, nie podejmując jednak żadnych środków prawnych zmierzających do umożliwienia jemu powrotu. Nie mógł się zameldować mieszkając z żoną i dziećmi w B., ani obecnie wynajmując pokój w K.. Wniósł do Urzędu Gminy w O. o przydział mieszkania komunalnego, jednak jego żądanie nie zostało do tej pory uwzględnione. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie przed tutejszym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący potwierdził, iż sporny lokal opuściła jego żona, która wraz z dziećmi zamieszkała we wsi B., gdzie także i on zamieszkiwał wspólnie przez okres 2 lat a obecnie wynajmuje lokal w K.. Nadto oświadczył, że w istocie nie podejmował żadnych środków prawnych zmierzających do przywrócenia jemu prawa do posiadania spornego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby konieczność usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960, ze zm.) stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia). Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma celu potwierdzenia faktu pobytu w tym lokalu- art. 9 ust. 2 b powołanej ustawy. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, Lex nr 194344). Obowiązkiem organu meldunkowego jest utrzymywanie aktualnego, zgodnego z rzeczywistością, stanu ewidencji meldunkowej. Informacja o braku zgodności prowadzonej ewidencji z rzeczywistością aktualizuje obowiązek organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu usuniecie potwierdzonych niezgodności. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 cytowanej już ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stąd do zrealizowania przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 powoływanej już ustawy dochodzi, gdy zostanie stwierdzone, że zameldowany na pobyt stały nie przebywa pod adresem wskazanym w ewidencji meldunkowej oraz, że jest to połączone z porzuceniem zamiaru stałego pobytu pod tym adresem. Zasadą postępowania administracyjnego jest orzekanie w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Stąd przyczyny opuszczenia miejsca stałego pobytu, w szczególności pozbawienie posiadania lokalu, przesądzają o braku podstaw do wymeldowania, gdy towarzyszy im zamiar przywrócenia stanu przebywania pod adresem zameldowania. Natomiast długotrwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumianej jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Dla sprawy meldunkowej liczy się bowiem to czy zamiar stałego przebywania pod adresem stałego zameldowania istnieje w chwili orzekania. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżący był zameldowany na pobyt stały w lokalu położonym w miejscowości P.G. [...] oraz, że pod wskazanym adresem nie przebywał przynajmniej od [...]r. (według twierdzeń skarżącego). Zarzuty stawiane zaskarżonej decyzji sprowadzają się do ustalenia, że nie zamieszkiwanie w spornym lokalu spowodowane było usunięciem skarżącego z niego. Skarżący podnosił, że został wyrzucony z mieszkania, w którym był zameldowany, nie ma możliwości zameldowania się w innym miejscu i nie wyobraża sobie aby mógł żyć w państwie prawa bez zameldowania. Tak więc argumentacja powołana jako uzasadnienie skargi sprowadza się do zaprzeczenia ustaleniom organów prowadzących postępowanie co do dobrowolności upuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu i co najwyżej stanowi wyjaśnienie przyczyny opuszczenia spornego lokalu. Nadto skarżący potwierdził , że nie podjął skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Treść wyjaśnień skarżącego nie wskazuje, aby wnioski organów co do opuszczenia lokalu i braku zamiaru zamieszkania w nim nie realizowały zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej działają na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.). Decyzja o odmowie wymeldowania może zostać oparta jedynie na okolicznościach ustawowo uznanych za istotne. Dlatego argumenty co do braku możliwości zameldowania się w innym miejscu nie mogą być powodem dla utrzymania stanu niezgodności ewidencji meldunkowej z rzeczywistością. Słusznie organ odwoławczy uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego co do braku dobrowolności opuszczenia przez niego spornego lokalu skoro te twierdzenia zostały sformułowane dopiero w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancynej, zaś zeznania skarżącego przesłuchiwanego w charakterze strony w postępowaniu przed organem I instancji wskazywały, że powodem opuszczenia lokalu było to, że jego żona wraz z dziećmi przeprowadziła się do miejscowości B. i skarżący w ogóle nie podnosił okoliczności rzekomego wyrzucenia jego ze spornego lokalu. Nawet gdyby przyjąć, że w istocie sytuacja taka miała miejsce, słusznie organ odwoławczy odwołał się do utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazującego na to, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 12.04.2001r., V S.A. 3078/00, Lex nr 78937). W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA wskazał, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Tym samym tylko taki środek prawny uznać należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym. Wskazuje na to także inny wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. (V S.A. 1424/99, Lex nr 79243). Skoro skarżący nie skorzystał z możliwości ubiegania się o przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu, słusznie zatem uznano, że skarżący opuścił ten lokal i nie miał zamiaru do niego wracać. W konsekwencji- w ocenie Sądu- nie ma mowy w rozpoznawanej sprawie o błędnej interpretacji, czy błędnym zastosowaniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, zaś problemy mieszkaniowe, spory rodzinne, konieczność posiadania stałego zameldowania ze względu na odbiór korespondencji, czy sprawy kredytu bankowego a więc okoliczność powoływane przez skarżącego także w toku postępowań administracyjnych są bez znaczenia w postępowaniu meldunkowym. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.)- orzeczono jak w sentencji. /-/ M. Bejgerowska /-/ T. Geremek /-/ M. Górecka