III SA/Po 931/14

Dnia 9 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 maja 2014 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia 27 stycznia 2014 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wójt Gminy nakazem płatniczym wydanym w dniu 27 stycznia 2014 r. ustalił B. U. łączne zobowiązanie pieniężne na 2014 r. w wysokości [...] zł, z tytułu podatku: od nieruchomości oraz podatku rolnego W uzasadnieniu organ wskazał, że wysokość podatku ustalono na podstawie wykazu nieruchomości oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. B. U. wniosła odwołanie od wskazanego wyżej nakazu płatniczego w zakresie, w jakim wykazano powierzchnie do opodatkowania ponad 0,4568 ha z uwagi na fakt, że grunty ponad tę powierzchnię są oddane w dzierżawę J. i R. P. Zdaniem odwołującej, zawarta z ww. osobami umowa dzierżawy jest nadal ważna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją wydaną w dniu 13 maja 2014 r., na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. Nr 79, poz. 856 z 2001 r.) oraz art. 233 §1 ust 1 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (nakaz płatniczy). Jak ustalił organ, na mocy umowy dzierżawy z dnia 30 września 2009 r. B. J. i M. K. wydzierżawiły J. i R. P. część działki nr [...] o pow. 3,00 ha, położonej w [...], na okres 10 lat. B. J. i M. K. zmarły tragicznie w listopadzie 2010 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. opieka nad małoletnią K. K. (córką M. K.) została powierzona B. U. Pismem z dnia 14 lutego 2011 r. B. U. wystąpiła do Wójta Gminy o doręczenie decyzji podatkowej w zakresie podatku od ww. nieruchomości, deklarując jednocześnie, że będzie regulować należności podatkowe. J. i R. P. pismem z dnia 30 grudnia 2013 r. poinformowali organ, że rezygnowali z zawartej umowy dzierżawy działki nr [...]. Zgodnie z zawiadomieniem o zmianach w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego z dnia 21 stycznia 2014 r., w oparciu o okoliczność rozwiązania ww. umowy dzierżawy, jako osoby władające działką nr [...] zostały wskazane B. J. i M. K. Jak wskazał organ, rozwiązanie umowy dzierżawy odnośnie działki nr [...] zostało uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, a sami wydzierżawiający zostali usunięci z ww. rejestru, jako osoby władające nieruchomością. Dalej organ wskazał, powołując art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), że podstawę wymiaru podatku stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji o osobie właściciela i posiadacza samoistnego oraz o samej nieruchomości. Organ stwierdził również, że B. U. nie kwestionuje samego faktu wskazania jej, jako osoby zobowiązanej do uiszczenia należności podatkowej. B. U. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzuciła błędną wykładnię wskazanych w treści decyzji przepisów, w szczególności w zakresie, w jakim organy przyjęły, że jedyną podstawą do ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłacenia podatku są zapisy w ewidencji gruntów, nawet w sytuacji, gdy organ podatkowy posiada inne informacje i dokumenty, które zapisom tym przeczą oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na zaniechaniu oceny tego, czy złożenie przez jedną ze stron umowy dzierżawy oświadczenia o jej rozwiązaniu jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że do takiego rozwiązania rzeczywiście doszło. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w granicach określonych w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), stwierdził konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji z obrotu prawnego, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 maja 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję (nakaz płatniczy) Wójta Gminy wydaną w przedmiocie ustalenia B. U. łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Jak wynika z treści skargi, skarżąca zarzuca organom podatkowym błędne przyjęcie, że jedyną podstawą do ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłacenia podatku są zapisy w ewidencji gruntów, nawet w sytuacji, gdy organ podatkowy posiada inne informacje i dokumenty, które tym zapisom przeczą. Ponadto, błędna ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na zaniechaniu oceny tego, czy złożenie przez jedną ze stron umowy dzierżawy oświadczenia o jej rozwiązaniu jest wystarczającą podstawa do przyjęcia, że do takiego rozwiązania rzeczywiście doszło. Zdaniem skarżącej, wykreślenie dzierżawcy z ewidencji było błędne. W ocenie organów podatkowych, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia podatkiem osób, które wydzierżawiły sporną nieruchomość. Ponadto, jak wskazano, B. U. nie kwestionuje samego faktu wskazania jej, jako osoby zobowiązanej do uiszczenia należności podatkowej. Dokonując oceny stanowiska organów podatkowych w przedmiotowej sprawie, w pierwszej kolejności należy wskazać na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm.), zgodnie, z którym podatnikami podatku rolnego są fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2; 2) posiadaczami samoistnymi gruntów; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) ·wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa((1) lub z innego tytułu prawnego albo b) ·jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa((2) i Lasów Państwowych. Ponadto, jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym ( ust. 2). Jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub przepisów dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca ( ust. 3 ). Jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 ( ust. 5) oraz jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości ( ust. 6).· Podobnie w przypadku podatku od nieruchomości, podatnikiem tego podatku, jak wynika z art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.), w którym określono podmioty zobowiązane do płacenia podatku od nieruchomości, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) ·wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) ·jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym ( ust. 3). Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 ( ust. 4 ) W świetle wskazanych wyżej przepisów, nie budzi zatem wątpliwości że tylko wobec podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, organ podatkowy stosując art. 6 c ust. 1 ww. ustawy o podatku rolnym może ustalić wysokość należnego zobowiązania podatkowego, pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W myśl ust. 2 tego przepisu, łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy); jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Tymczasem z zaskarżonej decyzji, ani z decyzji ją poprzedzającej nie wynika w żaden sposób, że działka nr [...] położona w [...] jest własnością bądź też pozostaje w posiadaniu B. U., która została obciążona obowiązkiem zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014. Informacji takiej nie ma także odnośnie nieruchomości budynkowej. Również ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów okoliczność ta nie wynika. Jedynie w piśmie Wójta Gminy [...] skierowanym wraz z odwołaniem B.U. do organu odwoławczego, organ, powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w K., którego również brak w aktach sprawy, wskazał, że B. U. odziedziczyła zabudowane gospodarstwo rolne o powierzchni 3, 4568 ha w udziale wynoszącym [...] części. Ustaleń tych brak jednak w decyzji, wobec czego, nie podlegają one ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie. Także w świetle powołanych wyżej przepisów za błędne należy uznać, przedstawione w zaskarżonej decyzji, stanowisko organu odwoławczego, że skoro B. U. we wniesionym odwołaniu nie kwestionowała faktu wskazania jej, jako osoby zobowiązanej do uiszczenia podatku, to okoliczności te organ mógł pominąć w swoich ustaleniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Ma rację organ odwoławczy, że Wójt, jako organ podatkowy w sprawach dotyczących podatku rolnego jak i podatku od nieruchomości, jest związany zapisami w ewidencji gruntów, ustalonymi przez starostę. Jednakże zakres tego związania, w ocenie Sądu, odnosi się przede wszystkim do powierzchni gruntów, budynków oraz ich klasyfikacji, co nie zwalnia organu podatkowego z samodzielnego dokonania ustaleń, kogo obowiązek podatkowy w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości dotyczy, a więc kto jest podatnikiem. W szczególności, że w przedmiotowej sprawie z wypisu z ewidencji gruntów i budynków znajdującego się w aktach sprawy wynika, że współwłaścicielami są B. J i M. K., czyli osoby zmarłe. Decyzja podatkowa nie może być bowiem skierowana do osoby, która nie jest podatnikiem i tym samym nie jest stroną postępowania podatkowego w rozumieniu art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa. Nie ulega zaś wątpliwości, że tylko osoby wskazane w ww. przepisach mogą być podatnikami podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Organ podatkowy nie mógł zatem poprzestać na oświadczeniu złożonym przez ... w piśmie z dnia 14 lutego 2014 r. z którego wynika, że zobowiązuje się do odbioru decyzji podatkowej i do płacenia podatków za nieruchomość jej matki B. J. i siostry M. K. Mając zatem na względzie to, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy nie ustalił, prawidłowo kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości i podatku rolnego, objętych łącznym zobowiązaniem pieniężnym, ocena podniesionych w skardze zarzutów, w tym, dotyczących powierzchni gruntu, od którego wyliczono [...] podatek, jest przedwczesna. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania. Wobec powyższego, Sąd uznając, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 , art. 200 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 wrześnie 2001 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. 2013, poz. 461 ), orzekł jak w sentencji.