III SA/Po 932/11

Dnia 7 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od sierpnia do grudnia 2005 r. postanawia : 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych) 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych 3. oddalić wniosek w pozostałym zakresie T wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zgodnie z umową z dnia 15 maja 2009 roku pozostają w rozdzielności majątkowej. Jedyny dochód dwuosobowej rodziny stanowi świadczenie emerytalne małżonki, które wynosi 3.123,16zł brutto miesięcznie. Zamieszkują w lokalu komunalnym. Strona wskazała, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 760zł miesięcznie, zaś rocznie wydatkują 1.600zł na opały. Ponadto spłacają kredyt w wysokości 220zł miesięcznie oraz zaległości wnioskodawcy na rzecz ZUS – 488 zł – rata miesięczna. Na koszty leczenia wnioskodawca wraz z żoną wydatkują 100zł miesięcznie. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem ani wnioskodawca ani jego małżonka nie posiadają nieruchomości, oszczędności, czy przedmiotów o wartości ponad 3000euro. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych ponad 1/3 wysokości opłat obejmujących wpis od skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej, ustanowił dla skarżącego radcę prawnego, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia. W uzasadnieniu powołał podnoszone wcześniej we wniosku o przyznanie prawa pomocy argumenty, ponadto dodając, że limity kredytowe, które ma zona nie zostają wykorzystane, bowiem wiąże się to ze spłatą wyższych rat każdego miesiąca, co znacznie obciążą budżet domowy. Skarżący podniósł także, iż od 1 kwietnia 2012 r. wzrasta czynsz, zaś od stycznia br. wzrosły ceny gazu, prądu, lekarstw. Zdaniem skarżącego, poniesienie kosztów w wysokości 1000 zł byłoby realną kwotą do zapłaty, która nie wpłynęłaby na uszczuplenie budżetu domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Na podstawie oświadczenia majątkowego, przedłożonych dokumentów, dodatkowych wyjaśnień oraz akt administracyjnych ustalono, że wspólnie ze skarżącym i jego żoną zamieszkuje ich córka wraz z rodziną (mąż i dwoje dzieci w wieku szkolnym). W ich użytkowaniu pozostają trzy samochody osobowe [...]. Skarżący posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą, której wykonywanie od dnia 17 maja 2010 roku zawiesił na okres 24 miesięcy (w roku 2010 nie osiągnął żadnego przychodu). Córka wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę (45.325,74zł w 2010 roku). Mąż również posiada stałe źródło dochodu, czerpie dochody z umowy o prace oraz innych źródeł (łączny dochód w 2010 roku to 49.254,65zł). Ponadto wnioskodawca i jego żona posiadają cztery rachunki bankowe. Z wierzytelności z rachunku bankowego w ING Bank prowadzona jest egzekucja administracyjna. Na rachunku karty kredytowej żona wnioskodawcy posiada niewykorzystany limit kredytowy na kwotę ponad 19.000zł (saldo zadłużenia wynosi 506zł). Rachunek bakowy w [...]. W sprzeciwie skarżący podniósł, że w roku 2012 nastąpił wzrost opłat za czynsz, prąd, gaz, leki. Nie podał wartości tego wzrostu. Kierując się doświadczeniem życiowym Sąd ocenia argumenty skarżącego w tym zakresie za zasadne. Faktem powszechnie znanym jest, że koszty utrzymania rodzin w stosunku do roku poprzedniego w Polsce wzrosły. Zdaniem Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie. Skarżący bowiem nie wykazał, że nie jest w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na jakiekolwiek koszty postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy warunkuje nie tylko to, czy wnioskodawca uzyskuje, czy też nie uzyskuje dochodów, lecz ocena zasadności wniosku polega na zbadaniu, czy strona posiada obiektywną zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych (postanowienie WSA z 10 października 2008 roku, sygn. akt. II SA/Łd 480/08, Lex nr 504537). Wysokość aktualnie wymaganych kosztów sądowych to wpis od skargi w wysokości 3.725zł. Z kolei stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego w sprawach o wartości przedmiotu sporu ponad 200.000zł wynosi 7.200zł - §6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Uwzględniając wysokość kosztów postępowania oraz sytuację rodzinną i majątkową wnioskodawcy, a także jego oświadczenie o możliwości poniesienie kosztów w wysokości 1.000 zł, co nie wpłynie na uszczuplenie budżetu domowego, uznać należało, że rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu oraz zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł, jest wystarczające do tego, aby stworzyć stronie warunki do skorzystania z prawa skargi do sądu administracyjnego. Oddalenie żądania w pozostałej części ma zagwarantować realizację funkcji kosztów postępowania sądowego. Z powyższych względów, na podstawie cytowanych powyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.