III SA/Po 936/11

Dnia 17 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi MBPB na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za rok 2011 postanawia : 1. odmówić przyznania prawa pomocy MB, 2. odmówić przyznania prawa pomocy PB. Z powodu niewykonania wezwania do uiszczenia wpisu, postanowieniem z dnia 26 września 2012 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę PB i MB na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za rok 2011. Postanowienie doręczono Skarżącym w dniu 01 października 2012 roku. Skarżący otrzymali prawidłowe pouczenie o tym, że na powyższe orzeczenie służy skarga kasacyjna, która powinna zostać sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym albo doradcą podatkowym. W dniu 04 października 2012 roku w placówce pocztowej Skarżący złożyli pismo, w którym oświadczyli, że wnoszą zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu braku uiszczenia wpisu sądowego (1.135 zł) i oczekują, że Sąd uchyli wydane postanowienie. Postanowieniem z dnia 26 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną i wniesioną przez Skarżących. W piśmie z dnia 09 listopada 2012 roku Skarżący wystąpili o natychmiastowe uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, przywrócenie biegu sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata. W wykonaniu wezwania do przedłożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu Skarżący złożyli formularz wniosku, w którym wskazali, że wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem na obecnym etapie postępowania rozpoznaniu podlega zarówno danie żądanie stanowienia pełnomocnika w osobie adwokata, jak i kolejne już żądanie zwolnienia z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy stronie skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, (k. 98-102 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2012 roku oddalił zażalenie Wnioskodawców na odmowę przyznania prawa pomocy w tym zakresie (k. 116-121 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy wywołuje skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Przy czym postanowienia dotyczące prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem. Zatem, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz.270), orzeczenia w tym przedmiocie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż byłby prawomocne. Ponieważ wniosek strony skarżącej – o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem Sądu, to ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić czy po wydaniu przez Sąd wspomnianego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy. Analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF, pozwala z przekonaniem stwierdzić, że sytuacja majątkowa strony skarżącej nie uległa pogorszeniu. Porównanie aktualnych oświadczeń majątkowych z sytuacją majątkową skarżących z dnia orzeczenia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych (10 maja 2012 roku) uzasadnia nawet stanowisko, że sytuacja majątkowa Wnioskodawców uległa polepszeniu. Poprzednio bowiem Skarżący prowadzili gospodarstwo rolne na gruntach rolnych o pow. 7,37ha. Obecnie gospodarują na areale o pow. 57,2452ha. Jednocześnie dochód Wnioskodawcy ze stosunku pracy wzrósł do 1.500 zł (skarżący jest prokurentem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w której 100% udziałów należy do jego synów). Złożone oświadczenia majątkowe nie wykluczają dotychczasowych ustaleń, co do tego, że Skarżący nadal czerpią dochody z trzech źródeł: stosunku pracy Wnioskodawcy, wynajmowania majątku w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nieuzasadnione jest ponowne korzystanie z instytucji wezwania strony skarżącej do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o prawo pomocy został zgłoszony w dniu 09 listopada 2012 roku. Z kolei oświadczenie majątkowe zostało sporządzone 23 listopada 2012 roku (wpłynęło do Sądu w dniu 27 listopada 2012 roku). Wyjaśnić zatem należy, że w Wydziale III tutejszego Sądu, jak dotąd, rozpoznano kilkanaście wniosków o prawo pomocy, które składali skarżący. Ostatnie orzeczenie zostało wydane w dniu 14 listopada 2012 roku, sygn. akt III SA/Po 966/12 (orzeczenie referendarza sądowego w tej samej sprawie wydane zostało w dniu 24 października 2012 roku). Informacje znane Sądowi z urzędu wskazują, że na dzień zgłoszenia kolejnego żądania zwolnienia od kosztów sądowych (27 listopad 2012 roku) oraz na dzień żądania ustanowienia adwokata (09 listopad 2012 roku) Skarżący uzyskiwali dochody z trzech źródeł: stosunek pracy Wnioskodawcy (1.500zł brutto miesięcznie), w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej (średniomiesięczny przychód za osiem miesięcy 2012 roku wynosi 39.455zł) oraz gospodarstwa rolnego (przychód ze sprzedaży płodów rolnych za 2011 rok to 19.000zł). Dopłaty do działalności rolniczej to około 7.000zł rocznie. Z kolei koszty prowadzenia działalności rolniczej za rok 2012 to 12.630zł. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej za osiem miesięcy 2012 roku wyniosły 361.999,35zł. Podkreślić przy tym należy, że wysokość dochodu z działalności rolniczej (19.000 zł) została oznaczona dla areału 7,37ha. Poza nieruchomościami rolnymi (57,2452ha) do wnioskodawców należą także: stacja benzynowa [...] Wnioskodawcy posiadają także następujące ruchomości: samochód Volkswagen Transporter z 1997 roku (wartość około 15.000zł, obciążony zastawem bankowym), ciągnik Białoruś, samochód Volkswagen Caddy z 2008 roku (zakupiony na kredyt, do spłaty pozostało osiem rat, wartość rynkową pojazdu Wnioskodawca określił na około 35.000zł), samochód Mercedes Klasy S 600 z 1994 roku (wartość rynkowa została określona na około 15.000zł) oraz samochód Volkswagen Tiguan z 2009 roku (zakupiony na kredyt do spłaty pozostały 23 raty). Przeciwko Skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne na łączną kwotę prawie 582.000zł. Ustanowione zostały hipoteki przymusowe i zastawy skarbowe. Należności egzekwowane na rzecz urzędu skarbowego (około 66.000zł) spłacane są w układzie ratalnym. Ponadto strona posiada zobowiązania kredytowe na łączną kwotę około 372.000zł. Wysokość obciążeń miesięcznych (suma rat kredytowych) wynosi około 7.600zł. Wysokość obciążeń miesięcznych z tytułu leasingu to 2.202zł. Należności w kwocie 103.703,54zł oznaczane są jako "wymagalne natychmiast". Uwzględniając powyższe uznać należało, że Skarżący nie wykazali istotnej zmiany sytuacji majątkowej, która usprawiedliwiałaby zmianę orzeczenia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Z kolei wysokość osiąganych dochodów oraz wielkość zgromadzonego majątku w sposób jednoznaczny wyklucza Skarżących z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W ocenie Sądu, ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że Skarżący nie posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych także na uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Wskazać należy, że średnie miesięczne przychody tylko z pozarolniczej działalności gospodarczej (bez przychodu z gospodarstwa rolnego o areale 57,2452ha oraz wynagrodzenia za pracę) za osiem miesięcy bieżącego roku to 39.455 zł. Tylko te przychody wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów niniejszego postępowania oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego, a nadto także miesięcznych obciążeń kredytowych. Po przeanalizowaniu sytuacji rodzinnej i majątkowej strony skarżącej, Sąd uznał, że także obowiązek uiszczenia wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej i bytowej rodziny wnioskodawców w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Kolejne oświadczenie majątkowe Wnioskodawców nie wskazuje, aby stosowane środki egzekucyjne wykluczały lub ograniczały możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, czy też poniesienia ciężaru wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Skarżący nie wykazali, że kwoty wolne od egzekucji nie przewyższają kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Oświadczenia składane przez Skarżących nadal wskazują, że w swobodnej dyspozycji wnioskodawców pozostają kwoty, które wielokrotnie przewyższają koszty sądowe niniejszego postępowania, jak i koszty sądowe innych postępowań toczących się przed tutejszym Sądem. Wobec powyższego, Sąd uznał, że także na obecnym etapie postępowania Skarżący nie wykazali ziszczenia się przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2, art. 165 oraz art. 254 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.