III SA/Po 940/21

Dnia 27 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2022 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ;([...] złote) tytułem zwrotu kosztów sądowych. IIISA/Po 940/21 Uzasadnienie Decyzją z 14 lipca 2020 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm., dalej jako u.t.d.) nałożył na M. J., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą D. M. J. z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenia polegające na: 1. niespełnieniu wymogu dzielonego dziennego odpoczynku w wysokości [...] zł. 2. posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną karta w wysokości [...] zł 3. niedopuszczalne wyjecie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestracje danych w wysokości [...] zł W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji M. J., wniosła o jej uchylenie, zarzucając, odnośnie naruszenia dotyczącego niespełnienia wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku, że nie zgadza się z nałożoną karą, ponieważ kierowca okazał wydruk z opisem dotyczącym wypadku na drodze A 18. Jak podniosła odwołująca, faktem jest, że kierowca przejechał 26, 6 km , ale tylko dlatego, że nie było miejsca postojowego wcześniej, a nie mógł zblokować drogi w celu odebrania prawidłowego odpoczynku. Decyzją z 15 marca 2021 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako K.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ) dalej u.t.d., lp. 5.6, lp. 6.3.3.3., lp. 6.3.5. załącznika nr 3 do u.t.d., art. 4, art. 6, art. 7, art. 10 rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jak wyjaśnił organ, naruszenia ustalono w trakcie kontroli przedsiębiorcy M. J., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą D. M. J. z siedzibą w K. . Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli z dnia 2 czerwca 2020 r. nr [...] Odnośnie zarzutów, dotyczących wskazanych wyżej naruszeń, organ uznał je za niezasadne. M. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, szczególności art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107§3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie odpowiedzialności przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy, niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało wpływ na rozstrzygniecie 2.przepisów ustawy o transporcie drogowym, w szczególności art. 92b ust 1 i 92c ust 1 pkt 1 poprzez błędne ustalenie odpowiedzialności za naruszenia, na które skarżąca jako przewoźnik nie miała wpływu 3.przepisów art. 10 ust 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. poprzez częściowe przytoczenie treści ww. przepisu, pomijając istotny zapis o wyłączeniu odpowiedzialności przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo nie miało wpływu na naruszenie. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty są zasadne. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Transportu Drogowego z 15 marca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 14 lipca 2020 r., nakładającą na M. J., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą D. M. J. z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej stanowi art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), zwanej dalej u.t.d., zgodnie, z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, określa lp. 1-9 załącznika nr 3, o czym stanowi art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. Z kolei obowiązki lub warunki przewozu drogowego, za których naruszenie nakładana jest kara pieniężna, precyzuje art. 4 pkt 22 u.t.d., definiujący je jako obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. oraz z innych, wymienionych tam aktów prawa krajowego i unijnego, w tym rozporządzenia 561/2006 i rozporządzenia 165/2014 (art. 4 pkt 22 lit. b. i lit. h. u.t.d.). W kontrolowanej sprawie, w trakcie przeprowadzonej kontroli, udokumentowanej protokołem z dnia 2 czerwca 2020 r. stwierdzono wskazane wyżej naruszenia, co legło u podstaw nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Odnośnie kary za niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku, należy wskazać, że zgodnie z art. 4 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006 odpoczynek, oznacza nieprzerwany okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem. Zgodnie z art. 8 ust. 1 - 5 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku. W każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku. – "regularny dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 11 godzin. Alternatywnie, regularny dzienny okres odpoczynku można wykorzystać w dwóch częściach, z których pierwsza musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny a druga co najmniej 9 godzin, – "skrócony dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 9 godzin, ale krócej niż 11 godzin. Niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku odpowiada przewinieniu zdefiniowanemu w lp.5.6. załącznika nr 3: 1) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny 2) skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin 3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin W sprawie, jak wskazał organ, analiza danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy wykazała, że w 24 godzinnym okresie rozliczeniowym - kierowca M. M. rozpoczął pracę 12 grudnia 2019 r. o godzinie 03.17 powinien był odebrać odpoczynek dzienny w dwóch częściach – co najmniej 3 godzinnej oraz co najmniej 9 godzinnej. Kierowca odebrał drugą część odpoczynku o długości 4 godziny i 39 minut tj. od godziny 22.38 12.12.2019 do 03.17 13 .12. 2019. co oznacza, że skrócił dzienny czas odpoczynku o 4 godziny i 21 minut. Organy wymierzając karę za to przewinienie zastosowały mechanizm rozdzielenia przewinienia na trzy tj.: skrócenia o czas do 1 godziny, następnie za czas powyżej 1 godziny do dwóch godzin, oraz za każdą rozpoczętą godzinę powyżej dwóch godzin tj., 3 -ą i 4-ą, i na tej podstawie wymierzyły karę stanowiącą sumę kar za tak rozdzielony czas przekroczenia. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mechanizm ten nie jest prawidłowy. Dopuszczalne było przyjęcie sumowania kar przewidzianych za skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin oraz za każdą rozpoczętą godzin powyżej dwóch godzin z uwagi na to, że stwierdzone naruszenie przekroczenia dziennego dzielonego okresu odpoczynku o 4 godziny i 39 minut podlega kwalifikacji z pozycji 5.6.2. i 5.6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. Powyższe ma wpływ na wymiar kary i stanowiło wyłączną przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji. Natomiast nie ma racji strona skarżąca, próbując podważać nałożoną karę, powołując się na to, że naruszenie powstało z powodu wypadku drogowego i przekroczenie czasu nastąpiło z powodu zamknięcia drogi. Zgodnie z art. 12 rozporządzenia 561/2006 pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego, w wyjątkowych okolicznościach kierowca może także odstąpić od art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 2, przekraczając dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o maksymalnie jedną godzinę, aby dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania tygodniowego okresu odpoczynku. Na tych samych warunkach kierowca może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu o maksymalnie dwie godziny, pod warunkiem, że wykorzystał on przerwę trwającą nieprzerwanie 30 minut bezpośrednio przed tym dodatkowym czasem prowadzenia pojazdu niezbędnym, aby dotrzeć do centrum operacyjnego pracodawcy lub swojego miejsca zamieszkania w celu wykorzystania regularnego tygodniowego okresu odpoczynku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, na wydruku z urządzenia rejestrującego lub na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca docelowego lub odpowiedniego miejsca postoju. Każdy wydłużony okres pracy musi być kompensowany równoważnym okresem odpoczynku wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu. Zgodnie z tym przepisem odstąpienie od przepisów art. 6-9 może nastąpić, jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca ma wówczas obowiązek wskazać powody odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, lub na wydruku z niego albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Regulacja ta została wprowadzona aby umożliwić kierowcom prawidłową reakcję w sytuacjach niemożliwych do spełnienia wymogów rozporządzenia w trakcie przejazdu. Przy czym chodzi o sytuacje nadzwyczajnych trudności niezależnych od woli kierowcy a także nieuniknionych i niedających się przewidzieć, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. W kontrolowanej sprawie, jak słusznie ocenił organ, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazana przez kierowcę przyczyna nie może stanowić podstawy do uchylenia kary, albowiem nie była rzeczywistą podstawą do odstąpienia od przestrzegania norm czasu pracy kierowcy. Wskazano bowiem, że kierowca rozpoczął odbierania wypoczynku o godzinie 17.42 w dniu 12.12. 2019 r. a następnie z niewiadomych przyczyn odpoczynek ten przerwał o godzinie 22.17. i kontynuował jazdę do godziny 22. 38. Powyższe zatem nie spowodowało, jak wskazał kierowca na wydruku, przekroczenia czasu pracy, a skutkowało przerwaniem odbierania odpoczynku dziennego i w konsekwencji jego skróceniem. Zasadnie zatem wskazał organ, że gdyby przyczyna postoju od godziny 17.42 w dniu 12.12. 2019 r. do momentu, kiedy kierowca rozpoczął kontynuowanie jazdy o godzinie 22.17 wynikała z przyczyn związanych z ruchem drogowym i kierowca znajdował się w pojeździe, to nie miałby podstawy do rejestrowania odpoczynku. Ponadto, co należy podkreślić i co wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, szczególny środek dowodowy wskazany w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wyłącza dopuszczalność przeprowadzania na okoliczność odstępstw innych dowodów np. z przesłuchania świadków. Fakt sporządzenia jakiegokolwiek zapisu na wykresówce przez kierowcę nie otwiera możliwości uzupełniania materiału dowodowego na okoliczność podjętego odstępstwa. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 4972/16 ). Odnośnie kolejnych stwierdzonych naruszeń, tj. naruszenia dotyczącego posługiwania się kartą innego kierowcy oraz niedopuszczalnego wyjęcia wykresówek lub karty kierowcy, mającego wpływ na rejestrację danych, należy wyjaśnić, że w myśl art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014 kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Kierowca nie może też posługiwać się kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął. Z kolei art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 stanowi, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Jak wyjaśnił organ, analiza danych cyfrowych z pojazdu [...] i kart kierowców, informacji uzyskanych z sytemu Via Toll wykazała, że kierowca Z. Z. w dniu 26.09.2019 r. od godziny 16.36 dop dnia 27.09.2019 r. do godziny 04.07 oraz w dniu 27.09.2019 r, pomiędzy godziną 04.07 a 16.38 wykonując przewozy drogowe, posługiwał się kartą innego kierowcy – K. I.. Również na podstawie analizy danych cyfrowych z pojazdu [...] i karty kierowcy Z. Z. ustalono, że w dniu 18.10.2019 r. między godziną 12.27 a 13.30 kierowca wykonywał przewóz drogowy bez stosowania karty kierowcy, zapisując w tachografie funkcję "out". W świetle dokonanych ustaleń, zarówno umieszczenie w tachografie karty należącej do innego kierowcy, jak i niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy mające wpływ na rejestracje danych, w ocenie Sądu, bez wątpienia stanowią zatem naruszenie wskazanych regulacji, których konsekwencją jest treść lp. 6. 3. 3 oraz Lp.6.3.5. załącznika nr 3 do u.t.d. Prawidłowo więc na tej podstawie organy ustaliły odpowiedzialność skarżącej sankcjonowaną karą pieniężną w wysokości po [...] złotych. Co należy w tym miejscu podkreślić, skarżąca nie wniosła uwag do protokołu kontroli, jak również ani na etapie postępowania administracyjnego ani w złożonej skardze nie kwestionowała ustaleń organów i oceny wskazanych naruszeń, zarzucając jedynie, że nie miała wpływu na ich powstanie. Natomiast, wbrew zarzutom skargi, organ uwzględnił przepisy egzoneracyjne, których naruszenie skarżąca zarzuca, tj. art. 92 b i 92 c u.t.d. i prawidłowo, zdaniem Sądu, ocenił, że w przedmiotowej sprawie, brak podstaw do ich zastosowania. W myśl art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: (1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia 561/2006, rozporządzenia 165/2014, umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 409) oraz u.c.p.k.; (2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia 561/2006 lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Z kolei art. 92c ust. 1 u.t.d. przewiduje możliwość odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej oraz umorzenie postępowania już wszczętego, jeżeli m.in.: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Co należy również podkreślić, przepisy art. 92b oraz art. 92c ustawy nakładają na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowców, w celu przeciwdziałania naruszeniom wymogów ustawy. Ponadto, za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi i to na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowców), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Odpowiedzialność przedsiębiorcy ma charakter administracyjny i nie jest oparta na zasadzie jego winy. Do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest, co do zasady, stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. W takcie postępowania nie zostały natomiast przedstawione dowody mogące wskazywać na zaistnienie okoliczności uwalniających skarżącego od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. W kontrolowanej sprawie, w trakcie postępowania nie zostały natomiast przedstawione żadne dowody mogące wskazywać na zaistnienie okoliczności uwalniających skarżącą od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, Skarżąca nie wykazała, że zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy w swoim przedsiębiorstwie ani też, że stwierdzone naruszenia powstały w wyniku zdarzeń, na które nie miała wpływu. Reasumując, zaistnienie wskazanych wyżej naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego nie budzi wątpliwości. W ocenie Sądu, ustalenia organów, wbrew zarzutom skargi, znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym zgromadzonym podczas kontroli, prawidłowo ocenionym, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów k.p.a. Organ nieprawidłowo zastosował jedynie przepisy prawa materialnego, we wskazanym przez Sąd zakresie, co - jak wyżej wskazano, jest wyłączną przyczyną uchylenia decyzji. Zatem, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ wymierzając karę za niedopełnienie obowiązku dzielonego dziennego okresu odpoczynku zastosuje przedstawioną przez Sąd wykładnię. W pozostałym zakresie wymierzone kary były prawidłowe. Mając na uwadze stwierdzone uchybienia Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, p.p.s.a.