III SA/Po 941/15

Dnia 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych – Olszanowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ... w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym oraz podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargę Wójt Gminy X. decyzją z dnia ..., na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 47 § 1 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 6, art. 6a ust. 1–7, art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1381), uchwały nr ... Rady Gminy X. z dnia 27 października 2014 r. w sprawie obniżenia ceny skupu żyta przejętej jako podstawę obliczenia podatku rolnego (Dz.Urz. Woj. Wielk. z dnia 30 października 2014 r., poz. 5546), art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.) oraz uchwały nr XLI/271/13 Rady Gminy X. z dnia 29 października 2013 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urzęd. Woj. Wielk. z dnia 4 listopada 2013 r., poz. 5963), art. 1 art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1–4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 465), ustalił M. i P. łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2015 r. w wysokości ... zł. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że podatnicy są właścicielami nieruchomości na terenie gminy X.. W ramach postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego za 2015 r. organ zaliczył w poczet dowodów materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu dotyczącym ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., w szczególności informacje i wyjaśnienia złożone przez podatnika, dane z ewidencji gruntów i budynków ze Starostwa Powiatowego w W.. Podstawą opodatkowania podatkiem rolnym stanowił grunt o powierzchni 29,3497 ha przeliczeniowych. Z kolei powierzchnia lasu opodatkowana podatkiem leśnym wyniosła 4,7000 ha. Natomiast podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości były: budynki mieszkalne o powierzchni 27,80 m² oraz grunty pozostałe w powierzchni 47,95 m². Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że zawiera ona błędy w zakresie stanu faktycznego i prawnego. Zdaniem skarżących, Wójt Gminy X. jest w posiadaniu wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z klauzulą prawomocności, na podstawie których istnieje wzajemne wobec siebie zobowiązanie. Wyroki z dnia 21 czerwca 2011 r. są nierozliczone. Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że wyroki prawomocne są ostateczne. Kwoty objęte wymiarem podatku od nieruchomości i podatku rolnego mogą być kompensowane na podstawie wzajemnych wobec siebie kwot istniejącego zobowiązania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. decyzją z dnia 25 czerwca 2015r., nr ..., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie dokonano ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, podatku leśnym i podatku od nieruchomości w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków oraz informacji złożonych przez podatników s prawie tych podatków. Zdaniem organu drugiej instancji, całkowicie nieuzasadnione są twierdzenia strony, w myśl których istnieją wzajemne zobowiązania pomiędzy podatnikami a Gminą X., które wynikają z dołączonych do odwołania prawomocnych wyroków WSA w Poznaniu. W skardze M. i P. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ... oraz decyzji Wójta Gminy X. z dnia ... Skarżący wskazali, że decyzja wymiarowa za 2015 r. nie uwzględnia istotnych okoliczności. Podatnicy są w posiadaniu wyroków z klauzulą prawomocności, na podstawie których istnieje wzajemne zobowiązanie. W związku z tym podatek od nieruchomości i podatek rolny mogą być kompensowane z istniejącym wzajemnym zobowiązaniem. Podatnicy załączyli do skargi kserokopię sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 273/11. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uznając za bezzasadne zarzuty w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Uzasadnione było zaliczenie w poczet materiału dowodowego sprawy dokumentów zgromadzonych w postępowaniu dotyczącym ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., w tym informacji i wyjaśnień złożonych przez podatników oraz danych z ewidencji gruntów i budynków ze Starostwa Powiatowego w W.. W stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy organy podatkowe zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Należy zwrócić uwagę, że istotą łącznego zobowiązania pieniężnego jest zaistnienie obowiązku podatkowego, a ponadto podstaw faktycznych i prawnych do ustalenia należnego zobowiązania w podatku rolnym oraz w podatku od nieruchomości bądź leśnym, następnie zsumowanie tych należnych zobowiązań już na etapie decyzji ustalającej wymiar zobowiązania. Wysokość należnego łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji. Organ ma prawo ustalić wysokość należnego zobowiązania podatkowego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego jedynie wobec ustalenia przede wszystkim należnego zobowiązania w jednym ze wskazanych podatków, z którym następnie podlega połączeniu – odpowiednio – należne zobowiązanie w podatku od nieruchomości, rolnym lub leśnym. Należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji dokonały prawidłowego wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego. Przy tym podstawą opodatkowania w poszczególnych podatkach stanowiły: w podatku rolnym – grunt o powierzchni 29,3497 ha przeliczeniowych, w podatku leśnym – powierzchnia lasu o wielkości 4,7000 ha, zaś podatku od nieruchomości – budynki mieszkalne o powierzchni 27,80 m² oraz grunty pozostałe w powierzchni 47,95 m². Skarżący nie kwestionując powyższej okoliczności wskazali, że organy nie dokonały potrącenia łącznego zobowiązania z tytułu powyższych podatków z kwotą należną podatnikom od organu stwierdzoną prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 273/11. Według skarżących, organ powinien był dokonać tego potrącenia. W ocenie Sądu stanowisko skarżących nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawnych. Instytucja potrącenia jest szczególnym sposobem zapłaty podatku i stanowi jedną z form wygasania zobowiązań podatkowych. Z potrąceniem mamy do czynienia wówczas, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Materialnoprawną podstawę potrącenia w prawie podatkowym stanowi przepis art. 64 §1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z unormowaniem tego przepisu bieżące zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrącaniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułów wskazanych w tym przepisie. Uprawnienie, o którym mowa w art. 64 § 1, przysługuje również podatnikom w stosunku do gminy, powiatu lub województwa z tytułu: 1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub art. 417² Kodeksu cywilnego; 2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 417² Kodeksu cywilnego; 3) nabycia przez gminę, powiat lub województwo nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami; 4) odszkodowania orzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa (art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej). Regułę powyższą stosuje się również do wzajemnych, bezspornych i wymagalnych wierzytelności podatnika wobec jednostek budżetowych z tytułu zamówień wykonanych przez niego na podstawie umów zawartych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, pod warunkiem że potrącenie jest dokonywane przez tego podatnika i z tej wierzytelności (art. 64 § 2 i art. 65 § 2 Ordynacji podatkowej). Redakcja w.w. przepisów nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w drodze potrącenia jest posiadanie przez przedstawioną do potrącenia wierzytelność przymiotu wzajemności, bezsporności i wymagalności, przy czym wierzytelność względem jednostki samorządu terytorialnego musi wynikać z co najmniej jednego tytułu wskazanego w art. 65 § 1 pkt 1-4 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie zaistniałego sporu wymaga zatem rozważenia, czy zachodzą wskazane przesłanki warunkujące zastosowanie instytucji potrącenia. W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący złożyli wniosek o dokonania potrącenia. Jak wskazano powyżej – wbrew stanowisku skarżących – potrącenie według przywołanych przepisów Ordynacji podatkowej stanowi uprawnienie podatnika, nie zaś obowiązek organu, który może - lecz nie musi dokonać potrącenia również z urzędu (art. 64 § 3 w zw. z art. 65 § 2 Ordynacji podatkowej). W badanej sprawie nie przeprowadzono postępowania w sprawie potrącenia, które zakończyłoby się wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 64 § 6a Ordynacji podatkowej. Po drugie zaś, w rozpoznawanym przypadku nie istnieje wzajemna, bezsporna i wymagalna wierzytelność podatników wobec jednostki samorządu terytorialnego (gminy). Wbrew twierdzeniu skarżących, wierzytelność taka nie wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 273/11. W orzeczeniu tym Sąd nie zasądził żadnego świadczenia (nie uznał uprawnienia lub obowiązku) na rzecz skarżących. Niezależnie od tego wyrok ten nie odpowiada żadnemu z wymienionych w art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej tytułów prawnych – nie stanowi: prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego; prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 417² Kodeksu cywilnego; nabycia przez gminę, powiat lub województwo nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami; odszkodowania orzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa; ani też wierzytelności podatnika wobec jednostki budżetowej z tytułu zamówień wykonanych przez niego na podstawie umów zawartych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać za prawidłowy zarzut skargi związany z dopuszczalnością kompensacji orzeczonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania z wierzytelnością, która – zgodnie z poczynionymi ustaleniami – nie istnieje po stronie podatników. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), jak w sentencji wyroku,