III SA/Po 944/12
PostanowienieWSA w Poznaniu2012-09-12
Skład orzekający: Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, zwolniony z mocy prawa z kosztów sądowych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jeśli jego sytuacja majątkowa uniemożliwia poniesienie tych kosztów?Ratio decidendi
Wnioskodawca, który na mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. jest zwolniony z mocy prawa z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie musi wykazywać braku możliwości poniesienia tych kosztów, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Niemniej jednak, jeśli jego sytuacja majątkowa i zdrowotna uniemożliwia mu poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie może zostać uwzględniony na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 p.p.s.a.Stan faktyczny
H.C. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawczyni prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z wnuczką i prawnuczkiem, utrzymywane z renty rodzinnej i wynagrodzenia wnuczki. Renta wnioskodawczyni podlega zajęciu przez ZUS, a ona sama spłaca dwa kredyty. Wnioskodawczyni opisała swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną.Rozstrzygnięcie
Referendarz Sądowy postanowił ustanowić dla H.C. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P., i oddalić wniosek w pozostałym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych).Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 września 2012 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2012 roku wniosku H. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia ustanowić dla H.C. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. i oddalić wniosek w pozostałym zakresie
W piśmie z dnia 7 września 2012 roku H. C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w osobie M. M. Jednocześnie skarżąca złożyła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (również wskazując na osobę M. M.).
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z wnuczką i prawnuczkiem. Wspólne gospodarstwo domowe jest utrzymywane z renty rodzinnej po mężu wnioskodawczyni w kwocie [...] zł brutto oraz z wynagrodzenia za pracę wnuczki w kwocie [...] zł netto. Kwota renty rodzinnej wnioskodawczyni podlega zajęciu przez ZUS w kwocie [...] zł miesięcznie (w efekcie do wypłaty pozostaje [...] zł). Dodatkowo wnioskodawczyni spłaca dwa kredyty (rata miesięczna jednego kredytu wynosi [...] zł miesięcznie, a rata miesięczna drugiego kredytu wynosi [...] zł). Wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, ani ruchomości o wartości przekraczającej 3000 euro, a także żadnych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.).
Natomiast wnuczka wnioskodawczyni posiada jedynie mieszkanie o powierzchni [...] m², w którym zamieszkuje wraz z dzieckiem i wnioskodawczynią. Nie otrzymuje natomiast alimentów na dziecko. Ojciec jej dziecka sporadycznie przekazuje drobne kwoty na jego utrzymanie.
Wnioskodawczyni w uzasadnieniu wniosku powołała się na bardzo trudną sytuację majątkową i zdrowotną, którą opisała w skardze na decyzję ZUS.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W tych okolicznościach na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, a żądanie przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Strona nie ma bowiem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z przepisem art. 246 §1 pkt. 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że trzyosobowe gospodarstwo domowe wnioskodawczyni dysponuje każdego miesiąca na utrzymanie łącznie kwotą nie przekraczającą [...] zł. W efekcie oznacza to możliwość zapewnienia bytowania na minimalnym poziomie egzystencji. Dodatkowo niekorzystnie na sytuację wnioskodawczyni wpływa jej pogarszający się stan zdrowia. W konsekwencji nie jest ona w stanie pokryć kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Sytuacja wnioskodawczyni nie pozwala zatem na poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Uzasadniony jest z tego powodu jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 239 pkt 1 lit e p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło