III SA/Po 944/15

WyrokWSA w Poznaniu2016-02-24

Skład orzekający: Beata Sokołowska, Marzenna Kosewska, Małgorzata Górecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie badając kwestii ich przedawnienia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ rentowy nie przeprowadził należytej analizy dotyczącej przedawnienia należności składkowych, co jest warunkiem koniecznym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie. Brak ustalenia wymagalności należności na dzień wydania decyzji uniemożliwia kontrolę sądową.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił R Ł umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na brak całkowitej nieściągalności i prowadzone postępowanie egzekucyjne. Strona skarżąca wskazywała na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, mimo że strona wykazała trudną sytuację i częściowe umorzenie innych zobowiązań. Sąd administracyjny uznał, że organ nie zbadał kwestii przedawnienia należności.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi R Ł na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] , działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), odmówił R Ł umorzenia należności z tytułu składek: 1) na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. w części dotyczącej należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność i za ubezpieczonych w części finansowanej przez płatnika odpowiednio na: - ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2001 do 07/2001 r., od 05/2008 do 05/2010r. w łącznej kwocie [...] zł. - ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2001 do 12/2002 r., od 05/2008 do 05/2010r. w łącznej kwocie [...] zł - FPiFGŚP za okres od 06/2001 do 07/2001, od 05/2008 do 05/2010 r. w łącznej kwocie [...] zł 2. w części dotyczącej należności z tytułu nieopłaconych składek należnych za R Ł jako ubezpieczonego, będącego jednocześnie płatnikiem składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odpowiednio na: - ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2001 do 07/2001 r., od 05/2008 do 05/2010r. w łącznej kwocie [...] zł - ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2001 do 12/2002 r., od 05/2008 do 05/2010r. w łącznej kwocie [...] zł - FPiFGŚP za okres od 05/2008 do 08/2008 r., od 02/2009 do 03/2009 r. w łącznej kwocie[...] zł. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że wnioskodawca reprezentowany przez żonę – M Ł wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Strona powołała się na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wnioskodawca przeszedł dwa udary niedokrwienia mózgu z porażeniem prawostronnym i afazją mieszaną, ma padaczkę pourazową, jest niewydolny krążeniowo (m.in. napadowe migotanie przedsionków). Choroba postępuje, R Ł wymaga całodobowej opieki i stałego przyjmowania leków. Jedynym źródłem dochodów jest renta w kwocie [...] zł. Wspólność małżeńska została zniesiona wyrokiem Sądu –. M opiekuje się mężem z uwagi na chorobę i nieporadność życiową. W rezultacie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie wskazanych należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (brak całkowitej nieściągalności). Organ ustalił bowiem, że wobec przedmiotowych należności prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. Zakład wskazał, że wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto z tytułu renty, z której potrącana jest kwota [...] zł. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, otrzymującą dochód w postaci emerytury w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Z dniem 1 lutego 2001r. została zniesiona wspólność ustawowa małżeńska. M Ł ponosi całość kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Wnioskodawca posiada również zobowiązania alimentacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł, wydatki związane z leczeniem [...] zł miesięcznie. Ponadto co 3 miesiące wizyty u specjalisty ([...] zł). W ocenie organu aktualna sytuacja materialna i zdrowotna strony jest bardzo trudna (jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 28 lutego 2018 r. co wynika z orzeczeń Lekarza Orzecznika ZUS), ale pomimo tego, że zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003r., Nr 141, poz. 1365) Zakład odmówił umorzenia przedmiotowych należności z tytułu składek. Organ podkreślił, że Zakład może, ale nie musi podjąć decyzji zgodnej z żądaniem wnioskodawcy także w sytuacji, gdy strona wykaże istnienie przesłanki umorzenia. Organ obok interesu strony ma obowiązek uwzględnienia interesu publicznego. Strona mogłaby przystąpić do spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Umorzenie należności traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, na którym wskazano, że decyzją z dnia [...] 2015 r. ZUS umorzył mu niepłacone składki na łączną kwotę [...] zł. Ponownie powołano się na stan zdrowia niepozwalający na opłacenie istniejących zaległości. Podkreślono, że Urząd Skarbowy decyzją z dnia[...] 2015 r. umorzył w całości zadłużenie z tytułu zaległości podatkowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 83 ust. 4 u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] 2015 r. Organ administracyjny po raz kolejny stwierdził, że nie widzi podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, mimo bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony. Organ wskazał, że strona pobiera aktualnie świadczenie rentowe w wysokości [...] zł brutto plus dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia z tytułu alimentów, na rzecz Komornika Sądowego ze Ś w kwocie [...] zł oraz z tytułu innych należności w kwocie [...] zł. Przedmiotowe należności wobec ZUS są objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. Świadczenie do wypłaty wynosi [...] zł. Nie zachodzi zatem całkowita nieściągalność zdefiniowana w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Według Zakładu zachodzi natomiast w przypadku wnioskodawcy przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., ale i tak organ powołując się na wyrok NSA z 4 lutego 2009r., sygn. akt II GSK 703/08 postanowił odmówić umorzenia należności wskazanych w decyzji z [...] 2015r. Organ podkreślił m.in., że posiadanie i regulowanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może przemawiać za umorzeniem przedmiotowych składek. Również obowiązek alimentacyjny nie może być przesłanką do umorzenia należności z tytułu składek. Ponadto ubezpieczenia mają solidarny charakter, co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń świadczeniobiorców. Zakład wyjaśnił też, że decyzją z dnia [...] organ umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wymienionych w sentencji tejże decyzji ze względu na jego bezprzedmiotowość (brak podstaw prawnych do umorzenia powyższych należności). W skardze na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2015r. skarżący, reprezentowany przez żonę, ponownie powołał się na tragiczną sytuację materialną i zdrowotną, uniemożliwiającą dokonanie spłaty przedmiotowych należności. Podkreślono, że wysokość otrzymywanego świadczenia rentowego stawia stronę poniżej minimum socjalnego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, choć z innych powodów niż wskazano. Zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że w pierwszej kolejności obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek było jednoznaczne ustalenie kwoty istniejących należności składkowych i wyjaśnienie, czy wobec niektórych z nich nie doszło do przedawnienia. Kwestia ta ma znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez zobowiązanego. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości. Od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust.4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (zob. uchwały SN: z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, Lex nr 396253, oraz z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, Lex nr 396249; ponadto zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737). Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (tak: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r., II GSK 72/09, Lex nr 597062 oraz SN w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II UK 313/10 – publ. OSNP 2012/9-10/126). Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Dodano także do art. 24 ust. 5a-5d. Przepis art. 24 ust. 5b – z dniem 1 lipca 2004 r. – uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264). Na podstawie tej samej nowelizacji po ust. 5d do art. 24 dodano także ust. 5e. W oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f, zaś ust. 6 otrzymał nowe brzmienie. Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (zob. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353). Art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t.Dz.U. 2015r., p. 581 ze zm.) stanowi, że składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu składek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych m.in. za okres od maja 2001r. Organ wskazał w decyzji z dnia[...] 2015r., że wobec należności określonych w decyzji prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. Egzekucja była prowadzona początkowo przez Dyrektora ZUS I Oddział w P ze świadczenia rentowego skarżącego, ale w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową aktualnie powstępowanie prowadzi wyżej wskazany Komornik przy Sądzie Rejonowym w K. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2015r. Zakład również podał jedynie, że należności z tytułu nieopłaconych składek na: -ubezpieczenia społeczne za okres od 06.2001 do 07.2001 i od 07.2008r. do 05.2010r. -ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05.2001 do 12.2002r. i od 05.2008r. do 05.2010r. -Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06.2001r. do 07.2001r. i od 07.2008r. do 05.2010r. zostały "objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K i postępowanie to pozostaje w toku." (k-9v akt adm.) Również na str. 9 uzasadnienia (k-12 akt adm.) organ mówi tylko o aktualnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. W informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ nie wskazał, by wspomniana przez niego egzekucja prowadzona wobec skarżącego dotyczyła okresu, w którym powstały należności z tytułu składek objęte wnioskiem strony o ich umorzenie. Organ nie wyjaśnił od kiedy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, co jest istotne przy ustaleniu ewentualnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności wobec ZUS. Także w aktach administracyjnych sprawy nie ma żadnych danych na temat daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego spornych należności. Uniemożliwia to dokonanie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część należności objętych wnioskiem o przedawnienie w dacie wydawania decyzji nie uległa przedawnieniu. W szczególności brak w materiale dowodowym informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, która miała być przygotowana przez pracownika Zakładu w dniu 9 marca 2015r. (zobacz k – 4 zaskarżonej decyzji). Sąd stwierdza wobec tego, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł nie przeprowadził w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji odpowiedniej analizy pozwalającej na uznanie, że w badanej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek za najwcześniejszy okres (2001-2002r.) Organ nie wyjaśnił, kiedy oraz na jakiej podstawie doszło do ewentualnego przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP. Podkreślić należy, że na podstawie decyzji strona powinna mieć możliwość uzyskania wiedzy na temat podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Prawidłowo ustalony stan faktyczny winien mieć odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W rozpoznawanym przypadku, na podstawie treści skarżonej decyzji i decyzji z dnia [...] 2015r. oraz znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, nie istnieje możliwość ustalenia okoliczności dotyczących ewentualnego braku przedawnienia części należności z tytułu składek (w tym odsetek). Zakład nie przedstawił wnikliwych wywodów prawnych odnoszących się do problematyki przedawnienia należności z tytułu składek. Obowiązkiem organu administracyjnego było natomiast wyjaśnienie treści podstawy prawnej, w oparciu o którą odnosił się do wszystkich należności z tytułu składek wskazanych w decyzji, a więc przyjął, że nie doszło do przedawnienia żadnych należności, albowiem w przeciwnej sytuacji z powodu bezprzedmiotowości powinien umorzyć postępowanie (w części). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności, umorzenia których domaga się wnioskodawca, nie uległy przedawnieniu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014r., sygn. akt II GSK 236/13). W każdym przypadku wniosku o umorzenie zaległych składek niezbędne jest zatem ustalenie przez organ ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Nie może toczyć się bowiem postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności z tytułu składek, które już wygasły. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że rozważania dotyczące zasadności prowadzenia postępowania wobec składek, których okres przedawnienia formalnie upłynął wymagają wskazania okoliczności, które wpłynęły na ich wymagalność w dacie orzekania o zasadności wniosku dłużnika, także wówczas, gdy tej kwestii nie podnosi wnioskodawca. W tym stanie rzeczy Zakład Ubezpieczeń Społecznych mając na względzie powyższe rozważania i uwagi Sądu, ponownie rozpoznając sprawę, dokona niezbędnych ustaleń faktycznych i wyjaśni, czy nie doszło do przedawnienia części składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP. Zakład uzupełni też akta sprawy o niezbędne dokumenty. Następnie organ oceni aktualną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy oraz nie przekraczając granic uznania administracyjnego rozstrzygnie wniosek skarżącego biorąc w szczególności pod uwagę przesłanki wskazane rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania składek na ubezpieczenia społeczne. Z uzasadnienia decyzji winno również wynikać upoważnienie organu do orzekania w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na powyższe badanie na tym etapie przez Sąd zasadności odmowy umorzenia skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł należności z tytułu zaległych składek byłoby przedwczesne. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło