III SA/Po 945/11

Dnia 29 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych - Olszanowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. C. – P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2011 roku nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podatku rolnego na 2011 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę Wnioskiem z dnia 23 lutego 2011 r. S. Z. D. zwrócił się do Wójta Gminy o wydanie na niego decyzji podatkowej od gospodarstwa rolnego, które prowadzi na terenie wsi B. twierdząc, iż jest posiadaczem samoistnym tego gospodarstwa. Postanowieniem z dnia 04 sierpnia 2011r. Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania w ww. sprawie. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, iż stosowanie do art.. 165a Ordynacji podatkowej, gdy żądanie o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu ze złożonego wniosku wynika, że strona żąda wydania decyzji podatkowej na 2011 r., natomiast z ewidencji gruntów i budynków wynika, iż faktycznie właścicielem tych gruntów jest M. C.-P. Podstawą dla organu podatkowego do ustalenia ww. podatku jest stan faktyczny i prawny gruntów i budynków wynikający z ewidencji. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na treść rozstrzygnięć sądów powszechnych: Sądu Okręgowego w K. z 28 czerwca 2005r (IC 195/95), Sądu Apelacyjnego w L. z 05 grudnia 2006r. ( (IA Ca 1319/05) jak też Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 czerwca 2005r. (IC 195/05), a także protokołu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 16 października 2008 r. w sprawie przymusowego wydania nieruchomości i ruchomości oraz opróżnienia pomieszczeń. Z dokumentów tych zdaniem organu wynika, iż nieruchomość ma właściciela i to on zobowiązany jest do zapłaty podatku. Postanowienie to zaskarżył wnioskodawca twierdząc, iż jest on posiadaczem samoistnym, co w jego ocenie wiąże się z koniecznością wydania na niego decyzji podatkowej. Odwołał się także do treści zaświadczenia nr [...] z którego w jego ocenie wynika, iż jest bezumownym użytkownikiem gospodarstwa objętego wnioskiem o wydanie decyzji podatkowej. Postanowieniem z 24 października 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie Wójta Gminy i przekazało sprawę do organu I-szej instancji. W uzasadnieniu wskazano bowiem na celowość rzeczywistego ustalenia czy wnioskodawca jest posiadaczem samoistnym tej nieruchomości. W ocenie Kolegium z treści art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawy z 15 listopada 1984r o podatku rolnym wynika, iż podatnikami podatku rolnego mogą być także posiadacze samoistni gruntów. W ocenie organu II- ej instancji istnieje konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co winien dokonać organ I-szej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła M. C.-P., zarzucając organowi naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także przepisów postępowania – tj art. 165a i art. 133 § 1 Ordynacji Podatkowej, jak również niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony. W uzasadnieniu kładła nacisk na okoliczność, iż jest wyłącznym właścicielem przedmiotowego gruntu. W ocenie skarżącej wnioskodawca mógł być co najwyżej samowolnym i bezprawnie naruszającym jej własność. Uczestnik postępowania – S. Z. D. w piśmie procesowym ja i na rozprawie wyraził pogląd, iż M. C.-P. nie jest uprawniona do zaskarżania postanowienia SKO. Powołując się na treść przepisów ustawy O podatku rolnym stwierdził, iż jako użytkownik jest uprawniony do otrzymania decyzji podatkowej dotyczącej nieruchomości objętej jego wnioskiem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wcześniejszą argumentacje, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, pomimo, iż cześć argumentów w niej zawartych należy uznać za usprawiedliwione. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na treść przepisu przywołanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, tj art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r powiązanego z treścią art. art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z przepisów tych wynika, iż podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów bądź posiadaczami samoistnymi gruntów. Przy czym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym. Oczywiste jest jednocześnie, iż niedopuszczalne jest, aby to samo zobowiązanie podatkowe uiszczane było zarówno przez właściciela jak i przez posiadacza (samoistnego) gruntów. Zgodnie z treścią przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.), dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są podstawą wymiaru podatków, w tym podatku rolnego. Tak więc uzupełnieniem treści przepisu art. 1 Ustawy o podatku rolnym jest właśnie zapis zawarty w art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Zwrócić należy uwagę, iż aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważający jest pogląd o decydującej (przesądzającej) roli zapisów z ewidencji gruntów i budynków. Należy przyjąć, iż ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestru urzędowego, który spełnia przesłanki z art. 194 O.p., a to oznacza że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Stanowisko to jest zgodne z poglądem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt FSK 912/04, w którym to Sąd zauważał, że skoro "dane z ewidencji gruntów stanowią podstawę wymiaru podatków, a contrario należy przyjąć, że dane te stanowią podstawę do stosowania zwolnień od podatku, jeśli zwolnienie zależy od danych objętych ewidencją gruntów". Powyższe rozważania mają w niniejszej sprawie o tyle znaczenie, iż tak jak organy w sposób jednoznaczny na podstawie zgromadzonych dokumentów wykazały kwestie wpisu do rejestru gruntów i kwestie własności, to niewyjaśniły – na co uwagę zwróciło Samorządowe Kolegium Odwoławcze jaki jest aktualny stan posiadania przedmiotowej nieruchomości. Prawidłowo organ II ej instancji nakazał podjęcie ustaleń w tym zakresie. Braki w tych ustaleniach uniemożliwiają bowiem prawidłową a także pełną ocenę stanu faktycznego. Organ I-szej instancji w żadnym stopniu nie odniósł się do treści oświadczenia wystawionego wnioskodawcy przez Urząd Gminy o faktycznym (bezumownym) użytkowaniu nieruchomości. Nie ocenił jakie znaczenie ma to zaświadczenie, a przede wszystkim nie wyjaśnił, czy S. Z. D. należy do kręgu osób o których stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawy o Podatku rolnym. W konsekwencji nie jest znane, dlaczego pomimo wydanego mu zaświadczenia odmówił wszczęcia postępowania podatkowego wobec stwierdzenia, iż nie jest on osobą będącą jego stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji Podatkowej jest zasadna wówczas, gdy organ jednoznacznie może wykazać, iż wnioskodawca nie jest stroną postępowania, a więc nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy, której dotyczy wniosek. Tymczasem uzasadnienie organu I-szej instancji bez oceny zarówno zaświadczenia wystawionego przez Urząd Gminy jak też argumentacji wnioskodawcy należy uznać za wadliwe, naruszające zasady zawarte w art. 210§ 4 w zw. z art. 217§ 2 i 219 Ordynacji Podatkowej. W konsekwencji uzasadnienie organu I-szej instancji nie poddaje się kontroli sądowej. W rezultacie należy uznać, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest prawidłowe i zmierza do wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Niejako na marginesie należy uzupełnić postanowienie SKO i wskazać na okoliczność, iż Wójt Gminy, aczkolwiek słusznie powołał się na przywołane w postanowieniu orzeczenia sądów powszechnych, nie spostrzegł, iż dla możliwości uznania za stronę postępowania S. Z. D. może mieć faktyczny stan posiadania tejże nieruchomości. Stwierdzenie, iż wnioskodawca jest samoistnym posiadaczem gruntu powodowałoby, iż potencjalnie należałby on do kręgu osób zobowiązanych do płacenia podatku rolnego, a w rezultacie mógłby być stroną postępowania podatkowego. Wątpliwości pojawiające się natomiast przy ocenie, kto jest osobą zobowiązaną do uiszczenia podatku rolnego w sytuacji gdy posiadacz samoistny nie jest wpisany do ewidencji gruntów były przedmiotem rozważań komentatorów ustawy o podatku rolnym. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż żaden z przedstawionych przez skarżącą zarzutów nie jest skuteczny w tym znaczeniu, iż powoduje uchylenie rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Przeciwnie: część zarzutów, jak choćby zarzut pomijania M. C.- P. w postępowaniu czy niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego są zasadne z tym, że rezultat dotyczy całego postępowania w tej sprawie. Podkreślić należy, iż zarówno niniejsze orzeczenie sądu jak i zaskarżone postanowienie SKO nie przesadza wyniku postępowania wywołanego wnioskiem S. Z. D. Specyfika niniejszej sprawy wynika z konieczności oceny postanowienia SKO, które uchyliło orzeczenie pierwszej instancji. Tym samym ocena sądu sprowadza się do weryfikacji, czy organ II- ej instancji zasadnie uchylił postanowienia odmawiające wszczęcia postępowania. Niniejsze oddalenie skargi powoduje powrót sprawy do wyjaśnienia przez organ I-szej instancji. Jak wskazano wyżej dopiero uzupełnienie akt sprawy o niezbędne wyjaśnienia dotyczącego stanu faktycznego nieruchomości a następnie pełne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia umożliwi – w przypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia Wójta Gminy - Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu ponowną ocenę rezultatu postępowania. Tym samym należało stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.