III SA/Po 953/06

Dnia 11 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A"z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej określenia kwoty długu celnego o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska KS d Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne Spółki "A" z o. o. SAD nr [...] z dnia [...] września 2003 r. w części dotyczącej określenia klasyfikacji taryfowej, stawki celnej oraz wysokości długu celnego, ustalając kwotę niedoboru cła i wzywając do jego uiszczenia wraz z odsetkami wyrównawczymi. Odpis powyższego orzeczenia doręczono Spółce w dniu [...] lipca 2006 r. Dnia [...] sierpnia 2006 r. Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji, a w dniu [...] sierpnia 2006 r. wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż w ostatnim dniu terminu do złożenia środka zaskarżenia (tj. [...] sierpnia 2006 r.) uległ awarii komputer, w którym przygotowane były wzory odwołań, a dane z uszkodzonego dysku zostały odzyskane przez informatyków dopiero w dniu [...] sierpnia 2006 r. Podkreślono przy tym, iż do awarii komputera nie przyczynił się żaden z pracowników firmy. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] odmówił, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, iż Spółka "A" z o.o. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Awaria komputera nie uniemożliwiła wniesienia odwołania w terminie, sporządzonego np. na innym komputerze, czy chociażby odręcznie. Organ podkreślił, że odwołanie złożone w niniejszej sprawie nie musiało być ponadto identyczne z odwołaniami wnoszonymi przez Spółkę od pozostałych decyzji organu I instancji dotyczących innych zgłoszeń celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej strona nie dopełniła również warunku wniesienia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. organ II instancji stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, ze względu na złożenie go po ustawowym 14-dniowym terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka "A" wniosła o uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jej zdaniem miała ona prawo zaplanować sporządzenie i nadanie odwołania w ostatnim dniu przepisanego terminu ustawowego. Z powodu nieprzewidzianej awarii komputera skarżąca nie dysponowała wzorami odwołań wnoszonych w podobnych sprawach celnych, a dokumenty w wersji "papierowej" przechowywane były w archiwum w Węgrowie. Napisanie dość obszernego odwołania od nowa okazało się niemożliwe w ciągu ostatniego dnia terminu ([...] sierpnia 2006 r.), a ponadto zakładano, iż do końca dnia uda się odzyskać uszkodzone pliki. Skarżąca stwierdziła też, iż zarówno wniosek o przywrócenie terminu, jak i sama czynność zostały dokonane w ustawowym przedziale 7 dni od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w uzasadnieniu swojego postanowienia. Na rozprawie pełnomocnik Spółki podtrzymując argumentację zawartą w skardze, stwierdził, że nie można zarzucić skarżącej braku staranności i postawić zarzutu, że do uchybienia terminu doszło z jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy przy tym wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 ustawy). W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, iż o braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania danej czynności procesowej można mówić jedynie wtedy, gdy dochowanie tego terminu stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku), np. siły wyższej, czy niektórych zdarzeń losowych niezależnych od zachowania osoby zobowiązanej do dokonania czynności ( zob. m. in. wyrok NSA z 18 sierpnia 2000 r., III S.A. 1716/99, niepubl.; wyrok NSA z 14 stycznia 2000r., I S.A./Gd 794/99, LEX nr 40381). Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje zatem możliwość przywrócenia terminu (B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2006, s. 638; wyrok WSA w Białymstoku z 06 października 2005 r., II S.A./Bk 369/05, LEX nr 173671). Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Należy przy tym przyjąć obiektywny miernik szczególnej staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (m.in. wyrok NSA z 28 grudnia 2000, I S.A./Ka 1781/99, LEX nr 47160; postanowienie NSA z 4 października 2000r., I S.A./Gd 560/00 LEX nr 46437). W przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić w żadnej mierze nieprawidłowości organizacyjne tego podmiotu oraz zaniedbania jej pracowników (wyrok NSA z 20 września 2001r., IV S.A. 1340/99, LEX nr 54141). W ocenie Sądu stan faktyczny przedmiotowej sprawy, powyższe uregulowania prawne oraz ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie stanowisko nie pozwoliły na przyjęcie, iż skarżąca Spółka uprawdopodobniła w wystarczającym stopniu brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2006 r. Ostatni dzień wyznaczonego 14-dniowego terminu ustawowego mijał w dniu [...] sierpnia 2006 r. Rację miała natomiast strona skarżącą podnosząc, iż zainteresowany może zaplanować dokonanie danej czynności w ostatnim dniu wyznaczonego terminu. Spółka mogła wobec tego podjąć określone czynności zmierzające do napisania odwołania i jego nadania do organu I instancji dopiero w dniu [...] sierpnia 2006r. Okoliczności podawane przez skarżącą odnośnie niemożności skutecznego sporządzenie tego pisma procesowego nie mogły, zdaniem Sądu zasługiwać na uwzględnienie, albowiem nie wynika z nich, że dochowanie terminu przez Spółkę stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Według Spółki "A" awaria komputera – niezawiniona przez jej pracowników – uniemożliwiła skorzystanie ze wzorów używanych przez nią przy zaskarżaniu innych decyzji wymiarowych wydawanych w podobnych sprawach. Kwestia ta nie może jednak stanowić okoliczności związanej bezpośrednio z koniecznością zachowania terminu ustawowego, o której strona została wyraźnie pouczona w decyzji organu I instancji. W przypadku faktycznej awarii sprzętu komputerowego zawierającego wzory pism procesowych wykorzystywanych przez spółkę i niemożności ich odzyskania w ostatnim dniu wyznaczonego terminu strona skarżąca winna była, jako profesjonalny przedsiębiorca dbający należycie o własne interesy, zrezygnować z chęci wykorzystania dotąd używanych wzorów i sporządzić odwołanie według nowej formy w celu dochowania tego terminu. Z żadnych przepisów prawa nie wynika bowiem konieczność sporządzania odwołań o identycznej treści w przypadku zaskarżania serii decyzji organu celnego dotyczących zbliżonego przedmiotu rozstrzygnięcia. Spółka podniosła wprawdzie, iż chęć skorzystania z dotychczasowych wzorów wynikać miała również z tego, iż wnoszone dotychczas odwołania miały rozbudowaną formę i zawierały złożoną argumentację prawniczą. Nic nie stało jednak na przeszkodzie do wniesienia w dniu [...] sierpnia 2006 r. odwołania zawierającego elementy niezbędne dla tego rodzaju pisma procesowego (określone w art. 222 Ordynacji podatkowej , czyli ogólne zarzuty przeciwko decyzji oraz wskazanie istoty i zakresu żądania), które mogłoby zostać uzupełnione w okresie późniejszym m. in. poprzez przedłożenie obszernej argumentacji o charakterze prawniczym. Wobec powyższych okoliczności Sąd stanął na stanowisku, iż działanie skarżącej Spółki nosiło cechy niedbalstwa oznaczające naruszenie reguł starannego działania wymaganego od profesjonalnego przedsiębiorcy, dbającego należycie o swoje interesy, również w zakresie czynności związanych z obrotem prawnym dotyczącym funkcjonowania firmy. W tym miejscu trzeba też podkreślić, że dobra organizacja pracy i dbałość o interesy firmy przemawiają za tym, aby ważne dokumenty (pisma) były przechowywane również na oddzielnym (drugim) twardym dysku – na wypadek uszkodzenia albo archiwizowane na płytach DVD lub CD. Z tego więc względu należało uznać, iż organ II instancji wydał postanowienie odpowiadające prawu. Wskazać jednak należy, iż niezasadny był zarzut Dyrektora Izby Celnej dotyczący złożenia przez skarżącą spółkę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania już po złożeniu samego odwołania. Złożenie danego odwołania z uchybieniem terminowi do jego wniesienia bez wniosku o przywrócenie terminu nie pozbawia bowiem strony prawa do jego złożenia w terminie późniejszym, chociaż nie później niż w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2005r., VI S.A./Wa 1606/04, LEX nr 169360), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Sąd uznał ponadto, iż błędne było wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania już w dniu [...] września 2006 r., czyli jeszcze przed doręczeniem skarżącej przedmiotowego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu (które nastąpiło w dniu [...] września 2006 r.), a zatem przed momentem wszczęcia biegu terminu do ewentualnego zaskarżenia tego orzeczenia przez spółkę. Okoliczność ta nie mogła mieć jednak wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy dotyczącej prawidłowości wydania postanowienia z dnia [...] sierpnia 2006 r. o odmowie przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż argumenty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska KS d