III SA/Po 956/15

Dnia 12 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. B. (dalej: "strona") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własna z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dnia [...] grudnia 2014 r. strona zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, a także kosztów upomnienia oraz odsetek za zwłokę należnych od zaległych składek za okres od dnia [...] lutego 2009 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych w kwocie [...] zł - z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Uzasadniając decyzję pierwszoinstancyjną organ rentowy wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że strona zalega z opłatą składek w części finansowanej przez ubezpieczonych z okres od marca do sierpnia 2009 roku, od listopada 2009 roku do kwietnia 2010 roku i od listopada 2010 roku do grudnia 2014 roku. W ocenie organu rentowego postępowanie w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone - nie będące płatnikami składek – jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przepisów prawa, które byłyby podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wniosek strony w tej części nie może być zatem przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez ten organ. Strona złożyła od decyzji podjętej w pierwszej instancji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając pozbawienie jej możliwości udowodnienia zasadności jej stanowiska, poprzez złożenie zeznań. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., utrzymując w mocy decyzję własną, ponownie wskazał na brak przepisów prawa, które byłyby podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do tego rodzaju składek nie jest możliwym zastosowanie instytucji umorzenia, rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności. Podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego w tym przedmiocie wymaga zbadania przesłanek do umorzenia określonych w art. 28 ustawy, co z kolei stoi w sprzeczności z przywołanym art. 30 tej ustawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podniosła, że wnosiła w toku postępowania prowadzonego przez Zakład o dopuszczenie dowodu z jej zeznań na okoliczności dotyczące podstaw umorzenia składek, jednakże organ rentowy nieprawidłowo dowodu tego nie przeprowadził. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] lipca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] kwietnia 2015 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawą wydanej w kontrolowanej sprawie decyzji jest art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a."), zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Regulacja ta w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje umocowanie w art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 121, dalej: "u.s.u.s."), który stanowi, iż w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa ta stanowi inaczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jednym z przejawów bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzącym do umorzenia tego postępowania, jest sytuacja, w której organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych z sytuacją taką mamy do czynienia jeżeli ich przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędacych płatnikami składek. Zważywszy bowiem na art. 30 u.s.u.s., w stosunku do tego typu składek wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 28 u.s.u.s. Wobec tego postępowanie administracyjne w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 K.p.a. (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1357/09, CBOSA). Zakład, w rozpatrywanej, sprawie umorzył zatem postępowanie administracyjne w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek, działając w zgodzie z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 30 u.s.u.s. Na uwzględnienie nie zasługiwały przy tym zarzuty podniesione przez skarżącego. Skoro w ramach kontrolowanej sprawy w odniesieniu do składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek nie mógł znaleźć zastosowania art. 28 u.s.u.s., brak było podstaw do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego na okoliczności tam wskazane, w tym bezzasadne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego jako strony postępowania. Wobec powyższego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.