III SA/Po 958/15

Dnia 7 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M R na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] 2015r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Uzasadnienie. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w O nałożył decyzją z dnia [...] r. na M karę w wysokości [...] zł. Powołano przepis art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej inspekcji pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589, ze zm.) oraz art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 a ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874, ze zm.) W uzasadnieniu organ wskazał, że w kwietniu 2015 r. kontrolowano powyższe przedsiębiorstwo, stwierdzono określone naruszenia przepisów ustawowych a po kontroli sporządzono stosowny protokół pokontrolny, do którego strona nie wnosiła uwag. Na podstawie danych pokontrolnych stwierdzono naruszenie : - nieokazanie podczas kontroli wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy dzień kara w wysokości 500 zł. Dla ustalenia dni pracy kierowcy , za które nie okazano wykresówek, organ przyjął liczbę dni pracy jaką pracownik zobowiązany był do przepracowania w kontrolowanym okresie wynikającym z czasu pracy: średnio 40 godzin na tydzień i 8 godzin na dobę w przyjętym okresie rozliczeniowym: czerwiec 2014 do listopad 2014rrazem 103 dni uwzględniając dni urlopu wypoczynkowego udzielonego kierowcy. Kara łączna wyniosła[...] zł ale kara maksymalna mogła wynieść ostatecznie [...] zł. W trakcie kontroli w dniu 8.04.2015 r. inspektor zażądał od strony przedłożenia w dniu 13.04.2015 r. wykresówek kierowcy M za okres od 15.04.2014 r. do 31.12.2014 r. W wyznaczonym terminie nie przedłożono żądanych dokumentów. M przedłożył jedynie zaświadczenie, że zgłosił na Policję fakt ukrywania przez M w okresie od 1.11.2011 r. do końca marca 2015 r. kilkuset tarczek tachografu analogowego. W trakcie przesłuchania M stwierdził, że w trakcie pracy u M wykresówki oddawał mu każdorazowo po upływie ponad miesięcznego okresu. Nie posiada żadnych wykresówek , a od 7.01.2015 r. jeździł pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy. W ocenie organu I instancji nie było podstaw do zastosowania art. 92 b ustawy o transporcie drogowym. Kontrolowany podmiot nie wydawał poleceń kierowcom i nie przeprowadzał regularnych kontroli przestrzegania przepisów rozporządzeń wspólnotowych. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie jako wydanej niezgodnie z prawem. Sprawa winna być skierowana do ponownego rozpoznania. W ocenie strony doszło do wadliwego zastosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz do naruszenia art. 7 kpa. Po rozpatrzeniu odwołania strony Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że istotnym dowodem w sprawie jest protokół pokontrolny do którego kontrolowany może wnosić zastrzeżenia, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Winien on w trakcie kontroli przekazywać organowi kontrolującymi wszystkie dokumenty umożliwiające sprawdzenie, czy przestrzegane są przepisy prawa, m. in. dotyczące czasu pracy kierowców. W trakcie kontroli w dniu 8.04.2015 r. inspektor zażądał od strony przedłożenia w dniu 13.04.2015 r. wykresówek kierowcy M za okres od 15.04.2014 r. do 31.12.2014 r. W wyznaczonym terminie nie przedłożono żądanych dokumentów. Kara nie jest nakładana za brak wykresówki, tylko za jej nieokazanie w trakcie kontroli. W toku trwającego postępowania strona nie uzupełniła wymaganego materiału dowodowego. Zdaniem organu w sprawie nie zachodziły też przesłanki z art. 92 c ustawy o transporcie drogowym. Pracodawca tolerował okoliczność niezdawania wykresówek przez kierowcę M. Oświadczenia A oraz D nie zostały uwzględnione przez organ, gdyż zostały dołączone do odwołania a decyzja organu I instancji została wydana w dniu 19.05.2015 r. W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydana decyzja ma rażąco naruszać przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz art. 7 kpa. W uzasadnieniu strona stwierdziła, że w trakcie kontroli nie okazano wykresówek, ale nie z winy skarżącego, gdyż dokumenty te były w posiadaniu kierowcy. W sprawie winien mieć zastosowanie art. 92 c ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty i tezy zawarte w uzasadnieniu swojego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. W sprawie bezspornym jest to, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2015 r. u skarżącego nie okazano na żądanie organu danych z karty kierowcy M za okres 15.04.2014r. do 31.12.2014r. Skarżący na żądanie kontrolującego organu o okazanie przedmiotowych wykresówek, przedłożył jedynie zaświadczenie z dnia 8.04.2015r. , że zgłosił na Policję fakt ukrywania przez M w okresie od 1.11.2011 r. do końca marca 2015 r. kilkuset tarczek tachografu analogowego. W trakcie przesłuchania przez organ kontrolujący kierowca M stwierdził, że w trakcie pracy u M wykresówki oddawał mu każdorazowo po upływie ponad miesięcznego okresu. Nie posiada żadnych wykresówek , a od 7.01.2015 r. jeździł pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy. Zdaniem Sądu organy obu instancji zasadnie więc przyjęły, że istota naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie polega nie na nieposiadaniu dokumentów ( wykresówek ) ale na ich nieokazaniu w toku kontroli. Samo nieokazanie dokumentów podmiotowi kontrolującemu jest już naruszeniem przepisów prawa. Strona skarżąca winna na bieżąco w toku prowadzonej działalności egzekwować od wszystkich kierowców obowiązek zdawania wykresówek i innych dokumentów dotyczących czasu pracy. To przecież na podstawie tychże dokumentów ma możliwość kontrolowania pracy kierowców, w tym czasu pracy, czasu pobieranego odpoczynku, częstotliwości przerw w jeździe i.t.d. Skoro, jak twierdzi skarżący, kierowca pomimo wielokrotnych wezwań przedmiotowych wykresówek nie oddał, niezrozumiałym jest jak mógł skarżący kontrolować jego aktywność zawodową a tym samym należycie , t.j. zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa prowadzić swoją działalność. Należy zwrócić uwagę, że przepisy wykonawcze (rozporządzenie Ministar Transportu ...... w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych) nakładają na prowadzącego przedsiębiorstwo transportowe obowiązek pobierania danych z tachografu cyfrowego co najmniej raz na 90 dni, zaś nieprzestrzeganie tego obowiązku sankcjonowane jest karą pieniężną. W omawianej sprawie skarżący dopiero w trakcie kontroli jego przedsiębiorstwa przez inspektorów zgłosił na policję fakt ukrywania przez kierowcę wykresówek i to za okres prawie 4 lat poprzedzających zgłoszenie. Tak więc stanowisko organów co do naruszenia przepisu u.t.d. jest zasadne i znajdowało oparcie w obowiązującym przepisie załącznika nr 3 u.t.d. Organ prawidłowo przyjął do wyliczenia kary czas pracy kierowcy i dokonał właściwego jej obliczenia. Zasadnie też ograniczył karę do kwoty [...] zł stosownie do art. 92 a ust. 3 pkt 2 u.t.d. Zdaniem Sądu w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b i art. 92 c u.t.d. Strona nie wykazała bowiem dowodowo, iż w sprawie zachodziły przesłanki z art. 92 b i art. 92 c ustawy o transporcie drogowym. Strona nie wykazała przesłanek z art. 92 b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. W toku prowadzonego postępowania przed organami I i II instancji strona nie przedstawiła jakichkolwiek okoliczności faktycznych czy dowodów z których wynikałaby konieczność przyjęcia tezy o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie art. 92 b ust. 1 u.t.d. Nie wykazała faktu prowadzenia odpowiednich szkoleń dla kierowców, ich kontrolowania itd. W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie przyjął wobec tego, że strona skarżąca nie wykazała skutecznie istnienia przesłanek z art. 92 b ustawy o transporcie drogowym. Wskazać należy ponadto, że odrębny przepis art. 92 c ust. 1 u.t.d. wskazuje okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisu ustawy o transporcie drogowym lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego, jednakże nie określa bliżej ich charakteru prawnego. Utrwalony jest w piśmiennictwie i orzecznictwie pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Istotną przesłanką dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za delikt administracyjny, jest wykazanie należytej staranności, a w szczególności wywiedzenie, iż pomimo takiego wzorca postępowania zdarzenia będącego przyczyną naruszenia prawa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec. O ile w stosunkach danego rodzaju, przepis prawa administracyjnego nie określa konkretnych działań, jakie powinien podjąć przedsiębiorca w ramach swojej działalności, należałoby odwołać się do kryteriów należytej staranności wypracowanych na gruncie prawa cywilnego, mając w szczególności na uwadze zawodowy charakter działalności przedsiębiorcy (art. 355 § 2 k.c.). Staranność można określić zespołem pozytywnych cech, jak przykładowo: pilność, sumienność, rozsądek, ostrożność, zapobiegliwość, dbałość o osiągnięcie zamierzonego celu, przezorność, rozwaga (por. A. Rzetecka-Gil, komentarz do art. 355; LEX/el 2011). Miernik należytej staranności ma charakter obiektywny (abstrakcyjny). Dlatego zachowanie przedsiębiorcy powinno być oceniane przy uwzględnieniu cech danego rodzaju działalności gospodarczej, nie zaś pod kątem indywidualnych cech danego przedsiębiorcy. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba też dodać, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. Toteż nie jest wystarczające powoływanie się przez przedsiębiorcę na przesłankę braku winy w zaistnieniu zdarzeń i okoliczności, które były przyczyną naruszenia prawa. Natomiast przypadek winy, choćby nieumyślnej, jak to już wskazano, niweczy możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności. Przedsiębiorca nie może więc osiągnąć zamierzonego celu, gdy ma świadomość, że może swym działaniem wywołać ujemne skutki, lecz uważa, że zdoła ich uniknąć lub też tych skutków nie przewiduje, choć z łatwością mógłby i powinien to zrobić. W niniejszej sprawie strona skarżąca ponosi niewątpliwie bezpośrednią odpowiedzialność za naruszenia dokonywane przez nią lub jej kierowców. Winna ona wymagać od swoich pracowników terminowego zdawania wykresówek oraz innej dokumentacji dotyczącej czasu pracy kierowców. Rację ma organ II instancji, że do wykazanych w trakcie postępowania naruszeń przepisów ustawy doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca jako podmiot profesjonalny powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie wskazała skutecznie żadnych okoliczności, których nie mogła przewidzieć, lub na które nie miała wpływu. Przyjmując twierdzenia skarżącego, należy wręcz stwierdzić, że tolerował niewypełnienie przez kierowcę L obowiązków, bowiem pomimo braku przedmiotowych wykresówek nadal kierowca pozostawał w zatrudnieniu. Tak więc skarżący nie stosował wobec pracownika żadnych środków dyscyplinujących. Skarżący jako profesjonalny podmiot gospodarczy powinien dbać o właściwą organizację pracy i przestrzeganie przez pracowników nałożonych nań obowiązków. Ta dbałość przekłada się na stosowanie przez przedsiębiorcę wobec zatrudnionych pracowników odpowiednich środków dyscyplinujących (premia, kara). Ze względu na powyższe okoliczności skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ).