III SA/Po 960/12

Dnia 2 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 18 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę W. J. z uwagi na jej wniesienie po upływie terminu. Ponadto Sąd odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten storna złożyła w terminie otwartym na złożenie skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy, uzasadniając, że skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego uchyla się od przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedstawienia dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym. Co za tym idzie, referendarz uznał, iż , nie ma wystarczających podstaw do uznania wniosku, bowiem skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek koniecznych dla przyznania mu prawa pomocy. W dniu 4 marca 2013 r. wpłynął do Sądu sprzeciw. W jego uzasadnieniu wnioskodawca poniósł, że postanowienie referendarza oparte jest na błędnych ustaleniach faktycznych. Nie uwzględniono, że w wyniku czynności komornika strona została doprowadzona do bankructwa, czego skutkiem jest zajęcie domu i sprzedaż domu przy ul. Wrocławskiej. Strona posiada zadłużenie w postaci kredytów bankowych w wysokości ok. 200 000,00 zł, w stanie natychmiastowej spłaty lub wszczynanej windykacji. Nadto jest jedynym żywicielem 3-osobowej rodziny, w tym dwójki niepełnoletnich dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu. Nie jest zatem w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia obecnie żadnych pracowników, ani na podstawie umowy o pracę, ani umowy zlecenia, ani o dzieło, nie uzyskuje dochodu z najmu lub dzierżawy nieruchomości, gdyż nieruchomość przy ul. [...] w K., została już zlicytowana przez komornika sądowego. Nadto zaznaczył, iż nieruchomość od 2011 r. była zajęta przez komornika, oplombowana i zamknięta, a on nie miał do niej dostępu ani możliwości wejścia. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie uzyskuje on dochodu z najmu bądź dzierżawy maszyn budowlanych, gdyż obecnie takich nie posiada i faktycznie nie prowadzi już działalności w zakresie wynajmu. Tym samym, zdaniem zainteresowanego oczywistym jest fakt, iż nie posiada on możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie przedstawiła rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Pomimo dwukrotnego wezwania oświadczenie majątkowe nie zostało uzupełnione, także składając sprzeciw strona nie wykonała wezwania referendarza i nie przedłożyła m.in. zeznania podatkowego za 2010 oraz 2011 rok, a nadto nie wykazała przychodu i kosztów jego uzyskania za okres od 01 stycznia 2012 roku, spisu aktualnie wykorzystywanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych wraz z wyciągami dokumentującymi operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 01 czerwca 2012 roku, nie udokumentowała wysokości zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek bankowych oraz nie udokumentowała wysokości miesięcznych obciążeń z tego tytułu. Strona ograniczyła się jedynie do oświadczenia, że jest jedynym żywicielem 3-osobowej rodziny, w tym dwójki niepełnoletnich dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu, nie zatrudnia żadnych pracowników, nie uzyskuje dochodu z najmu lub dzierżawy nieruchomości i to zdaniem skarżącego dowodzi, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei należy zauważyć, że zgodnie z załączonym do sprzeciwu postanowieniem z dnia [...] r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. stanowiącym projekt planu podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości należącej do skarżącego wnika, iż dłużnikowi została zwrócona kwota 31.373,74 zł, która jest w zupełności wystarczająca na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Ponadto ustalenia poczynione przy okazji rozpoznawania wcześniejszych wniosków o prawo pomocy ujawniają, że przychód wnioskodawcy tylko z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2009 roku wyniósł 1.064.877,48z ł (koszty jego uzyskania to 984.471,58 zł). Przychód z powyższego źródła za rok 2010 wyniósł 1.570.441,06 zł (koszty uzyskania przychodu za ten rok to 1.510.029,53 zł). Według przedłożonego bilansu, przychód za okres od dnia 01 stycznia 2011 roku do dnia 20 czerwca 2011 roku wyniósł 258.360 zł. W tym okresie wnioskodawca zrealizował wydatki na kwotę 244.343,60 zł (zakup towarów handlowych - 100.028,92zł oraz pozostałe wydatki – 144.314,68 zł). Średni miesięczny przychód wnioskodawcy z pozarolniczej działalności gospodarczej (bez uwzględnienia dochodów z wynajmu) kształtował się na poziomie: 88.739,79 zł za rok 2009, 130.870,08 zł za rok 2010 oraz 43.060 zł za sześć miesięcy 2011 roku. Wynik z działalności gospodarczej liczony dla celów podatkowych zawsze był dodatni. W roku 2009 dochód wnioskodawcy wyniósł 80.405,90 zł, w roku 2010 osiągnął poziom 60.411,53 zł, a za pierwsze półrocze bieżącego roku nadwyżka przychodów nad wydatkami wyniosła 14.016,40 zł. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy nie może stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania przywileju zwolnienia od ponoszenia ciężarów publicznych. Na wnioskodawcy zaś spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.