III SA/Po 963/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-06-27
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Marzenna Kosewska, Małgorzata Górecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego może zostać wydana bez uwzględnienia wszystkich przesłanek dotyczących odstąpienia od odzyskiwania wsparcia, w tym rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności oraz możliwości finansowych spadkobierców?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie zbadał wszystkich istotnych przesłanek dotyczących odstąpienia od odzyskiwania środków, takich jak możliwości finansowe spadkobierców oraz rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności. Brak umyślności w działaniach beneficjenta również stanowił istotny element, który powinien zostać uwzględniony. Sąd wskazał, że organ powinien był wyjaśnić rzeczywiste działania beneficjenta, a nie autorytatywnie przyjmować pewne kwalifikacje.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego. Beneficjent deklarował realizację określonych pakietów i wariantów programu, jednak organy stwierdziły nieprawidłowości dotyczące powierzchni zobowiązania i doboru roślin uprawnych. Po śmierci beneficjenta, jego spadkobiercy wnieśli skargę na decyzję ustalającą zwrot nienależnie pobranych środków, kwestionując interpretację przepisów i informacji resortowych przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura ARiMR i zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżących kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] . utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego z dnia[...].
Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji uznał, że pobrane przez beneficjenta płatności w ramach ww programu są nienależne. Ta decyzja została podjęta w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.
[...] składał wnioski o płatności rolnośrodowiskowe w okresie od [...] roku w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Deklarował realizację Pakietu1- Zrównoważony sposób gospodarowania- Wariant 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania i Pakietu 8 – Ochrona gleb i wód- Wariant 8.2- Międzyplon ozimy. Deklarował realizację ww wariantów na działkach rolnych [...] dla powierzchni [...] ha.
Organ decyzjami z dnia:
- [...] r. przyznał płatność na rok , [...] pieniądze przekazano [...] r.
- [...]r. przyznał płatność na rok [...], pieniądze przekazano [...] r,
- [...] r. przyznał płatność na rok[...] , pieniądze przekazano [...] r.,
- [...] r. przyznał płatność na rok [...], pieniądze przekazano [...] r.
Wniosek o płatność na [...] rok załatwiony został następująco;
Organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję, którą przyznano płatność w zmniejszonej wysokości i dotyczyło to wariantu 1.1 Organ uznał bowiem, że deklarowano realizację wariantu na powierzchni [...] ha, zaś uwzględniono jedynie [...] ha (powierzchnia zatwierdzona) a nadto stwierdzono nieprawidłowość i oznaczono ją kodem S1 na działkach [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Nieprawidłowość ta polegała na tym, że rok [...] był ostatnim rokiem 5- letniego zobowiązania, w którym rolnik deklarował uprawę 3 grup roślin, organ zaś stwierdził jedynie uprawę 2 grup roślin: [...].
Z uwagi na powyższe zastosowano poziom zmniejszenia [...] % (stosunek powierzchni działki rolnej ze stwierdzoną nieprawidłowością do powierzchni wszystkich gruntów) a pieniądze wypłacono [...] r.
Z powyższymi ustaleniami nie zgodził się[...] i wniósł odwołanie od decyzji z[...] r.. Rolnik twierdził że na działkach rolnych występowały 3 grupy roślin[...]:, do których zaliczane są także [...] W [...] roku wprowadził tę mieszankę.
Organ II instancji rozpatrując odwołanie decyzją z dnia[...] r. uchylił zaskarżoną decyzję z [...] r. W uzasadnieniu podał, że prawidłowo uznano, iż [...] (jak podał rolnik) nie jest trzecią grupą roślin lecz jest [...]. Powołano się na załącznik nr 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.). Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej organ odwoławczy uzasadnił złym wyliczeniem zmniejszenia płatności dokonanym przez organ I instancji.
Ponownie rozpatrując wniosek o płatność na [...] rok, decyzją z dnia [...] r. organ I instancji przyznał przedmiotową płatność w umniejszonej wysokości i dotyczyło to wariantu 1.1. Zmniejszenie podyktowane było stwierdzeniem nieprawidłowości o kodzie S1 (jak dotychczas) z tym, że zmniejszenie wyliczono jako [...] % przyjmując powierzchnię gruntów ornych w wielkości [...] ha a powierzchnię działek [...], na których nie został spełniony wymóg zmianowania ( [...] grupy roślin zamiast [...] grup) w wielkości [...] ha.
Powyższa decyzja stała się decyzją ostateczną i prawomocną i organ zawiadomił rolnika o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych z tytułu programu rolnośrodowiskowego.
W tym postępowaniu organ I instancji decyzją z dnia[...] r. ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrdowiskowego. W uzasadnieniu decyzji podał, że kluczowe znaczenie mają ustalenia zawarte w decyzjach z dnia[...] r (dotyczy płatności za [...] rok) i z [...] r. (dotyczy płatności na [...] rok), którymi zmniejszono płatności w związku ze zmniejszeniem powierzchni działek rolnych zgłoszonych do programu jak i w związku z wykrytymi przez organ nieprawidłowościami oznaczonymi kodem S1. Zdaniem organu w sprawie znalazły zastosowanie przepisy rozporządzenia dotyczące PRŚ z 2013 roku w brzmieniu obowiązującym przed 15 marca 2014r. a więc także przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Co do meritum, organ stwierdził, że postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności jest odrębnym postępowaniem, przedmiotem badania którego jest ustalenie czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków (art. 29 ust. 1 ustawy z dni 9 maja 2008r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) . Sytuacja taka zachodzi, gdy środki pieniężne zostaną przyznane na podstawie decyzji i nastąpi ich wypłata a następnie stwierdzone zostanie, że beneficjent płatności rolnośrodowiskowej zaniechał zobowiązania na części powierzchni oraz dopuścił się uchybień w przestrzeganiu wymogów ramach określonych wariantów. Organ stwierdził, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami w ostatecznych decyzjach przyznających płatność za [...] i [...] rok, beneficjent [...] zmniejszył obszar działek zgłoszonych do płatności:
- w [...] roku – powierzchnia zobowiązania wynosiła[...] ha,
- w [...] roku- powierzchnia zobowiązania wynosiła [...] ha,
- w [...] roku- powierzchnia zobowiązania wynosiła [...] ha,
- w[...] roku powierzchnia zobowiązania wynosiła [...] ha,
- w[...] roku powierzchnia zobowiązania wynosiła [...] ha.
Rok [...] był ostatni rokiem 5- letniego zobowiązania i w tym okresie beneficjent nie spełnił wymogów objętych wariantem 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania. Zmniejszył bowiem obszar, na którym powinno być realizowane zobowiązanie 5-letnie i dotyczyło to działek [...] w zakresie wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Wymóg ten stosuje się wyłącznie do działek, które objęte były zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie tego pakietu jaki podany był w pierwszym roku realizacji zobowiązania. Organ stwierdził, że [...] nie realizował przyjętego zobowiązania 5- letniego, co miało wynikać z decyzji przyznających płatność w zmniejszonej wysokości (decyzje z dnia [...] r.) i powołał się na obowiązek ich zwrotu wynikający z art. 28 ust. 1 ustawy PROW 2007-2013 i art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 . Organ zauważył, że przedmiotowe zobowiązanie jest zobowiązaniem wieloletnim zaś wysokość płatności powinna odpowiadać wysokości zmniejszeń zastosowanych w sprawie przyznania płatności za [...] rok i następne lata, t.j. za nieprawidłowości , które stwierdzono w [...] roku. Organ zaznaczył, że kwota podlegająca zwrotowi dotyczy lat [...] bowiem rok [...] nie został objęty postępowaniem (zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie ze względu na kwotę- art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006). Organ uznał, że brak jest możliwości odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Powołał się na art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. stwierdzając, ze nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w odniesieniu do kwot wyliczonych jako nienależnie pobrane.
[...] wniósł odwołanie, w którym zakwestionował uznanie przez organ, że wprowadzona przez niego [...] nie została uznana jako trzecia grupa roślin obok [...]. Rolnik powołał się na informacje dodatkowe opublikowane na stronie internetowej ministerstwa podane w stosunku do grup roślin do zastosowania przy zmianowaniu dla Pakietu 1 rolnictwo zrównoważone.
Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo zakwalifikowano [...] jako [...] i prawidłowo przypisano ją do grupy [...]. Odnosząc się do informacji na stronie internetowej ministerstwa, stwierdził, że w informacjach dodatkowych odnośnie rośliny z dwóch grup roślin, że z reguły są to zboża i strączkowe i zaliczamy do nich także zboża z wsiewkami (koniczyn, traw, saradeli), zaś w rozpoznawanej przez organ sprawie rolnik zadeklarował[...] . Różnica pomiędzy [...] a uprawą [...] , zdaniem organu polega na tym, że z [...] mamy do czynienia kiedy rośliny są wysiewane i zbierane jednocześnie natomiast w przypadku , [...] rośliny są wysiewane razem ale już nie są razem zbierane. Z dokumentów nie wynika, że beneficjent dokonał zasiewu[...] .
Powyższa decyzja została doręczona [...] r., odebrała ją żona[...] , zaś [...] r. [...] zmarł.
Organ odwoławczy powołując przepis art. 103 §2 Ordynacji podatkowej zawiadomił o wydaniu decyzji spadkobierców i dokonał jej doręczenia.
Skargę do WSA w Poznaniu złożyli [...] - spadkobiercy [...] (beneficjenta) reprezentowani przez pełnomocnika.
W skardze żądali uchylenia decyzji z dnia[...] r. jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji. Strona skarżąca nie zgadza się z dokonana przez organ interpretacją informacji zamieszczonej na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju Wsi, Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia [...]. Powołała się na to, że beneficjent deklarował "[...]" tak jak to zamieszczono w pkt. 7 informacji w rubryce "Gatunki roślin uprawnych",, w której wpisano treść: "Mieszanki z co najmniej dwóch grup roślin uprawnych jednorocznie, motylkowate drobnonasienne z trawami", zatem beneficjent kierując tymi zapisami w ten właśnie sposób wskazał na kolejną grupę roślin. Zdaniem strony skarżącej organ błędnie interpretuje zapisy załącznika nr 4 do rozporządzenia, w treści którego mowa jest o mieszankach a nie wsiewkach. Ostatecznie strona skarżąca wskazała, iż w tej sytuacji udzielenie beneficjentowi błędnej informacji sposób oczywisty narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentacje wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Analizując kwestię następstwa prawnego po zmarłym [...] - beneficjencie przedmiotowych płatności Sąd uznał, że skarżący posiadali uprawnienie do wniesienia skargi i dochowali terminu. Słusznie organ odwoławczy postąpił powołując przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa(t.j. Dz. U. 2015, 613, ze zm.), dalej "Op". Artykuł 103 § 1 pkt 3 Op stanowi bowiem, że organy podatkowe zawiadamiają spadkobierców o decyzjach i postanowieniach, które zostały doręczone spadkodawcy, a w dniu jego śmierci nie upłynął jeszcze termin do złożenia odwołania, zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego. W omawiane sprawie, która dotyczy zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności stosuje się Op (art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Dz. U. z 2014r., poz. 1438) . Organ doręczenia decyzji z dnia[...] r. dokonał [...] r. to oznacza, że termin do wniesienia skargi upływał z dniem [...] r., zaś beneficjent (spadkodawca [...] ) zmarł[...] r. Tak więc prawidłowo organ zawiadomił spadkobierców o wydaniu przedmiotowej decyzji jednocześnie doręczając ją. Spadkobiercy (akt poświadczenia dziedziczenia z [...] w terminie ,poprzez swego pełnomocnika procesowego wnieśli skargę do WSA w Poznaniu, co ostatecznie zostało ustalone przez Sąd rozpoznający sprawę.
Co do meritum, Sąd przedstawił ustalony przez organ stan faktyczny w pierwszej części uzasadnienia i uznaje, że ustalenia te znajdują potwierdzenie w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.
Istota sporu sprowadza się do dokonania oceny czy były podstawy do uznania przez organ, że przyznane i wypłacone [...] przedmiotowe płatności były nienależne.
W sprawie beneficjent [...] podjął 5- letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 1- Zrównoważony sposób gospodarowania- Wariant1.1 – Zrównoważony sposób gospodarowania realizowany na powierzchni [...] ha i Pakietu 8 – Ochrona gleb i wód- Wariant 8.2- Międzyplon ozimy realizowany na powierzchni [...] ha.
Rację ma organ, że postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności jest odrębnym postępowaniem, przedmiotem badania którego jest ustalenie czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków (art. 29 ust. 1 ustawy z dni 9 maja 2008r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) . Sytuacja taka zachodzi, gdy środki pieniężne zostaną przyznane na podstawie decyzji i nastąpi ich wypłata a następnie stwierdzone zostanie, że beneficjent płatności rolnośrodowiskowej zaniechał zobowiązania na części powierzchni oraz dopuścił się uchybień w przestrzeganiu wymogów ramach określonych wariantów.
Organ stwierdził, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami w ostatecznych decyzjach przyznających płatność za[...] rok, beneficjent [...] zmniejszył obszar działek zgłoszonych do płatności , nie zrealizował zobowiązania 5-letniego w zakresie wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Wymóg ten stosuje się wyłącznie do działek, które objęte były zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie tego pakietu jaki podany był w pierwszym roku realizacji zobowiązania. Organ stwierdził, że [...] nie realizował przyjętego zobowiązania 5- letniego, co miało wynikać z decyzji przyznających płatność w zmniejszonej wysokości (decyzje z dnia [...] r.). Według organu prawidłowo zakwalifikowano [...] jako [...] i prawidłowo przypisano ją do grupy [...]. Odnosząc się do informacji na stronie internetowej ministerstwa stwierdził, że w informacjach dodatkowych odnośnie rośliny z dwóch grup roślin, że z reguły są to zboża i strączkowe i zaliczamy do nich także zboża z wsiewkami (koniczyn, traw, saradeli), zaś w rozpoznawanej przez organ sprawie rolnik zadeklarował [...]. Różnica pomiędzy [...] a uprawą [...], zdaniem organu polega na tym, że z [...] mamy do czynienia kiedy rośliny są wysiewane i zbierane jednocześnie natomiast w przypadku [...], rośliny są wysiewane razem ale już nie są razem zbierane. Z dokumentów zdaniem organu nie wynikało, że beneficjent dokonał zasiewu [...].
Z kolei strona skarżąca kwestionowała uznanie przez organ, że wprowadzona przez beneficjenta[...] nie została uznana jako trzecia grupa roślin obok zbóż i oleistych. Rolnik powoływał się na informacje dodatkowe opublikowane na stronie internetowej ministerstwa podane w stosunku do grup roślin do zastosowania przy zmianowaniu dla Pakietu 1 rolnictwo zrównoważone.
Chcąc dokonać oceny zaskarżonej decyzji pod kątem istnienia podstaw do uznania, że przedmiotowe płatności były nienależne, sięgnąć należy do przepisów prawa.
Otóż organ powołał się na obowiązek zwrotu przedmiotowych płatności wynikający z art. 28 ust. 1 ustawy PROW 2007-2013 i art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 .
Organ uznał, że brak jest możliwości odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Powołał się na art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w odniesieniu do kwot wyliczonych jako nienależnie pobrane.
W istocie w sprawie miały zastosowanie powołane przez organ przepisy prawa. Zastosowanie także znalazło powołane przez organ rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.) , dalej "PRŚ 2009", które zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2009 (Dz. U. 2013.361, ze zm.) , dalej PRŚ 2013", co do beneficjenta realizującego program w ramach pakietów objętych niniejszym postępowaniem. Z kolei biorąc pod uwagę to, że postępowanie o zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest odrębnym postępowaniem (odrębną sprawą) od sprawy o przyznanie danej płatności- zastosowanie znalazły przepisy rozporządzenia PRŚ 2013 (§ 46 rozporządzenia a contrario).
Organ twierdzi, że beneficjent nie spełnił wymogów określonych w załączniku nr 3 (4) do rozporządzenia PRŚ 2013 t.j. wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym w trakcie okresu 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego (dotyczyło zobowiązania w ramach Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone) (str. 6 uzasadnienia decyzji I instancyjnej z [...] r. ) i wskazał dalej, że dla nieprawidłowości wykrytych w [...] roku należy stosować zapisy rozporządzenia PRŚ 2013 w brzmieniu obowiązującym na rok [...] (str. 7 uzasadnienia) . Zdaniem Sądu beneficjent zobowiązał się prowadzić działalność rolną na działkach rolnych zgłoszonych do płatności przez okres 5 lat w oparciu o wymogi określone obowiązującymi przepisami. Skoro ust. 3 § 38 ww rozporządzenia przestał obowiązywać z dniem 31.10.2014r. (na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 października 2014r. zmieniające rozporządzenie (...), Dz. U. 2014.1487) , to do tego dnia beneficjent obowiązany był stosować się do wymogów wskazanych w załączniku nr 3 rozporządzenia PRŚ 2013. W załączniku tym wskazano dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, m.in. że należy przestrzegać prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin wieloletnich. Beneficjent korzystał w celach informacyjnych z wiadomości zamieszczanych na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju Wsi, Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich, gdzie udostępniono tabelę w celu uszczegółowienia zapisów rozporządzenia (w aktach adm. przy odwołaniu od decyzji z [...] r.). W tabeli tej jako grupę roślin do zastosowania w zmianowaniu dla Pakietu1. Rolnictwo zrównoważone wskazano pod poz. 7 tabeli nazwę grupy: "Mieszanki z co najmniej dwóch grup roślin uprawnych " , jako gatunki roślin uprawnych: "Mieszanki z co najmniej dwóch grup roślin uprawianych jednorocznie, motylkowate drobnonasienne z trawami" a jako informacje dodatkowe: " rośliny z dwóch grup, z reguły zboża i strączkowe, zaliczamy do nich także z wsiewkami (koniczyn, traw, saradeli)". W tej sytuacji beneficjent korzystając z nazewnictwa użytego w omawianej tabeli, posłużył się terminem " [...]" (patrz: odwołanie od decyzji z[...] r.) a także pisał do organu: "Wyjaśniam, że w okresie tym na wspomnianych działkach wystąpiły 3 grupy roślin tj. [...] do których zaliczane były także zboża z wsiewkami [...]" – odwołanie od decyzji z [...] r.
Z powyższego wynika, że organ winien wyjaśnić bezpośrednio w drodze przesłuchania beneficjenta jakie w rzeczywistości rolnik wykonywał zabiegi. Organ zaś autorytatywnie stwierdził, że beneficjent zastosował[...] a więc słusznie zakwalifikowano to jako zboża.
Obecnie nie jest możliwym uzupełnienie materiału dowodowego o przesłuchanie beneficjenta na okoliczność ustalenia jakie w rzeczywistości rolnik wykonał prace (czy [...]) . Można rozważyć przesłuchanie osób które były ewentualnie przy pracach beneficjenta lub na jego zlecenie je wykonywały.
Organ uznał, że przedmiotowe płatności były nienależne także powołując się na przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 oraz rozporządzenie komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.
Sąd zauważa, że organ jedynie wybiórczo dokonał analizy przesłanek związanych z odstąpieniem przez państwo członkowskie od odzyskiwania wsparcia.
Otóż przedmiotem badania organu nie było badanie przesłanki podanej w Sekcji III rozporządzenia PEiR (UE) Nr 1306/2013 w pkc. 3 ppkt. b, która to kwestia nie pozostaje bez znaczenia zważywszy na kwotę objętą obowiązkiem zwrotu. W tej sytuacji należałoby pod kątem tej przesłanki ustalić czy odzyskanie przedmiotowych płatności jest możliwe z uwagi na możliwości finansowe spadkobierców.
Nadto badaniem organu nie była objęta kwestia rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności (art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011). W tym kontekście należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy i jakie skutki wywarła ewentualna niezgodność (przy założeniu, że w ogóle o niej mowa) na całość operacji. Zaznaczenia wymaga i to, że niezgodność musi być trwała a o tym czy ona taka jest decyduje długość okresu, w którym występują jej skutki a także decydują możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków. Zaznaczyć należy, że w omawianej sprawie z całości materiału znajdującego się w aktach administracyjnych nie wynika aby ewentualna niezgodność czy nieprawidłowość popełnione zostały umyślnie.
Reasumując, organ ponownie rozpatrując sprawę zastosuje się do podanych przez Sąd wskazówek.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 §1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016., poz. 718, ze zm.) orzekł jak w pkt. I wyroku. O kosztach orzeczono w pkt. II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww ustawy i § 14pkt 1 ppkt 1lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800). Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżących wpis sądowy- [...] zł, opłacone opłatą skarbową w kwocie [...] zł pełnomocnictwo procesowe i koszty zastępstwa procesowego- [...] zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło