III SA/Po 976/21

WyrokWSA w Poznaniu2022-05-19

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Mirella Ławniczak, Piotr Ławrynowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, przeprowadzając dodatkowe postępowanie dowodowe w postaci oględzin działki, narusza zasadę dwuinstancyjności i czynnego udziału strony, jeśli nie umożliwi jej zapoznania się z tym dowodem i wypowiedzenia się co do niego przed wydaniem decyzji?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, przeprowadzając dodatkowe postępowanie dowodowe (oględziny działki) i opierając na nim swoje rozstrzygnięcie, narusza zasadę dwuinstancyjności oraz prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, jeśli nie umożliwi jej zapoznania się z tym dowodem i wypowiedzenia się co do niego przed wydaniem decyzji. Brak takiego działania organu, mimo wyraźnego żądania strony, może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący R. G. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020, deklarując określoną powierzchnię działki rolnej. Organ I instancji umorzył postępowanie w części wycofanej powierzchni i przyznał płatność na pozostałą część, pomniejszając ją z uwagi na różnicę między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, opierając się m.in. na protokole oględzin działki z poprzedniego roku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak możliwości czynnego udziału i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, zwłaszcza protokołu oględzin, który został dopuszczony postanowieniem wydanym w dniu wydania decyzji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zasądzając jednocześnie od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 19 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją z 9 kwietnia 2021 r. o nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej: Dyrektor ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania R. G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej Kierownik ARiMR) z 17 lutego 2021 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższą decyzję wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny. R. G. 10 czerwca 202 r. złożył drogą elektroniczną wniosek o przyznanie płatności na rok 2020. Następnie 17 listopada 2020 r. dokonał zmiany wniosku poprzez wycofanie powierzchni zadeklarowanej do płatności jednolitej. Kierownik ARiMR decyzją z 17 lutego 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej pow. 1,33 ha wycofanej 17.11.2020 r. i przyznał płatność jednolitą , na zazielenienie, redystrybucyjną i do bydła na rok 2020 w łącznej wys. [...] zł, oraz przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej [...] zł. Odwołując się do powyższej decyzji R. G. podniósł, iż oparto ją na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych w szczególności co do powierzchni działki nr [...] co do wyliczonych pomniejszeń i nałożonych kar. W związku z tym zaskarżona decyzja w zakresie w jakim nie uwzględnia żądania strony nie może się ostać. Odwołujący wniósł o udzielanie mu w toku postępowania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, zapewnienie mu w toku całego postępowania czynnego udziału oraz umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor ARiMR przywołał podstawę prawną przyznania płatności bezpośrednich , w szczególności przepisy art. 7 ust.1 i 2 oraz 8 ust.1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r.- o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ,podkreślając, że także przy ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Wyniki kontroli opierają się m.in. na zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli, którego jednym z elementów jest system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000. Dyrektor ARiMR zważył, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadził ponowną weryfikację powierzchni uprawnionej do płatności, w wyniku której stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku nie znajduje potwierdzenia w systemie identyfikacji działek rolnych. Ustalono, że powierzchnia deklarowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 6.09 ha ,a powierzchnia stwierdzone 5.98 ha. Zgodnie zaś z protokołem oględzin działki referencyjnej [...] powierzchnia zmierzona tej działki to 1,11 ha. W uwagach zapisano: "Pow. zmierzona: 1,11 ha, obw. 1207 m. Część 1: powierzchnia zmierzona ([ha]: 0,75, obwód [m] 772, część 2: pow. zmierzona [ha] 0,17, obw. 20, część 3: pow. zmierzona [ha]: 0,19, obw. [m] 195." Podczas oględzin wykonano fotografie oznaczone nr [...]. Dokumentację rozszerzono o wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych, sporządzonego na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działki rolnej. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działce, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzony szkic. Dlatego płatność przyznano dla działki nr [...] do powierzchni 1,11 ha. Prawidłowo więc organ I instancji wyznaczył powierzchnię spełniającą wszystkie kryteria kwalifikowalności do płatności. Dyrektor ARiMR podkreślił, że nie ma podstaw do uznania powierzchni deklarowanej jako kwalifikującej się do płatności w przypadku, gdy dane zawarte w bazie referencyjnej GIS jednoznacznie wskazują na nieprawidłową deklarację rolnika. Wyznaczony maksymalny kwalifikowany obszar dla działki referencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działki rolne F, I, J,. został ustalony prawidłowo. Powierzchnia deklarowana przez R. G. oraz wyrys działki rolnej F (pow. 0,17 ha) oraz I 9pow. 0,19 ha) na załączniku graficznym pokrywa się z pomiarami wykonanymi podczas oględzin działki. Natomiast w przypadku działki J o zadeklarowanej pow. 0,86 ha wykluczono na podstawie dokonanych pomiarów 0,11 ha i płatność przyznano do powierzchni zmierzonej wynoszącej 0,75 ha. Powierzchnia deklarowana przez stronę nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym. Do płatności na działce nr [...] zakwalifikowano jedynie te z zadeklarowanych powierzchni, które wskazują na fakt użytkowania w roku 2020. R. G. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 4-6 i § 3, art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art.3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co doprowadziło do - błędnego ustalenia stanu faktycznego co do rolniczego użytkowania deklarowanej do płatności działki nr [...] w zakresie pow. 0,11 ha, - braków uzasadnienia zaskarżonych decyzji, z których nie wynika w jaki sposób rozpoznano wnioski stron co do zgłoszonych rozbieżności dot. działki nr [...], - nieprawidłowego dopuszczenia przez organ odwoławczy postanowieniem z 9.04.20921 r. dowodu z protokołu oględzin działki nr [...], co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, - braku zawiadomienia strony o zakończenie gromadzenia dowodów i możliwości odniesienia się do nich przed wydaniem decyzji, co doprowadziło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i uniemożliwiło odniesienia się do dowodów włączonych postanowieniem z 9.04.2021 r., a także przywołanie kontrdowodów. Równocześnie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do przedłożenia wniosku w pełnej wersji elektrycznej (cyfrowej), tak jak został on złożony w e-wniosku plus, zawierającym wszystkie oświadczenia, wnioski i żądania skarżącego, w tym w szczególności w zakresie rozbieżności co do powierzchni działki [...] o 0,11 ha. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. W motywach skargi podniósł, iż 10 czerwca 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2020. We wniosku zgłosił rozbieżności co do działki nr [...] w zakresie działki rolnej J wskazując, że odzyskał pow. 0,11 ha i przywrócił ja do użytkowania rolniczego. W dowód tego skarżący przedstawił printscreen e-wniosku z "listą rozbieżności". Skarżący wskazał, że w ten sposób zanegował dane GIS zgłaszając rozbieżności. Dodał, że 17 listopada 2020 r. wniosek zmienił, lecz zmiana nie dotyczyła zgłoszonej pierwotnie działki nr [...]. Tymczasem organy obu instancji nie odniosły się do zgłoszonych rozbieżności. Jednocześnie organ II instancji wziął pod uwagę ustalenia z oględzin z 28 maja 2020 r., które dotyczyły wniosku o płatności za rok 2019. Niezwłocznie zaś po tych oględzinach skarżący dokonał wymulczowania działki nr [...] oznaczonej jako J, odzyskując w ten sposób powierzchnię 0,11 ha i przywracając ja do użytkowania rolniczego. Obrazują to zdjęcia geoportalu i google maps (wklejono w treść skargi). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano na podstawie jakich zdjęć (z jakiej daty) dokonano ustalenia w zakresie wykluczenia powierzchni 0,11 ha. Włączony zaś dowód z protokołu oględzin pochodzi z 28 maja 2020 r., a więc sprzed złożenia wniosku o płatności, jak i przed faktycznym przywróceniem do użytkowania rolniczego pow. 0,11 ha działki J o nr [...]. Organ odwoławczy oparł się na dowodzie, z którym strona nie miała możliwości się zapoznać i wypowiedzieć. W świetle powyższego doszło do naruszenia wskazanych na wstępie przepisów postępowania. Skarżący podkreślił, że w odwołaniu wniósł o udzielanie mu w toku całego postępowania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jego prawi i obowiązków, zapewnienia mu w toku całego postępowania czynnego udziału oraz umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W odpowiedzi Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Pismem z 27 grudnia 2021 r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, lecz skarżący pismem z 26 stycznia 2022 r. zażądał przeprowadzenia rozprawy, kwestionując jednocześnie uprawnienie dla osób podpisujących odpowiedź na skargę do dokonania takiej czynności. W związku z żądaniem strony sprawę rozpoznano na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga R. G. zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącym a organami ARiMR dotyczy jedynie przyznania pomniejszonej płatności bezpośredniej do powierzchni działki rolnej o nr [...], z uwagi na różnicę pomiędzy deklarowaną do płatności powierzchnią 1,22 ha działki rolnej J o nr [...],a zakwalifikowaną (stwierdzoną) o pow. 1,11 ha. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy Ustawy z dnia 5 lutego 2015 r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2020 r,poz.1341,zwana dalej ustawą o płatnościach) ) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej ,zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78(WE) nr 165/94, (WE) Nr 2799/98,(WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(Dz. Urz.UE L 347 z 20.12.2013 ze zm) , a także rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich , wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz UE L 181 z 20.06.2014 ze zm) . Zgodnie z art. 23 ust 2 tego rozporządzenia – jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony , do obliczania płatności stosuje się obszar zatwierdzony. Należy jednocześnie zauważyć ,że zgodnie z art. 3 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści powołanych przepisów w orzecznictwie zasadnie wywodzi się i sąd w składzie orzekającym to stanowisko podziela , że sytuacja procesowa stron wskazanych tam postępowań w zakresie dowodzenia zasadności wniosków o przyznanie płatności została w sposób istotny zmodyfikowana. Odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w kodeksie postępowania administracyjnego, według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyrok NSA z 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1884/14). Nawet jednak na tle powołanych przepisów i niekwestionowanej modyfikacji zasad postępowania Sąd uznał, że organ odwoławczy nie sprostał wymogom rzetelnego wyjaśnienia, przy zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w prowadzonym uzupełniającym postępowaniu dowodowym zasadności przesłanek pomniejszenia płatności ze względu na rozbieżność pomiędzy deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działki referencyjnej o [...] (J). Z akt sprawy nadesłanych Sądowi przez organ odwoławczy wynika, że skarżący wnioskiem z 10 czerwca 2020 r. zwrócił się o przyznanie płatności również do działki referencyjnej położonej w m. D. N. o nr [...], deklarując powierzchnię 1,22 ha jako suma powierzchni: 0,77 ha, 0,19 ha i 0,86 ha. Korekta wniosku dokonana przez skarżącego 17 listopada 2020 r. nie obejmowała deklarowanej do płatności powierzchni działki nr [...]. Organ I instancji pomniejszając płatność ograniczył się do podania, że w trakcie postępowania ustalono, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie tej płatności wynosiła 1,22 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosi 1,11 ha. Kierownik ARiMR wskazał, że powierzchnię tę ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, biorąc pod uwagę pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki rolnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ujęte we wniosku oraz deklaracji działki na wniosku w części opisowej i graficznej. Wskazać należy, iż akta postępowania administracyjnego I-instancyjnego poza wnioskiem R. G. z 10 czerwca 2020 r. wraz z jego załącznikami graficznymi (mapami terenu) i analogicznie zmianą wniosku z 17 listopada 2020 r. nie zawierają dowodów tj. zdjęć obszarów zajmowanych przez działki ujęte we wniosku, które potwierdzałyby ustalenia organu. Okoliczność ta ma o tyle znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zakwestionowała przyjętą do płatności bezpośrednich powierzchnię działki nr [...] w zakresie wyliczonych pomniejszeń powierzchni o 0,11 ha. Organ II instancji w toku prowadzonego postępowania odwoławczego celem zbadania zasadności pomniejszenia płatności przez Kierownika ARiMR z uwagi na różnicę w deklarowanej powierzchni działki nr [...] o 0,11 ha a powierzchnią stwierdzoną, przeprowadził dowód z protokołu oględzin działki nr [...] z 28 maja 2020 r. W oparciu o ten dowód Dyrektor ARiMR przyznał rację organowi I instancji stwierdzając, że kwalifikowana powierzchnia ww. działki wynosi 1,11 ha. Rację należy więc przyznać skarżącemu, że skoro w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie wyartykułował on żądanie udzielania mu jako stronie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnienia mu w toku całego postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, to obowiązkiem organu II instancji było - przed wydaniem zaskarżonej decyzji - zapoznanie skarżącego i umożliwienie mu wypowiedzenie co do z przeprowadzonego dowodu z protokołu oględzin działki referencyjnej nr [...] dnia 28 maja 2020 r. Tymczasem naruszając przepisy postępowania Dyrektor ARiMR przeprowadził dowód z ww. dokumentu mocą postanowienia wydanego w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. 9 kwietnia 2021 r. Nie umożliwił tym samym stronie przed wydaniem zaskarżonej decyzji ani zapoznania się i ustosunkowania się do protokołu oględzin działki nr [...] z 28 maja 2020 r., ani wypowiedzenia się co do całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie. Tymczasem Dyrektor ARiMR jako główny dowód przemawiający za pomniejszeniem płatności z uwagi na stwierdzenie, iż część działki referencyjnej nr [...] o pow. 0,11 ha nie kwalifikuje się do płatności uznał wspomniany protokół oględzin. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę, że osią sporu w niniejszej sprawie jest kwestia pomniejszenia płatności bezpośrednich z uwagi na różnicę pomiędzy powierzchnią gruntów rolnych deklarowaną we wniosku przez R. G., a powierzchnią gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania tejże płatności, a nadto zważywszy, że zarzut odwołania R. G. ogniskował się właśnie wokół nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie powierzchni działki nr [...], stwierdzić należy, że postępowanie wyjaśniające organu II instancji obarczone jest wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie mógł bowiem w żaden sposób odnieść się do powołanego przez organ II instancji i uczynionego kluczowym dowodu. Ponadto co istotne R. G. podniósł w skardze, iż zaraz po dacie przeprowadzenia oględzin, a więc po 28 maja 2020 r., dokonał wymulczowania spornej powierzchni działki nr [...] (0,11 ha) przywracając tę część działki do rolniczego użytkowania. Jednocześnie wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zgłosił rozbieżność w zakresie działki J nr [...] co do jej powierzchni, czego nie odzwierciedlają akta administracyjne sprawy. W dowód tego przedstawił w skardze podgląd części wniosku plus z 10 czerwca 2020 r. złożony w niniejszej sprawie obrazujący listę rozbieżności obejmujący sporną pow. 0,11 ha. Pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu dowodowym spowodowało, iż nie miał możliwości przedstawienia powyższych racji zaprezentowanych w skardze. W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności wskazują, że uniemożliwienie skarżącemu, pomimo jego wyraźnego żądania wyrażonego w odwołaniu, wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym i udzielania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy oparł swe ustalenia na protokole oględzin z 28 maja 2020 r., z którym strona nie miała możliwości się zapoznać, a w skardze w sposób wyraźny podważyła – czego nie miała możliwości uczynić w postępowaniu odwoławczym – po pierwsze okoliczność, że protokół ten pochodził z czasu bezpośrednio poprzedzającego przywrócenie spornej części działki nr [...] do rolniczego użytkowania, a po wtóre – zarzuciła braki w zgromadzonym materiale dowodowym poprzez niedołączenie do akt elementu elektronicznego wniosku z 10 czerwca 2020 r., który odzwierciedla zgłoszone przezeń rozbieżności co do powierzchni działki nr [...] negujące dotychczasowe dane referencyjne GIS. Wobec powyższego w ocenie Sądu organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 136 § 1 K.p.a., który to dopuszcza możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Tymczasem organ odwoławczy nie dysponując żadnym materiałem dowodowym, poza przyjętym przez organ I instancji wnioskiem strony z 10 czerwca 2020 r. wraz z jego korektą z 17 listopada 2020 r., oparł w pełni swe ustalenia na dowodzie przeprowadzonym w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Przeprowadzenie samodzielnie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego jest dopuszczalne, a wręcz pożądane, ale tylko wówczas, gdy nie będzie skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2021 r., sygn. II OSK 2324/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Narusza zaś normę powołanych przepisów takie zachowanie organu odwoławczego, które fundamentem postępowania wyjaśniającego czyni dowód przeprowadzony w postępowaniu odwoławczym, z którym strona - pomimo wyraźnie sygnalizowanego żądania – nie została zapoznana. W świetle powyższego w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wymagała uchylenia, o czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 239, dalej: P.p.s.a.) orzekł w pkt I. sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – zapewni skarżącemu czynny udział w postępowaniu i zbada, czy faktycznie zasadnym było pomniejszenie płatności z uwagi na niezgodność pomiędzy deklarowaną powierzchnią gruntów a stwierdzoną. Dyrektor ARiMR zobowiązany będzie przy tym na podstawie art. 3 ust.2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do jasnego pouczenia strony co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt II. sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych tytułem uiszczonego wpisu od skargi w kwocie [...]zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło