III SA/Po 98/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) . WSA Barbara Koś Protokolant : sekr. sąd Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego I. oddala skargę II . zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) adwokatowi M.R. kwotę 309.80,- złotych (trzysta dziewięć i 80/100), uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości 52,80,- złotych (pięćdziesiąt dwa i 80/100) tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/B. Koś /-/M. Lorych – Olszanowska /-/T.M. Geremek Decyzją z dnia 7 sierpnia 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia 1 września 1979r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi U. gmina K., oznaczonej jako działki nr [...] zapisanych w księdze wieczystej Kw Nr [...]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 poz. 140), w myśl których w zamian za oddanie gospodarstwa na rzecz Państwa rolnik zyskiwał emeryturę. Przejęcie gospodarstwa nastąpiło na wniosek W i A K. Według wyciągu Księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, sporządzonego w dniu 10 lipca 1979r. w dziale II jako właściciele wpisani byli małżonkowie W.K. i jego żona A. K. w ustawowej wspólności. Zgodnie z przepisami ww. ustawy emerytura przysługiwała rolnikowi, który łącznie spełniał następujące przesłanki: osiągnął wiek 65 lat – mężczyzna i 60 lat – kobieta oraz wytwarzał w prowadzonym gospodarstwie i sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości nie mniejszej niż 15.000zł rocznie przez okres co najmniej 25 lat – mężczyzna i 20 lat – kobieta, w tym nieprzerwanie przez ostatnie 5 lat prowadzenia gospodarstwa rolnego przed jego przekazaniem następcy lub Państwu – warunki te nie są wymagane gdy rolnik przekazał Państwu gospodarstwo rolne, które prowadził nieprzerwanie co najmniej przez ostatnie 5 lat przed przekazaniem, opłacał składki na fundusz emerytalny, przekazał następcy lub Państwu gospodarstwo rolne, którego wartość nie uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat. Dalej w uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że 7 września 1979r. wnioskodawcy podpisali protokół zdawczo – odbiorczy przekazania gospodarstwa oraz oświadczenie, iż nie będą wnosić w sprawie odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia 7 sierpnia 2007 r., postanowieniem z dnia 16 listopada 2007r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia tego środka. Zdaniem organu działającego w trybie nadzoru decyzja wraz z pouczeniem została doręczona A.K. w dniu 27 sierpnia 2007r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynosił 14 dni od daty doręczenia decyzji, zaś strona złożyła wniosek w dniu 2 listopada 2007r., a więc z uchybieniem zakreślonego terminu. W związku z tym SKO na podstawie art. 134 Kpa orzekło jak powyżej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję złożyła A.K. W uzasadnieniu skargi przedstawiła całe dotychczasowe postępowanie oraz podniosła, że "strona niezadowolona z decyzji może się zwrócić o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którą się ponownie zwróciłam." Ze złożonej skargi wynika, że skarżąca nie zgadza się z zawartym w skarżonej decyzji rozstrzygnięciem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, powołując się na swoją wcześniejsza argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest kwestia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia 1 września 1979 r. Stosownie do art. 127 § 3 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 Kpa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. II SA/Wa 1824/2005, Lex nr 220063). W uchwale składu 7 sędziów z dnia 12 października 1998 r. (sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Zatem podnieść należy, iż w przypadku, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 Kpa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2007 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy została doręczona skarżącej w dniu 27 sierpnia 2007r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 10 września 2007 r. Przy czym wskazać należy, że w decyzji z dnia 7 sierpnia 2007 r. SKO prawidłowo pouczyło stronę o przysługującym prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i o terminie do jego wniesienia. Przesyłka polecona zawierająca wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy została natomiast nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 2 listopada 2007 r., a więc z uchybieniem powyższego terminu. Skarżąca nie wystąpiła też do organu z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pierwszy etap postępowania odwoławczego przed organem to etap zwany postępowaniem wstępnym. Czynności w nim podejmowane zmierzają do ustalenia zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności złożonego środka prawnego. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w ogólnej procedurze administracyjnej zostanie ono złożone, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 Kpa terminu 14-dniowego. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu, już stanowi jego uchybienie (por. wyr. NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665, Biul. Skarb. 1997, nr 5, s. 32; wyr. NSA z dnia 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, niepubl.), jest to bowiem okoliczność (kategoria) obiektywna ( wyr. NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, niepubl.). Treść art. 134 Kpa wskazuje dwie przesłanki skutecznego złożenia odwołania. Jedna z nich ma charakter konkretny i dotyczy zachowania terminu do wniesienia środka prawnego. W przedmiotowej sprawie skarżąca bezwątpienia wniosła przewidziany prawem środek zaskarżenia po terminie, co zdaniem Sądu nie pozostawiało organowi administracji innej możliwości jak tylko wydanie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonego postanowienia nie naruszono również przepisów prawa procesowego. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 Kpa), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie; zawiera oba podstawowe jego elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowaniowe w danej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, na których organ odwoławczy się oparł. Z powyższych względów należy uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa i skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, co na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono w sentencji wyroku. /-/B. Koś /-/M. Lorych-Olszanowska /-/T.M. Geremek