III SA/Po 985/11

Dnia 18 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi eb na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. Nr 6 z 2004 r., poz. 40 ze zm. ), przyznał EB płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 6988,30 zł, w tym Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie 3273,92 zł i Uzupełniającą Płatność Obszarową w kwocie 3714,38 zł. Postanowieniem z dnia [...] r., organ działając na podstawie art. 123 § 1 i1 w zw. z art. 75 § 1 kpa, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej wskazaną wyżej decyzją. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...], na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) uchylił z urzędu swoją decyzję z [...]r. w całości i odmówił EB przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 - z tytułu JPO i nałożył sankcję w wysokości 3273,92 zł oraz z tytułu UPO i nałożył sankcję w wysokości 3714,38 zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez EB, decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem wydanym [...] ze skargi EB na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd wskazał, że zgodnie z art.145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, że fakt oddania przez EB w dzierżawę spornych gruntów osobie trzeciej na mocy umowy z dnia 14 października 2002 r. w zamian za świadczenie z KRUS oraz oświadczenie strony o faktycznym nieużytkowaniu rolniczym gruntów od 2002 r. mogą być uznane za okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zauważył jednak, że wskazane wyżej oświadczenie strony pochodzi z 2008 r., zatem nie istniało w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności, podobnie jak i pozostałe powołane przez organ dowody, poza umową dzierżawy. Sąd stwierdził jednak, że organy w swoich decyzjach nie wyjaśniły, czy okoliczność dotycząca wydzierżawienia gruntów, a co za tym idzie faktycznego użytkowania spornych gruntów przez dzierżawcę nie przez skarżącego, była rzeczywiście nieznana organowi I instancji w dacie wydawania decyzji o przyznaniu płatności. Sąd wskazał na to, że EB w toku postępowania administracyjnego podnosił, że o zawarciu umowy dzierżawy zawiadomił Starostwo Powiatowe i Urząd Gminy. Przed złożeniem zaś wniosku o płatności poinformował o tym również pracownika Biura Powiatowego Agencji, uzyskując informację, że może ubiegać się o płatności. Wnioskodawca powoływał się na informacje uzyskiwane od konkretnych pracowników organu - w skardze wskazał na osobę RK. Świadkiem rozmów prowadzonych przez skarżącego w kwestii ubiegania się o dopłaty był również dzierżawca gruntów – TW. Jak wykazywał skarżący, organy Agencji rozpoznając jego wniosek o przyznanie płatności miały wiedzę o tym, że wydzierżawił on swoje gospodarstwo. Brak jakichkolwiek wyjaśnień organu odwoławczego w tym zakresie, jak wskazał Sąd, uniemożliwił sądową kontrolę zasadności przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Sąd wskazał organowi na konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego, co do twierdzenia skarżącego o poinformowaniu pracownika Biura Powiatowego o wydzierżawieniu gruntów, poprzez przynajmniej przesłuchanie skarżącego oraz wskazanych przez niego świadków – pracownika organu oraz TW. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał EB do wyjaśnienia, kiedy informował pracowników Biura Powiatowego w Z o fakcie wydzierżawienia gruntów rolnych, czy informacji udzielał osobiście, czy byli jacyś świadkowie tego zdarzenia oraz od którego pracownika biura uzyskał informację, że można ubiegać się o dopłaty, pomimo przekazania gruntów w dzierżawę. Po uzyskaniu odpowiedzi udzielonej przez stronę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją wydaną w dniu [...]. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa ponownie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy obszernie przytoczył przepisy dotyczące zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Co do okoliczności dotyczących wznowienia postępowania, organ wskazał, że analizując dowody zebrane w sprawie, w tym w szczególności umowę dzierżawy zawartą 14 października 2002r., oświadczenie EB z dnia 22 grudnia 2008r. oraz oświadczenie TW złożone w dniu 29 grudnia 2008r. dotyczące podpisania umowy, należy stwierdzić, że EB nie był posiadaczem zdeklarowanych gruntów rolnych w 2006 r., w związku, z czym nie przysługują mu płatności bezpośrednie do tych gruntów. W ocenie organu, podnoszony przez skarżącego zarzut dotyczący tego, że poinformował on Powiatowe Biuro Agencji o fakcie wydzierżawienia gruntów i uzyskał informację, że dla składania wniosków o dopłaty bez znaczenia jest to, kto składa wniosek właściciel gruntu, czy dzierżawca, jest bezzasadny. Wszystkie osoby udzielające informacji legitymują się zdanymi egzaminami z niezbędnych procedur. Pracownicy ARiMR zatrudnieni w Agencji są zobowiązani do należytego, profesjonalnego traktowania swoich obowiązków służbowych. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom złożonym przez skarżącego, ponieważ niemożliwe jest, aby EB w dniu 12 października 2002r. informował o fakcie wydzierżawienia gruntów pracownika Biura Powiatowego obsługującego interesantów i przyjmującego wnioski, ponieważ biuro to w 2002r. było dopiero w fazie tworzenia i organizacji. W dniu 14 i 15 października 2002r. skarżący poinformował o podpisaniu umowy dzierżawy wyłącznie Starostwo Powiatowe oraz KRUS. Nie wskazał jakichkolwiek świadków, poza dzierżawcą, na okoliczność informowania pracowników Biura Powiatowego o fakcie wydzierżawienia gruntów przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności. Organ odwoławczy uznał zatem, że zastosowana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji procedura wznowienia postępowania była prawidłowa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego EB wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art.12 §1, art.145 §1 kpa. Skarżący wyjaśnił, że informację od pracownika Biura Agencji, który wiedział o zawarciu umowy dzierżawy, że może złożyć wniosek o przyznanie płatności, uzyskał w 2004 roku, a nie 12 października 2002r. W tym dniu została zawarta umowa dzierżawy. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo ustaliły i uznały, że wystąpiła określona w art.145 §1 pkt 5 kpa przesłanka wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w postaci nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który decyzję wydał. Przy czym, należy wskazać, że decyzje wydawane przez organy w niniejszej sprawie, były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który, jak wskazano wyżej, wyrokiem w sprawie [...] uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] r. Zakres postępowania prowadzonego w trybie art. 145 kpa, na co wskazywał już Sąd w powołanym wyżej wyroku jest węższy, aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia, wskazanych przez wnioskodawcę, czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. W rozpoznawanej sprawie nie budziły wątpliwości ustalenia organów dotyczące przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2004r., jak również ustalenia dotyczące zawartej przez niego w dniu 12 października 2002r. umowy dzierżawy gruntów z TW. Sąd stwierdził również, że organy obu instancji zasadnie uznały, że fakt oddania przez EB w dzierżawę spornych gruntów osobie trzeciej w zamian za świadczenie z KRUS oraz oświadczenie strony o faktycznym nieużytkowaniu rolniczym gruntów od 2002 r. mogą być uznane za okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują wyłącznie producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Jednakże w przedmiotowej sprawie istotnym było to, czy zawarcie przez skarżącego umowy dzierżawy w istocie było nową okolicznością, czy nowym dowodem, który nie był znany organowi I instancji, który wydał decyzję po przyznaniu płatności. Wątpliwości w tym zakresie wynikały z informacji skarżącego, że organy Agencji, rozpoznając wniosek o przyznanie płatności, miały wiedzę o tym, że wydzierżawił on swoje gospodarstwo. Informował bowiem pracownika Agencji - w skardze wskazał na osobę RK o tym, że zawarł umowę dzierżawy i mimo to, uzyskał informację, że może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie płatności. Świadkiem zaś rozmów prowadzonych w kwestii ubiegania się o dopłaty był dzierżawca gruntów – TW. Z uwagi na brak wyjaśnień odnośnie wskazanych wyżej okoliczności, Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] r. wskazał zakres, w jakim postępowanie dowodowe powinno być uzupełnione. Sąd wskazał organowi na konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego, co do twierdzenia skarżącego o poinformowaniu pracownika Biura Powiatowego o wydzierżawieniu gruntów, poprzez przynajmniej przesłuchanie skarżącego oraz wskazanych przez niego świadków – pracownika organu oraz TW. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że oświadczenie skarżącego, podobnie jak i pozostałe dowody, na które wskazały organy, poza umową dzierżawy pochodziły z 2008 roku, zatem nie istniały w dniu wydania decyzji. Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zarówno sąd, rozpoznając sprawę ponownie, jak i organ administracji obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., II GSK 240/06, publ. zbiór Lex 325365). W sytuacji zatem, gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie w wyniku wyroku sądu administracyjnego sprawa jest przedmiotem kolejnego rozpoznania przez organ, ma on obowiązek uwzględnić zarówno ocenę prawną dokonaną przez sąd, jak i wskazania co do czynności, jakie powinny być podjęte przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Nowa decyzja wydana w sprawie, która nie uwzględnia oceny prawnej lub wskazań co do dalszego postępowania narusza art. 153 p.p.s.a. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, ponieważ decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie uwzględnia wiążących organ wytycznych zawartych we wskazanym wyżej wyroku. Organ nie przesłuchał EB na okoliczność poinformowania pracownika organu o wydzierżawieniu gruntów. Nie przesłuchał także pracownika organu (w skardze EB wskazywał na osobę RK) oraz nie przesłuchał dzierżawcy TW, na okoliczność rozmów prowadzonych przez skarżącego w kwestii ubiegania się o płatności. Nadal zatem, istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności wystąpienia przesłanek umożliwiających organowi wydanie decyzji w trybie wznowienia postępowania pozostają niewyjaśnione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. Wobec powyższego, Sąd uznając, że organ nie uwzględnił wytycznych zwartych w wyroku wydanym w sprawie [...]., czym naruszył art. 153 p.p.s.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uchylił zaskarżoną decyzję.