III SA/Po 99/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M.Geremek ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy Małgorzata Bejgerowska Protokolant sekr. sąd. Jolanta Parulska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Spółki "T" w S.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę /-/M. Bejgerowska /-/T.M. Geremek /-/M. Kosewska Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] - wydaną na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej art. 13, art. 19 § 1, art. 20 § 1, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt. 1, art. 83 i art. 262 Kodeksu celnego, § 2 ust. 1, § 12, § 13, § 15 ust. 1, § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania ( Dz. U. Nr 134, poz. 886 ze zmian. ), pkt. 3 i pkt. 4 załącznika nr 38 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10.11.1999r. w sprawie deklaracji i zgłoszeń celnych ( Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253 ze zmian. ) - uznał za prawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z [...]r. w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i określenia kwoty wynikającej z długu celnego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż Spółka "T" z siedzibą w S.L. zgłosiła w dniu [...]r. do dopuszczenia do obrotu towar - czosnek granulowany z zastosowaniem preferencyjnej stawki celnej, załączając m. in. świadectwo pochodzenia na Formularzu A [...]] z [...]r. wystawione w Ch.. Ponieważ importer nie spełnił wszystkich warunków do zastosowania takiej stawki celnej jego dług celny określono według stawki autonomicznej - 20 %. Spółka zwróciła się pismem z dnia [...]r. o uznanie spornego zgłoszenia za nieprawidłowe oraz zastosowanie stawki preferencyjnej na podstawie powyższego świadectwa pochodzenia. Organ podkreślił, iż głównym czynnikiem decydującym o stawce celnej jest kraj pochodzenia towaru. Stawki preferencyjne stosuje się przy tym wobec towarów pochodzących z określonych krajów, przywożonych bezpośrednio do Polski ( także w ramach procedury tranzytu przez inne państwa ) i których pochodzenie zostało udokumentowane w odpowiedni sposób. Warunek bezpośredniego transportu wynikać może z samego dokumentu transportowego, bądź też zaświadczenia wydanego przez kraj tranzytu. Sam tranzyt towarów pod dozorem celnym winien być natomiast potwierdzony przez władze celne kraju tranzytu na dokumencie, zawierającym m. in. pieczęć właściwego urzędu celnego. Ponieważ sporny towar był transportowany do Polski przez terytorium Niemiec, a Spółka przedłożyła do zgłoszenia celnego wadliwe dokumenty o niedokonywaniu manipulacji towarem (Bill of Lading MSCUCQ [...], dokument z [...]r. oraz świadectwo z [...]r ), których nie potwierdziły niemieckie władze celne, nie spełniła ona warunków do zastosowania stawki celnej preferencyjnej. W odwołaniu od tej decyzji spółka wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, z powodu naruszenia art. 120, 122, 124, 180 § 1, 181, 187, 191 i 210 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 13, 19 § 1, 20 § 1 i 23 § 1 Kodeksu celnego. Według niej organ celny nie uzasadnił, dlaczego odwołująca się nie spełniła warunków do zastosowania stawki preferencyjnej. Kryterium decydującym winno być jej zdaniem udokumentowanie kraju pochodzenia towaru a nie sposobu jego transportu do państwa importera. Niezależnie od tego spółka podniosła, iż spełniła wymogi dotyczące udokumentowania przywozu towarów do Polski. Okoliczność bezpośredniego przywozu nie musi bowiem być wykazana wyłącznie za pomocą dokumentu transportowego czy zaświadczenia władz celnych kraju transportu. Organ celny odmówił wobec tego bezzasadnie mocy dowodowej dokumentom przedłożonym przez spółkę w trakcie postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję organu celnego I instancji w mocy. Podtrzymał jego argumentację o zachowaniu warunku bezpośredniego przywozu towaru w przypadku pozostawania pod dozorem celnym organów państwa tranzytu. Przepis § 13 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania wskazuje przy tym wyczerpujący katalog dowodów mogących potwierdzić warunek bezpośredniego przywozu. Przedmiotowy towar został przetransportowany z Chin do Niemiec ( Hamburg ), a stamtąd przewieziony do Polski - dla zastosowania stawki preferencyjnej spółka winna zatem udokumentować pozostawanie tego towaru pod dozorem niemieckich władz celnych - za pomocą dokumentu transportowego, bądź też zaświadczenia o dokonanym tranzycie. Przedłożony przez spółkę dokument o niemanipulowaniu towarem nie spełniał jednak kryteriów określonych prawem, gdyż nie zawierał pieczęci urzędu celnego. Przedłożenie wszystkich prawidłowych dokumentów potwierdzających przywóz bezpośredni było przy tym obowiązkiem strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka wniosła o uchylenie orzeczeń organów obu instancji, podnosząc argumenty zawarte w odwołaniu. Jej zdaniem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 20 § 3 Kodeksu celnego, który nie zawierał wytycznych co do treści tego aktu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji państwowej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest badanie prawidłowości określonego stosunku administracyjnego w ramach którego dokonano konkretyzacji praw i obowiązków, wynikających z norm administracyjnego prawa materialnego. Warunkiem uznania danego aktu za legalny jest zatem spełnienie wszystkich istotnych (zarówno materialnych jak i procesowych) wymagań powyższego procesu konkretyzacji sytuacji prawnej jednostki, dokonanej w formie tego aktu (zob. m. in. T. Woś i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 25). Jednym z głównym kryteriów kontroli tego typu jest niewątpliwie zgodność działania organów administracyjnych z przepisami prawa obowiązującymi w dacie podejmowania decyzji czy innego orzeczenia. Organy celne obu instancji działały w niniejszej sprawie na podstawie aktów prawnych obowiązujących w momencie wydawania orzeczeń w obu instancjach, w tym rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886 ze zmian.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 20 § 3 Kodeksu celnego. Z tego punktu widzenia legalność działania organów celnych nie mogła budzić wątpliwości - dokonywały one bowiem wszystkich swoich czynności na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa. Nie miały one przy tym jakichkolwiek kompetencji do badania aktów prawnych pod kątem ich zgodności z normami konstytucyjnymi. W przedmiotowym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. uszczegółowiono zasady przyznawania ulg celnych w postaci zastosowania stawek preferencyjnych, wskazanych przez ustawodawcę w Taryfie celnej. Wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek musi być uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego. Aby zastosować obniżoną stawkę celną za dany towar należy zatem spełnić wszystkie wskazane przepisami warunki. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie konieczność rygorystycznego przestrzegania wymogów postawionych importerom w umowach międzynarodowych. Zgodnie z jego wytycznymi przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach ściśle określonych w odpowiednich przepisach prawa i organy celne nie mogą w jakikolwiek sposób odstępować od ich przestrzegania, gdyż naruszenie tych zasad prawa celnego byłoby sprzeczne z zasadą równości podmiotów gospodarczych wobec prawa oraz interesem państwa ( m. in. wyrok Sądu Najwyższego z 08.05.1998r., sygn. akt III RN 32/98 ). Warunki skorzystania z preferencji celnych nie muszą być przy tym szczegółowo dookreślane w aktach o randze ustawy, która może jedynie przekazywać określonemu organowi kompetencję do dokonania takiego precyzyjnego określenia warunków przyznawania preferencji celnych. W powyższym rozporządzeniu zdefiniowano towary objęte stawkami preferencyjnymi jako pochodzące z kraju korzystającego i bezpośrednio przywożone z jego terytorium do Polski, których pochodzenie zostało udokumentowane w odpowiedni sposób ( § 2 ust. 1 ). Warunek bezpośredniego przywozu uznano przy tym za spełniony również w ramach transportu dokonywanego tranzytem przez obszar państwa trzeciego, pod warunkiem dozoru celnego sprawowanego przez władze celne państwa tranzytu ( § 12 pkt. 2 ). Dowodem spełnienia warunku bezpośredniego przywozu towaru w ramach procedury tranzytu jest odpowiedni dokument transportowy, bądź też zaświadczenie władz celnych kraju tranzytu ( § 13 ust. 2 pkt. 1 i 2 ). Samo potwierdzenie tranzytu może być sporządzone w dowolnej formie, jednakże winno zawierać m. in. pieczęć urzędu celnego, z czego wynika, iż przypisuje mu się walor zagranicznego dokumentu urzędowego (pkt. 3 i 4 załącznika nr 38 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10.11.1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych - Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej wymagane dokumenty nie zostały wymienione "przykładowo", z samego brzmienia przepisu § 13 ust. 2 rozporządzenia z dnia 21.10.1997r. wynika bowiem, iż zawarte w nim wyliczenie ma charakter taksatywny. Skoro zatem faktyczne skorzystanie z ulg celnych w postaci stawek preferencyjnych zostało obwarowane kategorycznymi warunkami formalnymi, określonymi w obowiązujących przepisach prawa ( ustawie i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu ), a zastosowanie tych stawek było możliwe wyłącznie na wniosek zgłaszającego ( art. 13 § 4 Kodeksu celnego ), to nie ulega wątpliwości, iż to jego rzeczą było dostarczenie organowi celnemu wraz z wnioskiem takich dokumentów, które potwierdzałyby uprawnienia strony do skorzystania z preferencji w sposób jednoznaczny. Zdaniem Sądu organy celne obu instancji stwierdziły prawidłowo brak podstaw do uznania przedmiotowego towaru za "bezpośrednio przywieziony" do Polski w rozumieniu powyższego rozporządzenia - strona nie przedstawiła bowiem ostatecznie dokumentów urzędowych uzasadniających zastosowanie przywileju celnego. Nie dysponowała ona dokumentem transportowym obejmującym przewóz z Chin do Polski (ze względu na przeładunek towaru w Hamburgu), a jedynie dwoma odrębnymi dokumentami dotyczącymi poszczególnych etapów transportu - Bill of Lading i CMR. Jedyną możliwością skutecznego ubiegania się o zastosowanie stawek preferencyjnych było wobec tego przedłożenie zaświadczenia o dozorze celnym spełniającym warunki formalne, m. in. zawierającego pieczęć właściwego urzędu celnego. Dostarczone przez stronę pismo określone jako "dokument o niemanipulowaniu towarem" nie spełniało tego obligatoryjnego wymogu - ze względu na brak pieczęci miało ono w istocie charakter dokumentu prywatnego, a nie urzędowego. Organ celny nie miał ponadto obowiązku dokonywania dodatkowych ustaleń faktycznych dotyczących transportu towaru z Chin do Polski przez terytorium Niemiec, skoro to strona skarżąca nie dochowała odpowiednich warunków formalnych, do czego była zobowiązana. Inicjatywa dowodowa w postępowaniu wszczętym z wniosku spółki nie leżała po stronie administracji celnej. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał skargę na niezasadną i orzekł - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) o jej oddaleniu. /-/M. Bejgerowska /-/T.M. Geremek /-/M. Kosewska