III SA/Po 99/16

Dnia 6 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej dla producentów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej: "strona", "producent rolny") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i przyznał stronie pomoc finansową dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w roku 2015, w łącznej wysokości [...] zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dnia [...] września 2015 r. producent rolny wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej z powodu wystąpienia szkody na [...] ha spowodowanej przez suszę. Do podania dołączył protokół z dnia [...] września 2015 r. dotyczący oszacowania szkód, w którym określono wartość strat w gospodarstwie rolnym na poziomie [...]% średniej rocznej produkcji rolnej. Nadto, dołączył dwie polisy ubezpieczenia, obejmujące łącznie obszar [...] ha. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie pomoc finansową w wysokości [...] zł, wskazując na potrzebę zastosowania wobec stawki płatności współczynnika korygującego 0,81, a także na konieczność pomniejszenia pomocy o 50% z uwagi na brak ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała na brak obowiązku ubezpieczenia, uprawianej w gospodarstwie rolnym, trawy na sianokiszonkę. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, wskazał, że ponowne obliczenie zapotrzebowania na środki finansowe wynikające ze złożonych wniosków na przedmiotową pomoc - w skali ogólnokrajowej - spowodowało konieczność wyznaczenia, w oparciu o § 13c ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nowej wartości współczynnika korygującego, która wyniosła 0,86, co stanowi przesłankę uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i orzeczenia o przyznaniu odwołującemu pomocy finansowej w wyższej wysokości. Zdaniem organu ARiMR z akt sprawy wynika jednakże, że nie została ubezpieczona wymagana powierzchnia upraw rolnych. Zgodnie z § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. omawianą pomoc pomniejsza się o 50% jeżeli w 2015 roku co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt. 3 tego rozporządzenia. Regulacja ta implementuje art. 25 ust. 9 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Organ odwoławczy zaznaczył, że z przepisu tego wynika, iż zredukowanie wysokości udzielanej pomocy wystąpi wówczas, gdy nie zostanie ubezpieczona wymagana powierzchnia upraw rolnych, przez które należy rozumieć uprawy na gruntach ornych oraz uprawy trwałe, ale bez uwzględnienia trwałych użytków zielonych – łąk i pastwisk. Z informacji zawartych w protokole oszacowania szkód z dnia [...] września 2015 r. wynika natomiast, że obszar [...] ha zajmują uprawy na gruntach ornych, w tym [...] ha stanowią trawy na gruntach ornych. Wymagana powierzchnia ubezpieczenia upraw dotyczy zatem [...] ha, a z zebranego materiału dowodowego wynika, że odwołujący ubezpieczył [...] ha. Bez znaczenia, zdaniem organu ARiMR, jest przy tym nienałożenie na rolników obowiązku ubezpieczenia upraw traw na gruntach ornych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o unieważnienie decyzji, T. K. ponownie wskazał na brak obowiązku ubezpieczenia traw na gruntach ornych. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] listopada 2015 r., podjęte zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uzasadnia ich uchylenie. Na wstępie niniejszych rozważań wskazać trzeba, że materialnoprawną podstawę wydanego w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia stanowią regulacje zawarte w § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów"). Przywołana jednostka redakcyjna w ust. 1 stanowi, że w 2015 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt. 6 tego rozporządzenia, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2-13. Pomoc ta udzielana jest zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 193, poz. 1, dalej: "rozporządzenie 702/2014"; zob. art. 25 tego rozporządzenia) oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, o czym stanowi już ust. 3 § 13c rozporządzenia Rady Ministrów. Omawiana pomoc, zgodnie z § 13c ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego (co do treści wniosku oraz wymaganych załączników zob. § 13c ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów – przyp. Sądu) złożony w terminie do dnia 30 września 2015 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni upraw, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, oraz stawki tej pomocy (§ 13c ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów). Stawka ta, w myśl § 13c ust. 8 cytowanego rozporządzenia wynosi: 1) 800 zł na 1 ha powierzchni owocujących upraw drzew i krzewów owocowych, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę; 2) 400 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych innych niż wskazane w lit. a, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę. W ramach kontrolowanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący spełnił przesłanki do otrzymania pomocy, o której mowa w § 13c ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów. W szczególności, w gospodarstwie rolnym skarżącego w roku 2015 powstały szkody spowodowane przez suszę, a skarżący z zachowaniem przewidzianego powyżej terminu wystąpił do organu ARiMR z wnioskiem o przyznanie z tego tytułu pomocy finansowej, załączając do wniosku wymagane dokumenty. Nie jest także kwestionowane, że wobec pomocy przysługującej skarżącemu zaszła konieczność zastosowania współczynnika korygującego, o którym mowa w § 13c ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów, z uwagi na to, że zapotrzebowanie na omawianą pomoc w skali kraju przekroczyło 450 mln zł. Prawidłowo przy tym organ odwoławczy zastosował współczynnik korygujący aktualny na dzień wydania decyzji w drugiej instancji, nota bene współczynnik bardziej korzystny dla samego skarżącego. Istota sporu sprowadza się natomiast do potrzeby zastosowania względem pomocy przyznanej na rzecz skarżącego umniejszenia wynikającego z § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów. Zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem analizowaną pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2015 roku co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów. Przepis ten wprost uzależnia zatem wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od powierzchni upraw, która została objęta ubezpieczeniem od jednego z ryzyk w nim wymienionych. Jeżeli powierzchnia ta jest mniejsza niż 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, rzeczona pomoc podlega pomniejszeniu o 50%. Z kolei, jeżeli powierzchnia ta przekracza ów 50%, omawianego pomniejszenia nie stosuje się. Jak słusznie zauważył organ ARiMR pomniejszenie przewidziane w § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów implementuje do krajowego porządku prawnego rozwiązanie przewidziane w art. 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014. Zgodnie z art. 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014 pomoc przyznaną na mocy niniejszego artykułu (art. 25 rozporządzenia 702/2014 – przyp. Sądu) zmniejsza się o 50%, chyba że przyznawana jest ona beneficjentom, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń. Z przepisu tego bezpośrednio zatem wynika, że zastosowanie przewidzianego w nim 50% pomniejszenia przyznawanej pomocy zostało uzależnione od ubezpieczenia średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, które to ubezpieczenie dotyczy zagrożeń wskazanych w tym przepisie. Jeżeli ubezpieczenie takie nie obejmuje co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, wówczas zachodzi konieczność pomniejszenia przyznawanej pomocy o 50%. Natomiast, gdy ubezpieczenie takie obejmuje co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, to nie dochodzi do rzeczonego pomniejszenia. Już proste porównanie treści § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z treścią art. 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014, prowadzi do wniosku, że regulacje te nie są ze sobą zgodne. O ile bowiem przepis krajowy uzależnia pomniejszenie pomocy od powierzchni upraw, która jest objęta ubezpieczeniem od jednego z enumeratywnie wymienionych ryzyk, to przepis unijny pomniejszenie to uzależnia od średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, która jest objęta takim ubezpieczeniem. Nie powinno przy tym budzić zastrzeżeń, że objęcie ubezpieczeniem określonej procentowej powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym nie oznacza, że ubezpieczeniem tym objęty zostaje tożsamy procent średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, zwłaszcza jeżeli w obrębie danego gospodarstwa prowadzone są różne uprawy. Wobec powyższej sprzeczności, organ ARiMR zobligowany jest odmówić zastosowania § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów i przy rozstrzygnięciu kontrolowanej sprawy wprost zastosować art. 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014, uzupełniając w razie potrzeby dotychczas poczynione ustalenia faktyczne. W tych okolicznościach, odniesienie się do argumentacji skarżącego, jako że w sprawie zachodzi konieczność zastosowania - jako jednej z podstaw rozstrzygnięcia - innej niż dotychczas regulacji, na tym etapie postępowania staje się niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach sądowych, na podstawie art. 200 P.p.s.a., orzeczono w pkt. II. sentencji wyroku.