III SA/Po 99/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-05-28

Skład orzekający: Zbigniew Kruszewski, Izabela Paluszyńska, Piotr Ławrynowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego określająca wysokość dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego została wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie spełnił wymogu merytorycznego ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż rozpoznał odwołanie bez realnej znajomości akt postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na braku rzetelnej oceny dowodów i argumentów, skutkuje uchyleniem decyzji organu odwoławczego.
Stan faktyczny
Spółka prowadząca przedszkole otrzymała decyzję Prezydenta Miasta zobowiązującą ją do zwrotu dotacji za rok 2020, uznając, że dotacje zostały pobrane w nadmiernej wysokości lub wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. zarzuty proceduralne i merytoryczne dotyczące braku rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszenia przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2024 r. oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 7.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] - organ prowadzący [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu Miasta [...] za rok 2020 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 7.417,- (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. (spółka/strona/skarżąca) w [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 21 maja 2024 r. dotyczącej zwrotu dotacji do budżetu Miasta [...] udzielonych w okresie od I do XII 2020 r. na prowadzenie Przedszkola [...] w [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta [...] decyzją z 21 maja 2024 r. zobowiązał spółkę do: 1. zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za okres I-XII 2020 r. na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm., dalej: u.f.p.) w wys. 82.389,78 zł, 2. zwrotu odsetek od kwoty dotacji określonej w pkt 1., naliczonych na podstawie art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. dp dnia zapłaty, tj. po upływie 15 dni od dnia otrzymania sprawozdania z audytu z 28.06.2023 r., przeprowadzonego przez Izbę Administracji Skarbowej w [...], odebrane przez stronę 30.06.2023r. 3. zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego 2020 nadmiernej wysokości za okres I-XII 2020 r. na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w wys. 116,10 zł, udzieloną spółce, 4. zwrotu odsetek od kwoty określonej w pkt 3., naliczonych na podstawie art. 251 ust. 5 u.f.p. naliczonych w wys. określonej, jak dla zaległości podatkowych od 1.02.2021 r. do dnia zapłaty, 5. zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za okres I-XII 2020 r. na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., w wys. 101.893,94 zł, 6. zwrotu odsetek od kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w okresie I-XII 2020 r., o której mowa w pkt 5., naliczonych od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji, 7. zwrotu dotacji na konto Urzędu Miasta [...] w terminie 15 dni od dnia otrzymania decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi I instancji: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak podjęcia przez organ I instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz do jej załatwienia, tj.: - oparcie decyzji na niedostatecznym rozważeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz braku przeprowadzenia czynności zmierzających do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków – przedstawicieli wskazanych uczniów i zastąpienia tego dowodu wiadomościami e-mail, pozbawiając stronę możliwości udziału w czynnościach i obrony swoich praw, czym organ naruszył art. 6 w zw. z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), 2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, że strona pobrała dotację w nadmiernej wysokości, podczas gdy organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, opierając całość ustaleń wyłącznie na wynikach audytu, który może być jednym z, ale nie jedynym dowodem w sprawie, 3. niezasadne przyjęcie, że dotację wypłacaną na uczniów przedszkola pobrano w nadmiernej wysokości, podczas gdy pobrano ją w kwotach prawidłowych i zgodnych ze stanem faktycznym liczby uczniów przedszkola; pominięto fakt, że dotacja była należna na każdego ucznia przedszkola (art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2023 ze zm., dalej: u.f.z.o.), także w czasie nieobecności dziecka, czy przerwy wakacyjnej, a istotne dla ustalenia rzeczywistej liczby uczniów było to, czy uczniowie byli wpisani do ewidencji przedszkola, co było równoznaczne z tym, że byli uczniami przedszkola, 4. poczynienie błędnych ustaleń w zakresie możliwości finansowania z dotacji oświatowej zajęć dodatkowych, obsługi administracyjnej placówki, czy naruszono art. 35 ust. 1 u.f.z.o., bowiem wydatek ten powinien być uznany za wydatek bieżący związany z funkcją edukacyjną, wychowawczą oraz opiekuńczą placówki oświatowej, 5. wydanie decyzji administracyjnej, której nie przewidują przepisy prawa, a przez to naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. (organ orzekł o zobowiązaniu do zwrotu dotacji, podczas gdy przepis art. 252 u.f.p. stanowi podstawę do wydania decyzji o określeniu wysokości dotacji podlegającej zwrotowi); 6. rażące naruszenie art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez określenie jednocześnie obowiązku zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w zakresie tych kwot nastąpiło wzajemne wykluczenie się, albowiem przesłanka "dotacji pobranej w nadmiernej wysokości" konsumuje przesłankę "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. SKO w [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) stwierdziło, że prowadzone przez organ I instancji postępowanie administracyjne było konsekwencją zgromadzonych dowodów i ustaleń związanych z procederem pobierania dotacji w nadmiernej wysokości przez spółkę, która jest organem prowadzącym Przedszkole [...] i Przedszkole [...]. Wskazany w decyzji okres jest rocznym wycinkiem dłuższego okresu, co do którego organ I instancji stwierdził pobieranie przez spółkę w nadmiernej wysokości. Zdaniem Kolegium niewłaściwym jest zarzut działania przez organ I instancji z pominięciem przepisów prawa zawartych w u.f.z.o., Prawie oświatowym, czy w k.p.a. Zarzut związany z brakiem dowodów z przesłuchania świadków i oparcie się na informacjach przesłanych przez rodziców pocztą elektroniczną są niezasadne, ponieważ organ dotujący dokonując oceny i weryfikacji zgromadzonych dokumentów dopuścił jej jako istotny i wyczerpujący materiał, który przyczynił się do wyjaśnienia stanu faktycznego, nie był sprzeczny z prawem oraz umożliwił realizację zasady prawdy obiektywnej. Zgromadzone na etapie audytu i zawarte w treści sprawozdania oświadczenia, zaświadczenia oraz wiadomości e-mail stanowią dowód w sprawie podlegający ocenie na zasadach określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Adresy e-mail do rodziców dzieci pochodziły z umów zawartych przez nich do kontaktu z Przedszkolem i przedstawionych do wglądu kontrolerom Wydziału Oświaty [...] w toku kontroli, w związku z czym zarzut strony, że nie można ustalić autora wiadomości Kolegium uznało za nietrafny. Akta zawierają również korespondencję e-mailową z rodzicami, która potwierdza ustalenia organu I instancji. Zdaniem SKO stanowisko strony, że dotacja należy się na każde dziecko zapisane do przedszkola również stoi w sprzeczności z obowiązującym prawem. Z art. 34 ust. 2 u.f.z.o. wprost wynika, że dotacje te są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem lub wychowankiem. Powyższe świadczy, że dziecko musi fizycznie uczestniczyć w zajęciach odbywających się w przedszkolu. Z przepisu nie wynika zaś, że aby otrzymać dotację w danym miesiącu wystarczy by dziecko było zapisane do przedszkola. Organ I instancji prawidłowo zatem stwierdził fakt niezgodnego z u.f.z.o. pobierania przez skarżącą dotacji na dzieci, które faktycznie nie uczęszczały do przedszkola lub miały zacząć do niego uczęszczać dopiero za kilka miesięcy. Na podstawie zaświadczeń z innych przedszkoli i szkół udowodnił, że na wiele dzieci, które były wykazywane przez skarżącą i były pobierane na nie dotacje, w tym samym czasie były dotowane z budżetu innych jednostek samorządowych. Kwestie zaś dotyczące tylko okresów wakacyjnych nie były w decyzji rozpatrywane. W świetle art. 34 ust. 3 u.f.z.o. powinno być oczywiste, że zadania w zakresie kształcenia mogą być realizowane tylko w stosunku do dzieci uczęszczających na zajęcia edukacyjne w przedszkolu. Stąd bierze się obowiązek comiesięcznej informacji o aktualnej liczbie dzieci uczęszczających do przedszkola. Każdy podmiot prowadzący działalność oświatową jest zobowiązany wypełniać prawidłowo dokumentację i sporządzać prawidłowe raporty. U.f.z.o. ani inne przepisy oświatowe nie przewidują sytuacji, aby na podstawie umowy cywilnoprawnej dotować dziecko, które nie uczęszcza do przedszkola na zajęcia edukacyjne. Zdaniem Kolegium jest zupełnie oczywiste, że na dzieci nieobecne cały miesiąc rozliczeniowy w przedszkolu na zajęciach dotacja nie przysługiwała. Kolegium powzięło informację, że w związku z dużą ilością stwierdzonych przypadków pobierania dotacji w nadmiernej wysokości przez M. T. organ I instancji złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa organom ścigania. Obecnie, rodzicie dzieci, których dotyczyła taka sytuacja wzywani są na przesłuchania w prowadzonym przez policję postępowaniu przygotowawczym. Kolegium uznało również za niezasadny zarzut wskazujący, że decyzja o treści takiej jak wydana nie została przewidziana w przepisach prawa. Przeczy temu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.01.2024 r. sygn. I GSK 1663/22, w którym wskazano, że przepisy art. 60 pkt 1, art. 67 i art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3, 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. odczytane systemowo zawierają podstawę prawną organów do wydania decyzji określającej zobowiązanie do zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, lub pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W odniesieniu do rozliczenia dotacji niezgodnie z przeznaczeniem – zdaniem SKO - organ dotujący słusznie oparł stanowisko na ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W aktach sprawy znajdują się kopie umów zawartych przez M. T. z M. T. i M. P., z których nie wynika, że w zakresie swoich obowiązków miały zadania związane z prowadzeniem spraw przedszkoli, których organem była skarżąca. Nieuzasadnione jest też twierdzenie skarżącej, że organ I instancji oparł swoje ustalenia tylko i wyłącznie na sprawozdaniu z audytu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z 28.06.2023 r., ponieważ przeprowadził własne postępowanie dowodowe i poddał analizie rozliczenie dotacji za 2020 r. otrzymanej prze spółkę z budżetu Miasta [...] na prowadzenie Przedszkola [...], które zostało przekazane organowi dotującemu 19.01.2021 r. Organ I instancji posiłkował się przy wydaniu decyzji również wnioskami z ww. audytu, jednakże o słuszności takiego postępowania świadczy orzecznictwo NSA. [...] sp. z o.o. wnosząc do tut. Sądu skargę na powyższą decyzję podniosła zarzuty tożsame do powołanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organu na jej rzecz od organu kosztów postępowania. Nadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu – orzeczenia Komisji ds. Orzekania w Sprawach Naruszenia Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w [...] z 27.05.2024 r. celem ustalenia, że Komisji uniewinniła Prezesa Zarządu skarżącej spółki od zarzutu niewykorzystania dotacji w zakresie przeznaczonym na pokrycie wydatków dotyczących zajęć dodatkowych. W odpowiedzi SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z 25 lutego 2025 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. dalej: p.p.s.a.) stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie a następnie właściwie zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej podniesione. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja SKO w [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 z późn. zm., dalej: u.f.p.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w przypadku o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 u.f.p.). W myśl art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dotyczące w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, terminów załatwienia spraw, doręczeń, wezwań, protokołów, dowodów, decyzji i postanowień, odwołań oraz nadzwyczajnych trybów wzruszania rozstrzygnięć) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Określenie kwoty dotacji podlegającej zwrotowi (jeśli jej beneficjent nie dokona dobrowolnego zwrotu) następuje w drodze decyzji (określającej kwotę dotacji do zwrotu oraz wskazującej początkowy termin naliczania odsetek), a przesłanką wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, m.in. że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub została pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zawartej w art. 15 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.) Zasada ta polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy przez dwa różne organy. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania, sprawa administracyjna rozstrzygnięta po raz pierwszy jest otwarta do ponownego orzekania, jeżeli zostanie wniesiony środek odwoławczy. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zatem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że nie spełnia tego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji oraz ogólnikowe wskazanie, bez odniesienia się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego ustaleń, że organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty i dowody zgromadzone w sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1266/15, z 9 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 261/15, z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1217/14 oraz z 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1899/19, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie zrealizował obowiązku ponownego, rzetelnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że Kolegium rozpoznając odwołanie dysponowało w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jedynie odwołaniem, decyzją organu I instancji z dowodem jej doręczenia pełnomocnikowi skarżącej oraz aktami z audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. Brak jest w aktach sprawy dokumentacji świadczącej o zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji do budżetu Miasta [...] udzielonej w 2020 r. na prowadzenie Przedszkola [...] w [...], o którym mowa w art. 61 § 4 K.p.a. Akta nie zawierają również wspomnianego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji postanowienia z 10 października 2023 r. wydanego przez ten organ, mocą którego włączono do przedmiotowego postępowania administracyjnego dowody z postępowania audytowego, jak i postanowienia z 23 listopada 2023 r. o odmowie przeprowadzenia postępowania kontrolnego w Przedszkolu [...] w [...]. Sąd ustalił również, że Kolegium nie dysponowało wspomnianymi w decyzji I-instancyjnej: pismem pełnomocnika skarżącej z 18 grudnia 2023 r. zawierającego wniosek o dokonanie reasumpcji postanowienia z 23 listopada 2023 r., zawiadomieniem z 10 stycznia 2024 r. o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, wniosku dowodowego z 29 stycznia 2024 r. pełnomocnika strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, pisma organu I instancji z 13 marca 2024 r. adresowanego do pełnomocnika strony, pisma pełnomocnika skarżącej z 6 lutego 2024 r. stanowiącego stanowisko w sprawie z wnioskiem o umorzenie postępowania oraz wnioskami dowodowymi, pisma organu I instancji z 14 marca 2024 r. będącego zawiadomieniem o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie, a także pism pełnomocnika strony z 10 i 11 kwietnia 2024 r. – stanowisk w sprawie. Powyższe okoliczności wskazują, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie w niniejszej sprawie bez realnej znajomości akt postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, co samo w sobie nakazuje Sądowi uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie poddaje się bowiem kontroli in meriti rozstrzygnięcie organu II instancji wydane z jawnym naruszeniem zasady dwuinstancyjności polegającym na rozpatrzeniu odwołania bez zbadania prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Uchybienie to ma o tyle relewantny prawnie charakter, że obejmuje brak ustaleń organu odwoławczego w zakresie zachowania zasadniczych uprawnień procesowych strony – zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.) wraz z prawnym obowiązkiem organu zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), czy ustalenia, że strona miała możność wypowiedzenia się w postępowaniu co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 K,.p.a.). Kolegium w tym zatem znaczeniu dopuściło się zatem naruszenia zasady dwuinstancyjności, że nie dokonało oceny prawidłowości prowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, przechodząc do merytorycznej oceny sprawy będącej w istocie syntetycznym powtórzeniem argumentacji organu I instancji zawartej w uzasadnieniu decyzji z 21 maja 2024 r. W sytuacji, gdy organ I instancji przekazał organowi odwoławczemu akta administracyjne w opisanej wyżej szczątkowej formie należało przede wszystkim zwrócić się o ich uzupełnienie. Jeśliby okazało się to niewystarczające lub nieskuteczne, Kolegium na mocy art. 136 § 1 K.p.a. uprawnione było przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, względnie w ostateczności zastosować art. 138 § 2 K.p.a., a więc wydać decyzję kasatoryjną, jeżeliby uprawnione było stwierdzenie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd tym miejscu pragnie wyjaśnić, że na rozprawie sądowej na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – orzeczenia Regionalnej Komisji Orzekającej ws. o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izie Obrachunkowej z 27 maja 2024 r. dotyczącego zarzucanego M. T. – Prezesowi Zarządu skarżącej spółki naruszenia dyscypliny finansów publicznych polegające na wydatkowi dotacji na rok 2020 niezgodnie z przeznaczeniem. Wskazany przez skarżącą dowód Sąd uznał za przedwczesny, ponieważ limitowane kompetencje dowodowe zakreślone treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. powodują, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi regulacja 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z reguła mi obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy ustalił ten stan niezgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym. Zatem wobec konieczności ponowienia przez organ II instancji postępowania odwoławczego w oparciu o całokształt zgromadzonych w sprawie materiałów i dowodów (kompletne akta), wniosek dowodowy skierowany do Sądu, na obecnym etapie postępowania, nie mógł prowadzić do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Reasumując, z uwagi na uchybienia procesowe Kolegium, Sąd pozbawiony został możliwości merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia organu odwoławczego w zakresie prawidłowości zobowiązania skarżącej do zwrotu części dotacji za rok 2020 i zobowiązany był do wyeliminowania tej decyzji, z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania tj. art. 15 K.p.a. i z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 i art. 60 u.f.p. mających istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że rolą sądów administracyjnych nie jest zastępowanie organów administracyjnych w ich obowiązkach i kompetencjach, ani rozstrzyganie sprawy za organ. Sąd jedynie kontroluje przeprowadzone postępowanie i wydane decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., zobowiązane będzie niezwłocznie, bacząc nie tylko obowiązujące w K.p.a. terminy załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, ale i na kwestie upływu terminu przedawnienia możności administracyjnego dochodzenia zwrotu dotacji na rok 2020 od skarżącej, ponownie rozpoznać sprawę, uprzednio uzupełniając zgromadzone w sprawie materiały. Wobec powyższego Sąd w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 6 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), uwzględniwszy wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 5400 zł zależne od wartości przedmiotu zaskarżenia (184.399,82 zł) oraz wysokość uiszczonego wpisu od skargi – 2000 zł (pkt II sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło