III SA/Po 991/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz Geremek WSA Barbara Koś (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi B. S. i T.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania o d d a l a s k a r g ę /-/B. Koś /-/M. Lorych-Olszanowska /-/T.M. Geremek WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] Nr [...], Burmistrz Miasta na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm. ) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek T. i B. S. wymeldował S. M. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że opuszczenie lokalu przez S. M. jest trwałe i dobrowolne, co potwierdzają zeznania przesłuchanych stron i świadków, a także postanowienie Prokuratury Rejonowej w Kościanie z dnia [...] odmawiające wszczęcia dochodzenia w sprawie znęcania się i utrudniania wejścia do domu S. M. ze względu na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa. Jednocześnie organ uznał zeznania T. M. i D. M. za mało przydatne do rozstrzygnięcia okoliczności opuszczenia lokalu przez S. M., gdyż zostały one oparte na oświadczeniu strony. Ponadto organ stwierdził, że S. M. nie dochował należytej staranności w ochronie i zabezpieczeniu swoich interesów w zakresie zapewnienia sobie prawa do zamieszkiwania w spornym lokalu, co według organu administracji pośrednio potwierdził Sąd Rejonowy informując w piśmie z dnia 15 lutego 2006 roku, że S. M. nie wystąpił do tamtejszego sądu z wnioskiem o przywrócenie posiadania prawa zamieszkiwania w spornym lokalu. W odwołaniu S. M. zarzucił organowi I instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został przeanalizowany w sposób zgodny z zasadami prawdy obiektywnej i wniósł o uznanie okoliczności, które zostały pominięte przy wydaniu decyzji o jego wymeldowaniu. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) oraz art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm. ) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i odmówił wymeldowania S. M. z pobytu stałego z lokalu w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż S. M. opuścił dobrowolnie sporny lokal, a dowodem na to że korzystał on z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu są notatki służbowe Policji, protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie oraz protokół przesłuchania świadka. W tym zakresie organ II instancji wskazał, że odmowa wszczęcia śledztwa w sprawie znęcania się i utrudniania wejścia do domu w [...] nie oznacza, że S. M. nie podjął czynności prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Dnia [...] B. i T. S. zaskarżyli decyzję Wojewody wskazując, że S. M. nie został wpuszczony do spornego mieszkania, ponieważ zagrażał bezpieczeństwu domowników, wszczynał awantury i okradał ich z pieniędzy. Jednocześnie skarżący wskazali, że S. M. nie został wpuszczony do mieszkania w chwili, gdy po raz kolejny dobrowolnie opuścił mieszkanie i zniknął na wiele dni i nie interesował się swoją rodziną i dziećmi. Podnieśli również, że S. M. miał prawo dochodzić sądownie przywrócenia posiadania mieszkania, lecz tego nie zrobił, co zostało potwierdzone przez Sąd Rejonowy. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując na sprzeczne oświadczenia skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. Nr 87 z 2001r., poz. 960 ze zmian. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. ( sygn. akt K 20/01 ) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, przesłankę konieczną do wymeldowania danej osoby z pobytu stałego lub czasowego stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca tego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania ( patrz m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001 roku, sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 roku, sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 ). Jednocześnie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu powinna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania, a rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia, albo poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża taką wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale także zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów ( por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 roku, sygn. akt V SA 1917/01 ). W tej kwestii organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji trafnie wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż S.M. dobrowolnie opuścił sporny lokal, na co wskazują jego zeznawania złożone do protokołu z dnia 6 marca 2006 roku ( k. 23 akt administracyjnych ). Zainteresowany stwierdził w nich bowiem, że nie pozwolono mu wejść do mieszkania, wymieniono zamki w drzwiach, nie wydano nowych kluczy, co spowodowało, że złożył do prokuratury doniesienie o popełnieniu przestępstwa znęcania się i utrudniania wejścia do mieszkania. Takie oświadczenie wskazuje wyraźnie na brak zamiaru opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich związków. Ten fakt potwierdzają również następujące notatki służbowe Policji ( z dnia 17 lutego 2005 roku, z dnia 23 lutego 2005 roku, z dnia 26 lutego 2005 roku oraz z dnia 12 marca 2005 roku ), z których wynika, że S. M. wielokrotnie zgłaszał niemożność wejścia do spornego lokalu i zwracała się w tym względzie o pomoc Policji. Dodatkowo brak dobrowolnego opuszczenia lokalu przez S. M. potwierdzili w skardze B. i T. S. stwierdzając, że zainteresowany nie został przez nich wpuszczony do mieszkania bo zagrażał ich bezpieczeństwu, a ponadto cyt. "nie został wpuszczony do naszego mieszkania, w chwili gdy po raz kolejny dobrowolnie opuścił mieszkanie i zniknął na wiele dni nie wiadomo gdzie, nie interesował się swoją rodziną, dziećmi". Podkreślić należy, że nawet wielokrotne opuszczanie mieszkania przez domownika, nawet na kilka dni nie stanowi jeszcze o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, będącym przesłanką wymeldowania. Konieczne jest bowiem opuszczenie z zamiarem trwałej rezygnacji z pobytu w lokalu, na co wskazują przytoczone wyżej orzeczenia sądu administracyjnego. O tym, że S. M. takiego zamiaru nie wykazuje świadczą jego powroty do lokalu i podejmowane w tym zakresie działania opisane w zaskarżonej decyzji i przytoczony w niej materiał dowodowy zebrany w sprawie. Naganne zachowanie domownika może być podstawą żądania jego eksmisji na drodze sądowej, lecz nie można tego skutku osiągnąć poprzez wymeldowanie. Organ odwoławczy trafnie uznał również, że utrzymanie w obrocie decyzji organu I instancji sankcjonowałoby samowolne i bezprawne działania obywateli, co błędnie mogłoby doprowadzić do wniosku, iż stosowanie przymusu jest lepszym środkiem do osiągnięcia zamierzonego celu, niż korzystanie z przysługujących im środków prawnych Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa i brak podstaw do uwzględnienia skargi, która tym samym podlega oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.). /-/ B. Koś /-/ M. Lorych – Olszanowska /-/ T. M. Geremek D.W.d