III SA/Po 992/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014r. przy udziale sprawy ze skargi H T na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia .... roku, Nr ... w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na upomnienie dotyczące wezwania do wykonania obowiązku wpłacenia łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za I kwartał 2013r. I. oddala skargę; II. przyznaje doradcy podatkowemu P J od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę ... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Wójt Gminy P wystawił H T na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. – Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w dniu ... 2013 r. upomnienie, przypominające o obowiązku zapłacenia należności pieniężnych w kwocie 361,00 zł wraz z kosztami upomnienia – 8,80 zł (łącznie 369,80 zł) – w terminie 7 dni, licząc od daty doręczenia upomnienia. Jednocześnie pouczono zobowiązanego, że w przypadku nie uiszczenia powyższych należności zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r., adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L, H T wniósł zażalenie na powyższe upomnienie (określone jako "wniosek"), w którym uznał je za nieuzasadnione. Zobowiązany wskazał, że po otrzymaniu nakazu płatniczego dotyczącego podatku za 2013 r. wystąpił do Urzędu Gminy P o umorzenie mu podatku za cały ten rok z uwagi na trudną sytuację rodzinną i materialną (brak rodziny, pobyt w Areszcie Śledczym w Ś, poczynienie długów na jego koszt przez lokatorów). W związku z wnioskiem o umorzenie podatku za cały rok 2013 brak jest, w ocenie zobowiązanego, podstaw, by organ I instancji wystawiał wobec niego przedmiotowe upomnienie. Postanowieniem z dnia ... 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 236 § 1 i art. 239 Ordynacji podatkowej, stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zażalenie służy zgodnie z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej wyłącznie na podjęte w toku postępowania postanowienia i gdy stanowi tak ustawa. Zażalenie służy przy tym wyłącznie jako środek zaskarżenia od postanowień, a nie innych aktów administracyjnych, w tym nie przysługuje od upomnień poprzedzających wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H T opisał swoją sytuację materialną (brak pomocy ze strony rodziny, pobyt w Areszcie Śledczym, brak środków pieniężnych) oraz okoliczności dotyczące wynajmowania domu lokatorom, którzy go zdewastowali i okradli. Skarżący wniósł o umorzenie spornej należności podatkowej. W odpowiedzi na skargę SKO w L wniosło o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącego (z urzędu) wskazał, że nie ma wiedzy w zakresie tego, czy wniosek strony z dnia 10 kwietnia 2013 r. potraktowany jako zażalenie na upomnienie potraktowany został jak jej kolejny wniosek o umorzenie należności podatkowych. Nie wiadomo mu ponadto, czy skarżący faktycznie wcześniej składał wniosek o umorzenie podatku i czy toczy się w tej sprawie postępowanie przed odpowiednim organem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Wskazać jednak należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia i nie jest władny do merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd nie mógł więc, zgodnie z wnioskiem strony zawartym w skardze, rozstrzygać o umorzeniu podatku od nieruchomości za 2013 r. Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. – Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u. p. e. a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie natomiast z art. 17 § 1 u. p. e. a. o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Wynika stąd, że upomnienie jest obligatoryjnym aktem administracyjnym, poprzedzającym wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko danemu zobowiązanemu, jednak nie jest to akt o charakterze postanowienia i nie służy na nie zażalenie, ani żaden inny środek zaskarżenia przewidziany ustawą. W niniejszej sprawie Wójt Gminy P wystawił H T na podstawie art. 15 u.p.e.a. w dniu ... 2013 r. upomnienie, przypominające o obowiązku zapłacenia należności pieniężnych w kwocie 361,00 zł wraz z kosztami upomnienia – 8,80 zł (łącznie 369,80 zł) – z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za I kwartał 2013 r. – w terminie 7 dni, licząc od daty doręczenia upomnienia. Jednocześnie pouczono zobowiązanego, zgodnie z odpowiednim wymogiem ustawowym, że w przypadku niewpłacenia powyższych należności we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. zatytułowanym jako wniosek H T wniósł zażalenie na powyższe upomnienie, w którym skarżący uznał je za niezasadne. Zobowiązany wskazał, że po otrzymaniu nakazu płatniczego za 2013 r. złożył wniosek do Wójta Gminy P o umorzenie mu podatku za cały ten rok z uwagi na trudną sytuację, w tym pobyt w Areszcie Śledczym w Ś, poczynienie długów na jego koszt przez lokatorów, brak rodziny i jakichkolwiek oszczędności. Powyższe pismo zostało wniesione w terminie 7 dni licząc od daty otrzymania upomnienia, a jego adresatem było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. W tej sytuacji, w opinii Sądu, organ miał podstawy, aby uznać je za zażalenie, tym bardziej, że z treści pisma podatnika wynika, że wniosek o umorzenie podatku za cały 2013 r. złożył już wcześniej, tj. po otrzymaniu nakazu płatniczego dotyczącego podatku za 2013 r., a upomnienie uważa za niezasadne. Jednocześnie organ II instancji zasadnie stwierdził, że wniesienie zażalenia od powyższego upomnienia było niedopuszczalne w świetle obowiązujących regulacji prawnych, wobec czego prawidłowo postanowiono o uznaniu zażalenia za niedopuszczalne. Art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi bowiem, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. W rozpatrywanej sprawie istniała więc niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych (brak przedmiotu zaskarżenia czyli aktu administracyjnego wydanego w formie postanowienia – zob. S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 711). Z tego też względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało prawidłowo tryb wynikający z przepisów art. 228 § 1 pkt 1 w zw. art. 239 Ordynacji podatkowej. Podkreślić też trzeba, że żądanie strony dotyczące umorzenia należności podatkowych stanowi podstawę do wszczęcia zupełnie odrębnego postępowania podatkowego w zakresie umorzenia zobowiązań podatkowych i nie ma bezpośredniego wpływu na wszczęcie i prowadzenie danego postępowania egzekucyjnego (aż do momentu ewentualnego wydania ostatecznej decyzji umarzającej dane zobowiązanie podatkowe stanowiące przedmiot postępowania egzekucyjnego). W tym stanie rzeczy skarga nie mogła być uwzględniona i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O zwrocie doradcy podatkowemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu Sąd postanowił natomiast na podstawie art. 250 powyższej ustawy oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) – jak w punkcie II orzeczenia.