III SA/Po 995/12

Dnia 26 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi B. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, 105 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...] kwietnia 2012r., którym to postanowieniem umorzono postępowanie w przedmiocie złożonych przez zobowiązanego B. F. zarzutów. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. w dniu [...] marca 2012r. wystawił tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 06/2009 – 09/2011, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 04/2009 – 09/2011 oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z kosztami upomnienia za okres: 04/2009 – 09/2011, na podstawie których Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w P. dokonał wpisu hipotek przymusowych do ksiąg wieczystych na nieruchomościach Państwa E. i B. F. Zgodnie z wnioskiem zobowiązanego skierowanym do organu egzekucyjnego (będącego jednocześnie wierzycielem) doręczono w dniu 4 kwietnia 2012r. zobowiązanemu kserokopie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. B. F. stosownie do treści art. 33 pkt 6, 7, 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pismem z dnia 10 kwietnia 2012r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniósł niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie wniesionych zarzutów, albowiem nie prowadzi postępowania egzekucyjnego w oparciu o wyżej wymienione tytuły wykonawcze. Zostały one wystawione w celu zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek należnych ZUS i wraz z wnioskiem o wpis hipoteki przymusowej przedłożono je w sądzie. Dyrektora Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Ustalił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. w dniu [...] listopada 2011r. wystawił wobec B. F. tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek należnych ZUS, które to tytuły zostały doręczone zobowiązanemu w dniu [...] grudnia 2011r., pozostają one w obrocie prawnym, a ponownie wystawione tytuły wykonawcze w dniu [...] marca 2012r. obejmują te same należności. Organ stwierdził, że wszczęcie egzekucji administracyjnej (art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nastąpiło w dniu [...] listopada 2011r. tj. w dniu w którym RAIFFEISEN BANK POLSKA S.A. odebrał zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, wystawione na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2011r. Podkreślając niedopuszczalność i niezgodność z prawem wystawienie ponowne tytułów wykonawczych w dniu [...] marca 2012r. Dyrektora Izby Skarbowej podzielił pogląd co do bezprzedmiotowości postępowania wywołanego zarzutami zobowiązanego co do tytułów wykonawczych ponownie wystawionych. Wyjaśnił, że tytuły te nie rodzą po stronie zobowiązanego prawa wniesienia zarzutów. Zostały bowiem wadliwie wystawione już w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Dyrektorowi Izby Skarbowej w P. ze wskazaniem, że objęte zarzutami tytuły wykonawcze winny zostać uchylone, a wszczęte na ich podstawie postępowanie umorzone, względnie ze wskazaniem, że należy stwierdzić nieważność wystawionych przed Dyrektora I Oddziału ZUS w P. tytułów wykonawczych o kolejnych numerach od [...] do [...] z [...] marca 2012r. jako wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i podniosła, że w stosunku do strony na podstawie zaskarżonych tytułów wykonawczych prowadzone było postępowanie, wystąpienie ze stosownym wnioskiem o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej jest bowiem bez wątpienia czynnością egzekucyjną albo co najmniej zabezpieczającą. Stronie zatem przysługuje prawo złożenia zarzutów. Zdaniem strony skarżącej postępowanie, w ramach którego złożono wniosek o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] marca 2012r., jest oddzielnym postępowaniem, odmiennym od tego prowadzonego na podstawie tytułów z dnia [...] listopada 2011r. Nawet gdyby uznać, że tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...] marca 2012r. nie zostały stronie doręczone to niezbędne jest ich wyeliminowanie z obrotu prawnego, gdyż nie da się w żaden racjonalny sposób uzasadnić faktu pozostawienia w obrocie kilku tytułów wykonawczych obejmujących to samo zobowiązanie. Strona skarżąca podniosła, że zaskarżone zarzutami tytuły zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem nie zostały wystawione zgodnie z wymogami art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy zasadności umorzenia postępowania w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów do tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2012r. nr od [...] do [...] przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. obejmujących należności z tytułu składek. Bezsporne w sprawie jest to, że należności wskazane wystawionymi w dniu [...] marca 2012r. tytułami wykonawczymi były objęte wcześniej tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] listopada 2011r. nr od TW[...] do TW[...], doręczonymi zobowiązanemu w dniu [...] grudnia 2011r. na podstawie, których nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej w dniu [...] listopada 2011r. W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów do ponownie wystawionych tytułów wykonawczych podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 z zm.) – zwanej dalej u.p.e.a.. a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z zm.) – zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o egzekucji w administracji nie reguluje zagadnienia związanego z funkcjonowaniem w obrocie prawnym ponownie wystawionych tytułów wykonawczych, wydanych na podstawie tego samego orzeczenia. Stosownie zaś do przepisu art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania. Momentem rozpoczynającym postępowanie egzekucyjne jest dzień złożenia w organie egzekucyjnym wniosku wraz tytułami wykonawczymi wystawionymi przez wierzyciela, o ile nie jest on organem egzekucyjnym lub moment wystawienia tytułu wykonawczego, o ile wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Natomiast egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 25 ust. 5 u.p.e.a. tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodzić się należy z organem, że skoro egzekucja administracyjna wobec strony skarżącej została wszczęta w dniu [...] listopada 2011r. (okoliczność niesporna – zajęcie rachunku bankowego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2011r.), to ponowne wystawienie tytułów wykonawczych obejmujących te same należności w dniu [...] marca 2012r. nie mogły wywołać skutku w postaci drugiego wszczęcia egzekucji administracyjnej. Jednocześnie w przypadku wadliwego ponownego wystawienia tytułów wykonawczych w toczącym się już postępowaniu egzekucyjnym po stronie zobowiązanego nie powstaje prawo do złożenia zarzutów. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a możliwość wniesienia zarzutów jest ograniczona w czasie. Zarzuty składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, a w przypadku postępowania zabezpieczającego od dnia doręczenia dłużnikowi zarządzenia zabezpieczającego (art. 156 § 1 pkt 8 w zw. z art. 166b u.p.e.a.). Zasadnie zatem organy uznały, że postępowanie w przedmiocie wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2012r. jest bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tego postępowania. Dokument ten nie jest zatem decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. (podobnie NSA w wyroku z dnia 25 października 1996r. I SAB/Wr 1/96, lex nr 27349). Zdaniem Sądu wystawienie drugich tytułów wykonawczych w dniu [...] marca 2012r. było nieuprawnione (co zauważył Dyrektor w zaskarżonym postępowaniu) i po stronie wierzyciela istnieje obowiązek wyeliminowania ich z obrotu prawnego jako czynności materialno-prawnej (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012r. sygn. akt II OSK 2307/10 baza orzeczeń NSA). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.(Dz.U. z 2012 poz. 270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.