III SA/Po 999/16

PostanowienieWSA w Poznaniu2017-06-21

Skład orzekający: Violetta Mielcarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy strona jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., istnieje interes prawny w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów?
Ratio decidendi
Strona, która jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a.), nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów. W takiej sytuacji postępowanie w tym zakresie jest zbędne i podlega umorzeniu. Prawo pomocy może być jednak przyznane w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Stan faktyczny
Skarżący JF złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący podał, że jego jedynym dochodem jest emerytura, a wydatki przekraczają jego możliwości finansowe. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżący ujawnił posiadanie samochodu i darowiznę nieruchomości na rzecz synów, a także przedstawił dokumenty dotyczące dochodów, wydatków i spłat kredytu. Sąd rozpoznał wniosek, umarzając postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, a ustanawiając adwokata.
Rozstrzygnięcie
1. umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi JF na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...] oddalił skargę JF na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że w tej chwili nie posiada środków do życia. Wynika to z podliczenia stałych wydatków i dochodów netto. Skarżący wskazał, że żyje z posiadanych starych kart kredytowych i dzięki pomocy rodziny. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wynika, że skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości [...] netto. Zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: [...]. W odpowiedzi z dnia [...] na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że posiada samochód V, rok prod. [...] o wartości ok. [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach i nie pełni żadnych funkcji w spółkach. Wnioskodawca podał, że mieszkanie, w którym mieszka, należy do jego syna i nie płaci czynszu. Skarżący oświadczył, że poza dochodami z tytułu emerytury nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Skarżący wyjaśnił, że kredyt zaciągnął w [...] na remont samochodu i inne wydatki w kwocie [...]. Wnioskodawca wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania podał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowo podał, że koszty wyżywienia i czystości wynoszą ok. [...], natomiast odzieży nie kupuje. Skarżący oświadczył, że jest rozwiedziony od [...], była żona zmarła [...]. Wnioskodawca podał, że posiadał nieruchomość, którą przekazał synom w [...]. Do pisma załączył umowę darowizny z dnia [...], z której wynika, że darował swój udział wynoszący [...] część w nieruchomości po połowie swoim synom, wartość darowanego udziału wynoszącego [...] część strony podały na kwotę [...]. Do pisma załączył także harmonogram spłat rat kredytu, druki PIT-40A rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy za [...], wyciągi z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach: z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie JF zadeklarował wniesienie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. W przypadku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 245 §1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, które jest utrzymywane jedynie ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] netto, które w całości jest przeznaczane na bieżące utrzymanie. W rezultacie skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać jego wniosek o ustanowienie adwokata. Wobec powyższego na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e), art. 249a, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło