III SA/Po 999/21

WyrokWSA w Poznaniu2021-11-23

Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Mirella Ławniczak, Piotr Ławrynowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON na dzień 30 września 2020 r., mimo że wnioskodawca zgłosił z mocą wsteczną zmianę kodu PKD przeważającej działalności gospodarczej na kod uprawniający do zwolnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy błędnie ograniczył się jedynie do danych z rejestru REGON na dzień 30 września 2020 r. Przepis art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustanawia jedynie wzruszalne domniemanie, a nie wyłączny sposób ustalenia przeważającej działalności gospodarczej. Organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, dopuszczając inne środki dowodowe, aby ustalić faktyczny rodzaj przeważającej działalności wnioskodawcy, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i konstytucyjną zasadą proporcjonalności.
Stan faktyczny
Skarżący M. S. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 5610A (restauracje). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił zwolnienia, ponieważ według danych z rejestru REGON na dzień 30 września 2020 r. przeważającą działalnością skarżącego był wynajem nieruchomości (kod PKD [...]). ZUS uznał, że zmiana kodu PKD dokonana przez skarżącego z mocą wsteczną nie mogła wywołać skutku. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez ZUS, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2021 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] listopada do [...] listopada 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] M. S. [...] stycznia 2021 r. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] do [...] listopada 2020 r. dla płatników w określonych branżach podając, że prowadzi przeważającą działalność wg PKD [...] Decyzją z [...] stycznia 2021 r. ZUS [...] w [...] na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa Covid-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm., dalej: usus) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...] listopada 2020r. W uzasadnieniu organ na wstępie powołał treść art. 31zo ust. 10 oraz art. 31zp ust. 4 ustawy Covid-19. Następnie podał, że ze złożonego wniosku wynika, że oznaczoną jako przeważającą działalnością wg PKD na dzień [...] września 2020 r. była dla wnioskodawcy działalność o kodzie 5610A – restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne. Wniosek złożono w formie papierowej, gdy wymagana była forma elektroniczna. Zgodnie z danymi zawartymi w bazie REGON Głównego Urzędu Statystycznego oraz danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej przeważającą działalnością strony w tej dacie był wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi o kodzie PKD [...] Wspomniano, że wnioskodawca dokonał [...].10.2020 r. zmiany kodu PKD przeważającej działalności gospodarczej na 5610A z datą wsteczną od [...].08.2020 r. W tej sytuacji nie przysługuje mu prawo do przedmiotowego zwolnienia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. wskazał, że ZUS powinien wziąć pod uwagę wpisy baz REGON i CEIDG aktualnych wg stanu z dnia wydania decyzji tj. [...].01.2020 r. Wyjaśnił, że dokonał korekty wpisu albowiem kod [...] – wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi nie odzwierciedlał profilu prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo wykazania w bazie REGON i CEIDG kodu 5610A organ nie wykazał, by w stanie na [...].09.2020 r. skarżący prowadził jako przeważającą działalność o kodzie [...] Organ związany był wpisem. To zaś, czy wpis w rejestrze odzwierciedlał rzeczywisty profil działalności strony organ zbadać poprzez weryfikację np. źródeł przychodu, ilości i rodzaju zatrudnionych pracowników, zajmowanych pomieszczeń. Organ zaniechał tych czynności. Skarżący podkreślił, że od wielu lat prowadzi restaurację i nieprzyznanie mu przedmiotowego zwolnienia odbywa się z pokrzywdzeniem zatrudnionych przez niego pracowników – kucharzy, kelnerów i pomocy gastronomicznych. Organ uzyskał informację z GUS w [...], z której wynikało, że na dzień [...].09.2020r. strona miała wpisaną jako przeważającą działalność o kodzie [...]. Wnioskiem z [...].10.2020r. skarżący zgłosił z data wsteczną zmianę przeważającej działalności z [...] na [...] Podkreślono, że GUS nie ma możliwości skorygowania wstecznie zapisów baz rejestru REGON, a rejestr ten jest wtórnym wobec pierwotnego rejestru jakim jest rejestr CEIDG. Wszelkie zgłaszane zmiany z wniosków do CEIDG (w tym o działalności przeważającej) można potwierdzić w tym rejestrze. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2021 r. ZUS [...] w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy Covid-19 utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] stycznia 2021 r. W uzasadnieniu przytaczając art. 31 zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19 ZUS stwierdził, że w wyniku analizy danych zawartych w bazie REGON GUS i danych w CEIDG ustalono, iż na dzień 30.09.2020 r. skarżący nie prowadził jako przeważającej działalności oznaczonej kodem [...] Wniosek o zmianę kodu PKD przeważającej działalności strona zgłosiła [...].10.2020 r. Dlatego decyzja z [...] stycznia 2021 r. została wydana zgodnie z prawem. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do tutejszego Sądu M. S. wniósł o uchylenie obu zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Skarżący podtrzymał stanowisko zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślono, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w art. 31zq ust. 10 ustawy COVID-19, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień [...].09.2020 r. Wnioskodawca w toku postępowania nie przedstawił zaś żadnych dokumentów mogących potwierdzić prowadzenie działalności gastronomicznej. Trudno więc uznać, że organ bezkrytycznie ocenił wniosek. Pismem z [...] lipca 2021 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na co organ wyraził zgodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa), o co zawnioskował skarżący, a organ się temu nie sprzeciwił. Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 31zo ust. 10 tej ustawy na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Przepis art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 określa zaś, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. Sporna w sprawie stała się kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za listopad 2020 r., tj. przesłanki prowadzenia na dzień [...].09.2020 r. przeważającej działalności gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. Organ przyjął, że kod PKD przeważającej działalności ujawniony w rejestrze REGON na ten dzień stanowił [...], co nie uprawniało skarżącego do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Organ uznał, że nie mogła wywołać zamierzonego skutku dokonana z mocą wsteczną zmiana tegoż kodu dokonana [...].10.2020 r. na kod [...] Wskazać należy, że organ dokonał powyższych ustaleń wyłącznie na podstawie stanu ewidencyjnego przypadającego na dzień [...].09.2020 r. Skarżący we wniosku inicjującym postępowanie podał kod [...] uprawniający go do skorzystania ze zwolnienia. Aktualizacji danych w rejestrze REGON dokonał [...].10.2020r. z datą zmiany [...].08.2020 r., zaznaczając, że faktycznie przeważającą prowadzoną przez niego od 6 lat działalnością jest prowadzenie restauracji i innych podobnych stałych placówek. Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień [...].09.2020 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez wnioskodawcę, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na ten dzień, niezależnie od stanu faktycznego sprawy, dającego się wykazać innymi dostępnymi dowodami. Organ oparł się jedynie na językowej wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 uznając, że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...].09.2020 r. Wyjaśnienia wymaga, że klasyfikacja PKD jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do rozporządzenia PKD "Zasady Budowy Klasyfikacji" wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W ocenie Sądu zawarte w art. 31zo ustawy COVID-19 sformułowanie "prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy COVID-19 (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy COVID-19), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12, publ.: OSNP 2013/21-22/260 i z 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, Lex nr 2183487) oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. W świetle powyższego należało uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień [...] września 2020 r. i [...] września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i nast. usus - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym [...] listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Zdaniem Sądu dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 Kpa, a więc przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w przepisach. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony postępowania administracyjnego, a organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru REGON, co miało miejsce w niniejszej sprawie (oświadczenie zawarte we wniosku inicjującym postępowanie, a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 Kpa. W orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjmuje się, że rozwiązania przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wskazującego wyłączny środek dowodowy, za pomocą którego możliwe jest wykazanie rodzaju prowadzonej działalności (przykładowo wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 października 2021 r., sygn. I SA/Gl 517/21, WSA w Krakowie z 26 października 2021 r., sygn. II SA/Kr 915/21, dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać należy, że wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 Kpa). Na gruncie przepisów Kpa nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Kr 645/21, dostępny j.w.). Z przedstawionych względów należy uznać, że wydane w niniejszej sprawie decyzje obu instancji odmawiające przyznania skarżącemu zwolnienia z obowiązku płacenia należnych składek za listopad 2020 r. są co najmniej przedwczesne. Organ ustalając stan faktyczny sprawy, przeprowadzając w tym kierunku postępowanie wyjaśniające, nie zrealizował obowiązku określonego w art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Błędnie przyjął, że przepis art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 wskazuje wyłączny dowód wykazania prowadzenia przez uprawniony podmiot rodzaju działalności przeważającej, która jest jedną z przesłanek udzielenia zwolnienia, a nie jedynie ustanawia wzruszalne domniemanie. Wobec wskazania przez skarżącego już we wniosku o zwolnienie jako przeważającej działalności o kodzie 56.10.A, a więc wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a jednocześnie innej niż ujawnionej w rejestrze REGON, organ winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tej sprzeczności i ustalenia rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez stronę, a następnie przedstawić dokonaną ocenę w uzasadnieniu wydanych decyzji, przy uwzględnieniu, że ustawodawca w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 wprowadził w tym zakresie stosowne wzruszalne domniemanie. Obowiązek organu takiego działania wynika z przedstawionej wyżej interpretacji przepisów art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19 oraz z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze skarżący podniósł, że od 6 lat jego dominującą działalnością jest prowadzenie restauracji oraz innych stałych placówek, a więc działalności o kodzie [...] Organ winien więc co najmniej, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień udzielenia stronie tej informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 Kpa). Następnie, po ewentualnym przedstawieniu dowodów przez stronę, dokonać oceny całokształtu zgromadzonego materiału (art. 80 Kpa) celem ustalenia rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez stronę na dzień [...].09.2020 r. Ewentualnie organ mógł też kolejno zobowiązać stronę do przedstawienia innych dowodów na powyższą okoliczność. W przypadku ustalenia, że skarżący na dzień [...].09.2020 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadził działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia. Odnosząc się do okoliczności, iż skarżący złożył wniosek w formie papierowej, podczas gdy przepis art. 31zp ust. 4 ustawy COVID-19 w brzmieniu na dzień złożenia wniosku ([...].01.2021 r.) przewidywał wymóg złożenia go wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo wykorzystując sposób potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych udostępniony bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w systemie teleinformatycznym, wskazać należy, iż ZUS – stosownie do normy określonej w art. 64 § 2 Kpa - powinien był wezwać stronę do usunięcia w wyznaczonym terminie braków poprzez złożenie wniosku we właściwej formie, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Z racji tej, że organ działań takich nie podjął, czynienie stronie zarzutu niezłożenia wniosku w przepisanej formie, celem wzmocnienia argumentacji przemawiającej za wydaniem odmownej decyzji, jawi się jako niezasadne. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu z [...] stycznia 2021 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3, art. 79a § 1 Kpa oraz art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 Ppsa orzeczono, jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organ – kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku, w konsekwencji czego przeprowadzi postępowanie wyjaśniające niezbędne do ustalenia faktycznie przeważającego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego według stanu na dzień [...].09.2020 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło