III SAB/Po 10/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki A w P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2009 r. I. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu do wydania w terminie miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego wyroku decyzji w przedmiocie wniosku Spółki A w P. z dnia 8 października 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym uiszczonym przez Spółkę od energii elektrycznej za miesiąc styczeń 2009 r., II. zasądza od Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu 08.10.2009 r. spółka A w P. złożyła do Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym uiszczonym przez spółkę od energii elektrycznej w miesiącach od listopada 2008 r. do lutego 2009 r., jako podstawę stwierdzenia nadpłaty wskazując art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z wyrokiem ETS z dnia 12 lutego 2009 r. w sprawie C-475/07 oraz w zw. z art. 21 ust. 5 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania wyrobów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. UE. L 2003 Nr 283, s. 51). W związku z tym, że zobowiązanie podatkowe określa się za okresy miesięczne powyższy wniosek spółki dotyczący zwrotu nadpłaty za cztery miesiące, został zarejestrowany przez Naczelnika Urzędu Celnego pod czterema sygnaturami akt, tj. [...], [...], [...], [...]. Postanowieniami z dnia 26.11.2009 r. o nr j.w. zostało zawieszone z urzędu postępowanie podatkowe. Rozpatrzenie sprawy uzależnione zostało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. odpowiedzi na pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.10.2009 r., sygn. akt I FSK 240/08. Na skutek zażaleń strony na powyższe postanowienia Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu postanowieniami o nr [...], [...], [...], [...] z dnia 20.04.2010 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pismami z dnia 18.05.2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu poinformował podatnika o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie w związku ze złożonym charakterem sprawy oraz brakiem przepisów krajowych regulujących kwestie zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego od energii elektrycznej m.in. w oparciu w wyrok ETS z dnia 12 lutego 2009 r. w sprawie C-475/07. Wskazano, że postępowanie zostanie zakończone do dnia 31 grudnia 2010 r. Jednocześnie poinformowano spółkę, że w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zamieszczono projekt ustawy z dnia 16 marca 2010 r. o zwrocie podatku akcyzowego zapłaconego od energii elektrycznej w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 28 lutego 2009 r., który reguluje skutki wynikające z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2009 r. (sygn. akt I FPS 4/09). W dniu 10.06.2010 r. podatnik złożył w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu postanowieniami z dnia 16.07.2010 r. o sygn. [...], [...], [...], [...] uznał ponaglenia strony za nieuzasadnione. W ocenie organu wystąpienie wątpliwości co do obowiązywania i wykładni przepisów prawa, na podstawie których ma zostać rozpatrzona sprawa, nie świadczą o przewlekłości postępowania. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z tezą podatnika, że najistotniejsze wątpliwości prawne związane ze sprawą zostały już rozstrzygnięte, wskazując że Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznych sprawach dotyczących zasadności zwrotu nadpłaty zawiesił postępowanie, oczekując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które będzie miało decydujący wpływ również na załatwienie przedmiotowej sprawy. W związku z powyższym pomimo, że sprawa nie została zakończona w ustawowym terminie, nie stwierdził przewlekłości postępowania. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu w postępowaniach wszczętych na wniosek spółki z dnia 8 października 2009 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od energii elektrycznej za okres od listopada 2008 r. do lutego 2009 r., zarzucając naruszenie art. 121 § 1, art. 125 § 1 i 2, art. 139 § 1, art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy i wnosząc o zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia spraw prowadzonych przez organ pod sygn. [...], [...], [...], [...] w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że powiadomienie o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy, o którym mowa w art. 140 Ordynacji podatkowej powinno być doręczone podatnikowi, a przynajmniej sporządzone przez organ przed upływem terminu instrukcyjnego na jej załatwienie, a w przypadku kolejnego przedłużenia - przed upływem terminu wskazanego uprzednio przez organ jako nowy termin na załatwienie sprawy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ wydawał i doręczał spółce postanowienia (tj. postanowienia zawieszające postępowanie oraz postanowienia przedłużające termin na załatwienie sprawy) już po upływie miesięcznego instrukcyjnego terminu na jej załatwienie. Ponadto skarżąca zarzuciła, że Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu w postanowieniach z dnia 18.05.2010 r. nie sprecyzował, na czym konkretnie polegają trudności w rozpatrzeniu wniosku, ponieważ powołane stwierdzenia nie zawierają dodatkowej przesłanki lub okoliczności, które miałyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Strona zakwestionowała stanowisko organu, iż brak jest przepisów krajowych regulujących kwestie określone w żądaniu strony, wskazując jako podstawę prawną tego żądania art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z wyrokiem ETS z dnia 12.02.2009 r. w sprawie C-475/07 oraz art. 21 ust. 5 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27.10.2003 r. (dyrektywy energetycznej). W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, utrzymując że w sprawie nie doszło do zarzucanej przewlekłości postępowania pomimo niezakończenia jej w ustawowym terminie, ponieważ przedłużenie terminu załatwienia sprawy było zasadne i nastąpiło z zachowaniem terminu wynikającego z art. 140 Ordynacji podatkowej . Na skutek powyższej skargi w tutejszym Sądzie zarejestrowano cztery sprawy ze skargi spółki na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od listopada 2008 r. do lutego 2009 r. Przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa ze skargi spółki na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w myśl art. 140 Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1); ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Nie ma przy tym przeszkód do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione jej okolicznościami ( zob. m. in. wyrok NSA z 22.02.2007 r., II FSK 346/06, Lex nr 296905 ). W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu nie zakończył postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2009 r. w ustawowym terminie wynikającym z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej. Dokonał on wprawdzie przedłużenia terminu załatwienia sprawy w dopuszczalnym prawnie trybie art. 140 Ordynacji podatkowej, jednakże w ocenie Sądu jego zastosowanie nie było uzasadnione. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie aktu kończącego postępowanie (zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86 ). W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu nie podjął praktycznie żadnych czynności procesowych w sprawie. Wprawdzie postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. zawiesił postępowanie z uwagi na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczące zasad stwierdzania nadpłaty w podatku akcyzowym, jednakże postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2010 r. Następnie zaś Naczelnik Urzędu Celnego poinformował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując że sprawa zostanie zakończona do dnia 31 grudnia 2010 r. w powołaniu na złożony charakter sprawy oraz brak przepisów krajowych regulujących kwestie zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego od energii elektrycznej m.in. w oparciu w wyrok ETS z dnia 12 lutego 2009 r. w sprawie C-475/07, wskazując jednocześnie, że w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zamieszczono projekt ustawy z dnia 16 marca 2010 r. o zwrocie podatku akcyzowego zapłaconego od energii elektrycznej w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 28 lutego 2009 r., który reguluje skutki wynikające z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2009 r. (sygn. akt I FPS 4/09). W ocenie Sądu stanowisko organu mające uzasadniać przedłużenie terminu na załatwienie sprawy jest bezzasadne. Skarżąca spółka jako podstawę prawną rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym wskazała przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące stwierdzania nadpłaty w powiązaniu z orzeczeniem ETS oraz przepisami Dyrektywy energetycznej. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez organ braku podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty w zakresie objętym żądaniem strony, winien on wydać w tym przedmiocie stosowne rozstrzygnięcie, odpowiednio je uzasadniając w szczególności poprzez odniesienie się do stanowiska i argumentacji zawartych we wniosku strony. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wyraźną wskazówkę interpretacyjną w zakresie zastosowania przepisów dotyczących zasad stwierdzania nadpłaty w podatku akcyzowym stanowi niewątpliwie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2009 r. (sygn. akt I FPS 4/09). Wprawdzie konstytucyjność zasad stwierdzania nadpłaty w podatku akcyzowym jest obecnie przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie P 45/09, jednakże ta okoliczność mogłaby ewentualnie skutkować zawieszeniem postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co w niniejszej sprawie okazało się bezskuteczne z uwagi na uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie zawieszenia postępowania z tej przyczyny. Dodatkowo należy zauważyć, że w razie ewentualnego wydania decyzji na podstawie przepisów, o których niezgodności z Konstytucją orzeknie następnie Trybunał Konstytucyjny, istnieje podstawa do wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym przedłużenie w niniejszej sprawie terminu zakończenia sprawy do dnia 31 grudnia 2010 r. niejako w oczekiwaniu na nową regulację prawną dotyczącą zasad stwierdzania nadpłaty w podatku akcyzowym jest w ocenie Sądu bezzasadne i świadczy o bezczynności organu. Z tego względu należało zobowiązać Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2009 r. Termin wydania rozstrzygnięcia (1 miesiąc) określono z uwzględnieniem charakteru sprawy i stopnia jej skomplikowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono w punkcie II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 powyższej ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).