III SAB/Po 12/16

Dnia 14 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek; postanawia odrzucić skargę. K. S. wniosła do Sądu Okręgowego w Kaliszu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, odsetek, dodatkowej opłaty i kosztów upomnień w łącznej kwocie 48.843,75 zł w trybie art. 28 i art. 83 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Sądu Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 roku o sygn. akt [...] na zasadzie art. 464 §1 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego przekazał skargę na bezczynność Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe – art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 roku (Dz.U. 1997r. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP). Natomiast Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji RP). Wyjaśnić zatem należy, że przepisy art. 83 ust. 2-4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2016, poz. 963 ze zm.) przewidują dwa tryby drogi sądowej w sprawach należących do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pierwszy to odwołanie do sądu powszechnego, które wnosi się w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania cywilnego. To odwołanie przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Wskazać jednak należy, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje. Strona ma prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W konsekwencji, po wyczerpaniu środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, od decyzji w sprawach przyznania świadczenia w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, przysługuje skarga do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego(Dz.U. 2016, poz. 23 ze zm.) w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) Skutkiem prawnym wskazanego rozwiązania ustawowego jest to, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest sprawą sądowoadministracyjną w rozumieniu art. 3 §2 pkt 8 w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 §1 i §2 P.p.s.a.) Decyzję w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wydaje się po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z treścią art. 37 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest wyczerpanie środków zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest tylko złożenie zażalenia (złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa) w trybie że art. 37 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Wymogiem wniesienia skargi nie jest natomiast rozpoznanie tego zażalenia przez organ wyższej instancji (udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). W aktach administracyjnych przekazanych wraz z postanowieniem Sądu Okręgowego w Kaliszu znajduje się odpowiedź organu na odwołanie. Sądu uznaje zatem, że wymóg sporządzenia odpowiedzi na skargę został zrealizowany. Analiza akt administracyjnych ujawniła jednak, że Skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, które służyły jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Uznać zatem należało, że skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 §1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bo wniesiona została bez wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 §1 P.p.s.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 58 §3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.