III SAB/Po 14/24

Dnia 4 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2024 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o uchylenie przymusowego zabezpieczenia oddala skargę W dniu 30 listopada 2023 roku [...] Spółka z o.o. z siedzibą w P. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] wniosek o uchylenie zabezpieczenia i wykreślenie hipoteki przymusowej ustanowionej na nieruchomości spółki o nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że ustanowienie przez Sąd Wieczystoksięgowy w M. zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości spółki zostało złożone przez ZUS w dniu 17 marca 2020 roku niezasadnie, bowiem w dacie gdy należności składkowe przedawniły się. Wskazano też we wniosku, że nie została spółce skutecznie doręczona decyzja z dnia 13 listopada 2012 roku o nr [...] o określeniu spółce kwoty należności składkowych w łącznej kwocie 1 139 860,78 zł. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że stanowi ona podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego. W dniu 14 grudnia 2023 roku radca prawny J. B. w imieniu spółki z o.o. [...] z siedzibą przy ul. [...] złożył do ZUS II Oddział w P. wniosek o uchylenie w całości decyzji z dnia 13 listopada 2021 roku o nr j.w. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w/w decyzja stanowiła podstawę wpisu do hipoteki, niemniej należności z tytułu składek uległy przedawnieniu, gdyż w ustawie nowelizującej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych zawarto przepis intertemporalny, zgodnie z którym do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41b ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w art. 24 ust. 4 usus, którego bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 roku stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 roku. W konsekwencji oznaczało to zdaniem wnioskującego, że hipoteką przymusową zabezpieczono przedawnione należności. W odpowiedzi na powyższy wniosek płatnika, Zakład pismem z dnia 4 stycznia 2024 roku poinformował, że zarówno wszczęcie postępowania z dnia 12 grudnia 2011 roku, jak i decyzja z dnia 13 listopada 2012 roku została skutecznie doręczona stronie na adres podmiotu. Natomiast w kwestii przedawnienia składek Zakład przyznał, że należności wskazane w tytułach wykonawczych, które szczegółowo wymienił były przedawnione i stąd sporządzony został wniosek o ich odpisanie z zabezpieczenia hipotecznego. Jednocześnie Zakład dokonał zmiany kwoty wpisu zabezpieczonego. Natomiast na dzień wpisu hipoteki zaległości nie uległy przedawnieniu i wpis hipoteki był właściwy. W dniu 29 grudnia 2023 roku pełnomocnik Spółki złożył ponaglenie dotyczące wniosku płatnika składek w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia w zakresie przedawnionych składek. Podkreślono konieczność pilnego rozpoznania sprawy, nie dłużej niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W dniu 8 stycznia 2024 roku Zakład odpisał, że już 5 stycznia 2024 przesłał stronie odpowiedź na powyższy wniosek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania i zobowiązanie organu rentowego do rozpoznania sprawy w terminie miesiąca od wniesienia skargi oraz zasadzenie od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą wpisu do hipoteki przymusowej jest decyzja o stwierdzeniu zaległości z tytułu z tytułu nieopłaconych składek, które obejmowały lata 2006-2011. Organ rentowy dokonując w dniu 12 marca 2020 roku wpisu hipoteki przymusowej w celu zabezpieczenia wierzytelności uczynił to wobec należności już przedawnionych, a zd. skarżącego nie jest możliwe zabezpieczenie hipoteką przedawnionych wierzytelności. Dyrektor Oddziału ZUS nie ustosunkował się do pisma strony dnia 14 grudnia 2023 roku w tej kwestii. Także ponaglenie wysłane do organu w dniu 29 grudnia 2023 roku nie przyniosło żadnych efektów. W ocenie skarżącej, organ pozostaje w przewlekłości, bowiem już decyzja ZUS z 13 listopada 2012 roku zawierała wszelkie niezbędne informacje dla skutecznego załatwienia sprawy. Skoro organ przedłuża bez uzasadnienia termin załatwienia sprawy, to w istocie prowadzi je w sposób nieefektywny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podkreślił, że zakres przedłożonego pełnomocnictwa dotyczył postępowania o przeniesienie odpowiedzialności prowadzonego przez organ rentowy, a w dniu 4 stycznia 2024 roku skierował odpowiedź do skarżącej na aktualny adres do korespondencji. W dniu 5 stycznia 2024 roku – tj. miesiąc od złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki przymusowej do organu rentowego wpłynęło ponaglenie datowane na dzień 29 grudnia 2023 roku dot. wniosku płatnika składek w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia. Pismem z dnia 5 stycznia 2024 roku organ rentowy udzielił odpowiedzi na w/w pismo wskazując, że na wniosek płatnika została wysłana odpowiedź. Odnośnie doręczenia decyzji dnia 13 listopada 2012 roku wskazano, że zgodnie z art. 17 ustawy o KRS domniemywa się, że dane w nim wpisane są prawdziwe. Ponadto każdy ma prawo dostępu do danych zawartych w tym rejestrze, a strony oraz ich pełnomocnicy oraz przedstawiciele ustawowi maja obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania – pismo doręczone pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Skoro więc strona nie poinformowała organu rentowego o zmianie adresu i nie dokonała aktualizacje w KRS, zasadnie organ skierował korespondencję do skarżącej spółki na adres ul. [...] [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Niniejsza sprawa dotyczy przewlekłego prowadzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o uchylenie przymusowego zabezpieczenia i wykreślenie hipoteki przymusowej. Przystępując do rozważań należy nade wszystko wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania. .Przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Warunkiem wszczęcia takiego postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. ,ale skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy ponaglenie złożone na podstawie art. 37 k.p.a. zostanie rozpatrzone przez właściwy organ (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2020r. sygn. akt II OSK 71/20, Lex nr 3174081). Przewlekłość postępowania może przybierać trojakiego rodzaju postać: statyczną, dynamiczną oraz mieszaną (P. Dobosz, op. cit., s. 73). Przewlekłość statyczna jest synonimem bezczynności - wyraża się ona zanikiem jakichkolwiek działań podejmowanych przez organ administracyjny czy sądowy, po wszczęciu postępowania. Z kolei, przewlekłość dynamiczna przyjmuje formę nadczynności organu - w trakcie postępowania podejmowane są z dużym natężeniem czynności procesowe, które jednak nie przybliżają tej procedury do zakończenia. Sprowadza się ona więc do podejmowania czynności zbędnych. Natomiast postać mieszana przewlekłości przejawia się zmieniającym się natężeniem czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej. W tym wypadku bezczynność organu przeplata się z jego nadaktywnością i wykonywaniem czynności zbędnych (P. Dobosz, op. cit., s. 73 - 75). W niniejszym postępowaniu żadna z nich nie miała miejsca. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wbrew twierdzeniu skarżącej organ nie dopuścił się przewlekłości postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 935) – dalej "p.p.s.a.", sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Tym samym celem określonym w art. 149 p.p.s.a. jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań, polegających w szczególności na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, bądź też do zobowiązania organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy strona reprezentowana przez pełnomocnika pismem z dnia 6 listopada i 30 listopada 2023 roku złożyła wniosek o uchylenie zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej. Oba pisma wpłynęły do organu odpowiednio 5 i 6 grudnia 2023 roku. Oba nadane były w tym samym czasie tj. 1 grudnia 2021 roku, pomimo że daty ich sporządzenia są znacząco różne. Są to tożsame wnioski, skierowane też do tego samego podmiotu, z tym, że we wniosku z dnia 30 listopada 2023 roku strona wniosła jeszcze o wykreślenie hipoteki przymusowej. Stąd zasadnym było odniesienie się jednym pismem do obu wniosków płatnika, co organ uczynił w dniu 4 stycznia 2024 roku, wskazując, że należności objęte przedawnieniem były już podstawą sporządzenia wniosku o odpisanie należności przedawnionych, czego strona nie kwestionowała. Organ odniósł się także do okoliczności doręczenia stronie decyzji ostatecznej dnia 13 listopada 2012 roku. Natomiast wobec wniosku o wykreślenie hipoteki zasadnym było też skierowanie do strony pisma, a nie rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż dłużnik chcąc wykreślenia hipoteki ZUS z księgi wieczystej winien zwrócić się do Zakładu o uzyskanie jedynie oświadczenia stwierdzającego przedawnienie, a nie wykreślenia hipoteki przymusowej. Wobec powyższego ZUS poinformował dłużnika, że wierzytelność nie wygasła, a tym samym nie ma możliwości złożenia przez Zakład takiego oświadczenia. Czynność ta sporządzona w formie pisma była adekwatna do złożonego wniosku i terminowa. Wnioski bowiem wpłynęły do organu 5 i 6 grudnia 2023 roku, a dnia 4 stycznia 2024 roku strona uzyskała już stanowisko organu. Z kolei 8 stycznia 2024 roku na skutek złożonego ponaglenia organ poinformował stronę po raz kolejny o zajętym stanowisku. Pismo organu z dnia 5 stycznia 2023 dotyczy wyłącznie wykreślenia hipoteki i taki znak jest wskazany w piśmie. Nie wskazano w nim znaku związanego z wydaniem decyzji ostatecznej, więc w tym zakresie wniosek nie został rozpoznany w niniejszym postępowaniu. Wniosek z 14 grudnia jest już odrębnym wnioskiem o uchylenie decyzji ostatecznej, a strona ponaglała w sprawie uchylenia zabezpieczenia i wykreślenia hipoteki, a nie w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej. Istotnie organ wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej pozostawił bez odpowiedzi, ale strona reprezentowania przecież przez profesjonalnego pełnomocnika nie tego się domagała w pierwotnym wniosku . Zakres niniejszej sprawy jak wyżej wskazano nie dotyczył tego wniosku także i z tego względu, że strona nie wyczerpała trybu dla wnioskowania o przewlekłość czy bezczynność w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 13 listopada 2012 roku. Należy wyraźnie podkreślić, że przedmiotem wniosku z 30 listopada i 6 listopada 2023 roku oraz ponaglenia z 29 grudnia 2023 roku jest wniosek o uchylenie hipoteki przymusowej, a nie wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a skargę oddalił.