III SAB/Po 142/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Wojewody w przedmiocie podjęcia czynności nadzorczych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. A. W. pismem z 22 marca 2026 r. za pośrednictwem Wojewody przez system do e-Doręczeń na adres elektroniczny do doręczeń ww. organu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia 20 lutego 2026 r. dotyczącego podjęcia czynności nadzorczych wobec uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 27 lipca 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu linii elektroenergetycznej [...] wraz z jej pasem technologicznym przebiegającej przez obręby [...], [...] i [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Wojewody, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 20 lutego 2026 r. w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewoda, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Wojewoda uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy prowadzi się zawsze z urzędu, a nie na wniosek. Decyzję o celowości zastosowania środka nadzoru odnośnie konkretnej uchwały ustawodawca pozostawił wyłącznej kompetencji wojewody jako organowi nadzoru nad samorządem terytorialnym. O tym zatem, czy wojewoda wyda rozstrzygnięcie nadzorcze decyduje tylko i wyłącznie on sam, zaś wnioski zawierające żądanie wydania takiego rozstrzygnięcia mogą być jedynie sygnałem, zwróceniem uwagi na ewentualne nieprawidłowości podjętej uchwały lub zarządzenia. Nie mogą one jednak być rozpatrywane jako obowiązek wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Nadto rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest decyzją administracyjną, postępowanie nadzorcze nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym w rozumieniu k.p.a. prowadzonym w indywidualnej sprawie, a pismo organu nadzoru zawiadamiające o braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w odniesieniu do konkretnej uchwały nie jest ani rozstrzygnięciem nadzorczym, ani żadną inną formą działalności administracji publicznej. Wobec powyższego, skarżący nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania nadzorczego, wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, czy jakiejkolwiek innej "czynności procesowej przewidzianej przepisami prawa", gdyż postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały prowadzi się zawsze z urzędu, a nie na wniosek. Decyzja o celowości zastosowania środka nadzoru odnośnie konkretnej uchwały pozostaje w wyłącznej kompetencji wojewody jako organu nadzoru nad samorządem terytorialnym. Niewydanie przez organ rozstrzygnięcia nie może być kwalifikowane jako bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpatrywanie skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody polegającą na nierozpoznaniu wniosku dotyczącego podjęcia czynności nadzorczych wobec uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 27 lipca 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu linii elektroenergetycznej [...] wraz z jej pasem technologicznym przebiegającej przez obręby [...], [...] i [...]. W świetle wyżej powołanych regulacji kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne nie obejmuje jednak orzekania w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie podjęcia działań w trybie nadzoru. Należy zauważyć, że postępowanie nadzorcze nad działalnością organów gminy w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm., dalej: u.s.g.) jest postępowaniem szczególnym, nie mającym charakteru postępowania administracyjnego. Uprawnienia wojewody do badania legalności uchwał organów gmin należy do jego własnych kompetencji, które realizuje bezpośrednio i w całości we własnym zakresie, niezależnie od jakiekolwiek wniosku. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy organ nadzoru prowadzi zawsze z urzędu, nie zaś na wniosek osób trzecich. Dlatego ewentualne pisma takich osób, wskazujące na wadliwości prawne określonych uchwał, nie powodują powinności wszczęcia postępowania oraz podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego, czy też wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały. W związku z tym brak reakcji organu nadzoru na pismo żądające stwierdzenia w trybie nadzoru nieważności uchwały organu gminy nie jest "bezczynnością organu", o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (tak w postanowieniu NSA z 10 kwietnia 20219 r. sygn. akt II OSK 926/19, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skarżący nie może zatem skutecznie domagać się od Wojewody podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego w sprawie uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 27 lipca 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu linii elektroenergetycznej [...] wraz z jej pasem technologicznym przebiegającej przez obręby [...], [...] i [...]. W konsekwencji niedopuszczalne jest również skarżenie do sądu administracyjnego bezczynności Wojewody w podjęciu takich działań. Skoro bowiem, jak wskazano wyżej, wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego następuje wyłącznie z urzędu i jest wyłączną kompetencją Wojewody, to niewydanie tego rozstrzygnięcia nie może być kwalifikowane jak bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Wobec powyższego sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w punkcie II postanowienia Sąd z urzędu zwrócił stronie cały uiszczony wpis wobec odrzucenia opłaconej skargi.