III SAB/Po 15/25

Dnia 21 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2025 roku sprawy ze skargi P. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w przedmiocie udzielenia dotacji celowej na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła I. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku strony w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie, V. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 22 września 1989 r. P. B. (dalej: strona, skarżący) udzielił swojemu bratu - M. B. notarialnie poświadczone pełnomocnictwo, które zostało dołączone do wniosku skarżącego o udzielenie dotacji celowej z Budżetu Miasta i Gminy [...] na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła (k. 6 akt administracyjnych). Wniosek w zakresie udzielenia stronie dotacji celowej z Budżetu Miasta i Gminy [...] na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła na nieruchomości położonej w K., ul. [...] został złożony do tego organu w dniu 31 października 2024 r. przez M. B. w imieniu skarżącego. Organ uznał, że wraz z wnioskiem wnioskodawca zobowiązany jest złożyć dokument określający tytuł prawny właściciela do przedmiotowego lokalu. Po wezwaniu do usunięcia powyższego braku formalnego przez organ brak ten nie został nie został usunięty (k. 9 akt administracyjnych). M. B. złożył w dniu 5 grudnia 2024 r. do Burmistrza Miasta (dalej: organ I instancji) analogiczny, ponowny wniosek w zakresie udzielenia stronie dotacji celowej z Budżetu Miasta i Gminy [...] na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła na nieruchomości położonej w K., ul. [...] (k. 11 akt administracyjnych). W piśmie z dnia 16 grudnia 2024 r. organ wezwał M. B. do przedłożenia pełnomocnictwa, z którego wynikałoby jego umocowanie do reprezentowania P. B. w sprawie dotyczącej wymiany ogrzewania w imieniu i na rzecz skarżącego (k. 18 akt administracyjnych). W piśmie z dnia 20 stycznia 2025 r. organ wyjaśnił, że zobowiązanie dotyczyło przedłożenia pełnomocnictwa do dokonywania poszczególnych czynności stwierdzając, że czynność polegająca na składaniu wniosku o dotację na wymianę ciepła należy do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd. W ocenie organu ww. notarialnie poświadczone pełnomocnictwo udzielone M. B. w 1989 r. tych wymogów nie spełnia (k. 22 akt administracyjnych). Pismem z 23 stycznia 2025 r. wniesione zostało na podstawie art. 37 k.p.a. ponaglenie na przewlekłość organu I instancji (k. 24 akt administracyjnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 5 lutego 2025 r., nr [...]) stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ww. wniosku. Pismem z dnia 12 lutego 2025 r. wniesiona została skarga na przewlekłość organu I instancji. Strona, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o: 1) zobowiązanie skarżonego organu do wydania w określonym terminie stosownego rozstrzygnięcia sprawy; 2 ) uznanie, że skarżony organ dopuścił się przewlekłości; 3 ) uznanie, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa 4) zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącego określonej kwoty pieniężnej 5 ) zasądzenie od skarżonego organu zwrotu wszystkich ewentualnych kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nieuwzględnienie przez organ I instancji notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa udzielonego przez P. B. (dalej: strona, skarżący) udzielonego swojemu bratu - M. B. w 1989 r. nie miało uzasadnienia prawnego. W konsekwencji powyższego organ prowadził postępowanie w przewlekły sposób. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie - o jej oddalenie. Podniósł ponadto, że postępowanie w zakresie udzielenia stronie dotacji celowej z Budżetu Miasta i Gminy [...] na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła nie ma charakteru postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. brak efektywnych działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści ww. przepisów wynika, że zaskarżalna opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci: bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie tytuł wniesionej skargi wskazuje, że jej przedmiotem jest przewlekłość organu I instancji w załatwieniu sprawy (tj. rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie dotacji celowej na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła). Na wstępie wyjaśnić trzeba, że – wbrew twierdzeniom organów – postępowanie będące przedmiotem kontroli judykacyjnej dokonywanej przez WSA w zakresie jego przewlekłości ma charakter postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższego w postępowaniu tym obowiązują terminy załatwiania spraw wskazane w art. 35 k.p.a. Z tego względu skarga jest dopuszczalna i należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jak wskazał Sąd w postanowieniu wydanym w przedmiotowej sprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawa ta należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych m. in. w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., czyli w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Skarżący zarzuca przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji w przedmiocie udzielenia dotacji celowej na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła wszczętego na skutek wniosku strony i prowadzonego na podstawie uchwały Rady Miejskiej w K. z 29 listopada 2018 r. nr [...] w sprawie udzielania dotacji celowej na dofinansowanie wymiany źródeł ogrzewania węglowego na ekologiczne źródła ciepła (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2018 r., poz. [...]). Uchwałę tę wydano na podstawie art. 400a ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 54, dalej: P.o.ś.). Zgodnie z tym przepisem finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej obejmuje wspomaganie przedsięwzięć związanych z ochroną powietrza. W myśl art. 403 ust. 4 pkt 1 lit. a P.o.ś finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej może polegać na udzielaniu dotacji celowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych z budżetu gminy na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji m. in. podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych. Z kolei zgodnie z art. 403 ust. 6 P.o.ś udzielenie dotacji celowej, o której mowa w ust. 4, następuje na podstawie umowy zawartej z podmiotem niezaliczonym do sektora finansów publicznych. W stanowiącym regulamin załączniku do przywołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w [...] uregulowano tryb udzielania dotacji. Dotacja przyznawana jest na wniosek (§ 5 ust. 1), którego kompletność i prawidłowość wypełnienia jest kontrolowana przez organ (wnioski niekompletne lub nieprawidłowe są zwracane), wnioski kompletne i prawidłowe są rozpatrywane (§ 5 ust. 10), zaś dopiero sama dotacja jest przyznawana na podstawie umowy (§ 6 ust. 1). Analiza przytoczonych regulacji wskazuje, że na ich podstawie można wyróżnić dwa etapy przyznawania dotacji. Etap pierwszy to etap kontroli formalnej i merytorycznej, który kończy się wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie przyznania dotacji. Rozstrzygnięcie to ma wszelkie cechy stosunku administracyjnego, kończącego się wydaniem jednostronnego rozstrzygnięcia, którego treść kształtuje sytuację prawną zainteresowanego, umożliwiając bądź wykluczając wdrożenie stadium drugiego. Zdaniem Sądu działanie to należy kwalifikować jako inną czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por.: postanowienie o sygn. akt III SA/Po 267/24 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), stąd na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Natomiast etap drugi rozpoczyna zawarcie umowy dotacyjnej, a czynności dokonywane na tym etapie, mające charakter cywilnoprawny, nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. Skoro problematyka dotyczy postępowania administracyjnego to do reprezentowania strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. wymagane było pełnomocnictwo wskazane w art. 33 § 1 k.p.a. Jest to przepis ogólny wskazujący na to, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna (w tym również brat strony postępowania). Jest to więc wzorzec normatywny w zakresie pełnomocnictwa. Podkreślić należy, że przepisy k.p.a. (w przeciwieństwie do przepisów ustawy - Kodeks cywilny) nie wprowadzają różnych kategorii pełnomocnictwa (o szerszym czy węższym zakresie umocowania do reprezentowania strony). Dlatego Sąd uznał, że M. B. posiadał uprawnienie do reprezentacji swojego brata (tj. skarżącego) przy inicjowaniu postępowania administracyjnego poprzez złożenie wniosku o udzielenie dotacji celowej z Budżetu Miasta i Gminy [...] na pokrycie kosztów zmiany systemów grzewczych na ekologiczne źródło ciepła w oparciu o wyżej opisane pełnomocnictwo notarialnie poświadczone z dnia 22 września 1989 r. Z treści tego pełnomocnictwa wynika jednoznacznie umocowanie M. B. - jako brata skarżącego - do zarządu przedmiotową nieruchomością, do zaciągania pożyczek i zabezpieczania ich na przedmiotowej nieruchomości, do zawierania umów najmu tej nieruchomości i pobierania czynszu według uznania pełnomocnika oraz do otrzymywania wszelkich sum pieniężnych z jakiegokolwiek tytułu, do prowadzenia wszystkich spraw związanych z tą nieruchomością we wszelkich instytucjach sądowych, administracyjnych i urzędach – w jakimkolwiek charakterze. Z treści pełnomocnictwa wypływa upoważnienie dla brata skarżącego do dokonywania w jego imieniu wszystkich czynności prawnych w zakresie prawa cywilnego i prawa administracyjnego. Z tego powodu niezasadne było w ocenie Sądu wzywanie skarżącego do wykazania pełnomocnictwa do reprezentowania go w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Rację ma strona skarżąca, że czynności tego rodzaju podejmowane przez organ prowadziły do niezasadnego wydłużenia postępowania. Co do kwestii przewlekłości organu należy wyjaśnić, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W świetle art. 53 § 2b p.p.s.a. szczególnym formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że strony wniosły wymagane ponaglenie – pismem z dnia 23 stycznia 2025 r. (k. 9 akt sądowych). Przesłanką dopuszczalności skargi do sądu jest wykorzystanie na drodze administracyjnej prawa ponaglenia przez jego wniesienie do organu prowadzącego postępowanie w sprawie, nie jest natomiast ograniczona jego rozpoznaniem (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 37, pod red. J. Borkowski, B. Adamiak 2024, wyd. CH Beck). Powyższa przesłanka normatywna została w niniejszej sprawie spełniona. Dalsze uwagi należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu rodzajów skarg przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a., tj. skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12 (ten wyrok oraz, o ile inaczej nie zastrzeżono, dalsze orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie niedokonania aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 (a od 15 sierpnia 2015 r. – także pkt 9) oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2023, art. 3 Nb 81), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przywołanych, kodeksowych definicji "bezczynności" oraz "przewlekłości" rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. uchwała NSA z 22.06.2020 r., II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79; por. też M. Masternak, Czynności materialno-techniczne jako prawna forma działania administracji publicznej, Toruń 2018, s. 526, wyrok WSA w Poznaniu z 25 września 2024r., IV SAB/Po 111/24). Mając na względzie dotychczasowe ustalenia Sąd uznał, że organ I instancji dopuścił się zarzucanej mu przewlekłości postępowania w rozpoznaniu kwestii złożonego wniosku. Jak już wskazano powyżej pełnomocnictwo udzielone 22 września 1989 r. było prawidłowe i wzywanie strony przez organ do przedłożenia nowego pełnomocnictwa było niezasadne. W konsekwencji także powodowało nieuzasadnione przedłużanie prowadzonego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany przepis normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostki istotne znaczenie i należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania. Przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2024, art. 12 Nb 1, i tam przywołana literatura). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych wyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej [...], okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). W ocenie Sądu, rozpoznanie kwestii wniosku skarżącego powinno nastąpić – z perspektywy normatywnej – nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (art. 35 § 3 k.p.a.). Jak wynika z przesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy ponowny wniosek był złożony 5 grudnia 2024 r. W terminie 30 dni, ani do dnia wniesienia skargi organ I instancji nie zakończył jednak postępowania w sposób, który pozwalałby na uniknięcie zarzutu przewlekłego postępowania. Tym samym organ I instancji dopuścił się prowadzenia postepowania w przewlekły w wyżej objaśnionym rozumieniu. Z tych względów żądanie autora skargi stwierdzenia przez Sąd, że organ I instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). Z tych względów i na wskazanej wyżej podstawie prawnej Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Nie zwalniało to jednak Sądu z konieczności wyrażenia oceny w kwestii charakteru stwierdzonej opieszałości (rażącego/nierażącego) organu. Wobec tego wypada wyjaśnić, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15). W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Dlatego Sąd uznał, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Sąd zobowiązał też organ I instancji do rozpoznania wniosku strony w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem – art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ( pkt. III sentencji ). Sąd uznał, że nie było podstaw do przyznania na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej. Zastosowanie art. 149 § 2 p.p.s.a. odbywa się zgodnie z uznaniem sądu stosującego te środki. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego (zob. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., II OSK 1764/22, wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., III OSK 1193/24, LEX nr 3789234, wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., III OSK 1193/24, LEX nr 3789234). WSA stwierdza, że nie ma podstaw do zastosowania niniejszego sankcjonującego środka prawnego w przedmiotowej sprawie. W tym zakresie skarga podlegała wobec tego oddaleniu (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.