III SAB/Po 150/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. T. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: odrzucić skargę. I. T. złożyła 16 marca 2026 r. skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania odwołania z 24 lutego 2025 r. od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko M. L. za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. oraz na dziecko R. L. za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. Skarżąca stwierdziła, że od momentu złożenia odwołania do chwili wniesienia skargi nie otrzymała żadnej informacji o sposobie rozpatrzenia odwołania. W dalszej części skargi strona przedstawiła argumentację oraz załączyła dokumenty na okoliczność potwierdzenia legalności pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik organu wskazał, że wobec rozpoznania wniosku strony z 12 kwietnia 2024 r. skarżąca otrzymała 20 maja 2024 r. informację o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. L. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. oraz na dziecko R. L. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. W dalszej kolejności, decyzjami Zakładu z 27 grudnia 2024 r. uchylono prawo do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci we wskazanym okresie świadczeniowym. Wobec wniesienia przez stronę odwołania, Prezes Zakładu decyzjami z 23 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy obie zaskarżone decyzje. Następie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniami z 27 marca 2026 r. nr [...] wznowił postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2025 r. Decyzjami z 27 marca 2026 r. organ uchylił decyzje Prezesa Zakładu z 23 stycznia 2025 r. oraz poprzedzające je decyzje Zakładu z 27 grudnia 2024 r. i przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci na okres od 1 czerwca 2024 r. do 30 listopada 2024 r. Prezes Zakładu uchylił również zaskarżone decyzje organu I instancji z 24 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dzieci M. L. i R. L. oraz umorzył postępowanie w tym przedmiocie. Z powyższych względów pełnomocnik organu wskazał, że roszczenie skarżącej zostało w pełni zaspokojone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a. Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania skarżąca nie złożyła ponaglenia. W kontrolowanym postępowaniu nie wyczerpano tym samym środków zaskarżenia, a więc nie spełniono obowiązku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli skargi na bezczynność nie poprzedziło ponaglenie, skargę należy uznać za niedopuszczalną. Ocena prawidłowości postępowania organu w zakresie wydawanych rozstrzygnięć w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego nie stanowi przedmiotu postępowania Sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.