III SAB/Po 158/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Pismem z 7 kwietnia 2026 r. złożonym w formie dokumentu elektronicznego A. W., działając jako pełnomocnik M. W., złożył skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę, wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie prowadzone przez Starostę ma charakter bezczynny i przewlekły, ponieważ organ nie podejmuje rzeczywistych czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy, lecz ogranicza się do udzielania odpowiedzi niepełnych, niespójnych i pozornych. Odpowiedzi te nie odnoszą się do istoty sprawy, nie wyjaśniają podnoszonych rozbieżności, nie zawierają ustaleń faktycznych ani prawnych i nie prowadzą do zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego. W efekcie strona nie ma możliwości ustalenia rzeczywistego stanu sprawy ani skutecznego korzystania ze swoich praw procesowych. W dalszej części skargi podniesiono zarzuty wobec postanowienia Wojewody z 31 marca 2026 r. wydanego w wyniku rozpoznania ponaglenia. Wobec braku jednoznacznego określenia postępowania, w toku którego nastąpić miała zarzucana w skardze bezczynność, zarządzeniem z 7 maja wezwano wnoszącego skargę do sprecyzowania jej treści poprzez wskazanie konkretnie którego z postępowań prowadzonych przez Starostę dotyczy skarga. Sąd poinformował pełnomocnika, że w treści skargi wskazano na sygnatury trzech postępowań, a treść skargi nie precyzuje, którego ze wskazanych postępowań złożona skarga ma dotyczyć. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 9 maja 2026 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarga z 7 kwietnia 2026 r. dotyczy bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez Starostę w sprawie prowadzonej pod sygnaturą [...] Sprawa ta dotyczy postępowania odszkodowawczego prowadzonego w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości na potrzeby inwestycji realizowanej na rzecz E. Sp. z o.o. Pozostałe sygnatury wskazane w treści skargi, tj. [...] oraz [...], zostały przywołane wyłącznie jako sprawy powiązane faktycznie i dowodowo, obrazujące charakter przewlekłości, chaosu proceduralnego oraz sposób prowadzenia postępowań przez organ, jednak nie stanowią samodzielnego przedmiotu niniejszej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. O istnieniu stanu sprawy w toku bądź powagi rzeczy osądzonej przesądza tożsamość elementów podmiotowych oraz tożsamość elementów przedmiotowych sprawy. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa ma zaś miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna. Istotą przedmiotowego uregulowania jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz, nie można więc w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. Odrzuceniu będzie podlegała skarga w sprawie, w której ze względu na tożsamość przedmiotową i tożsamość podmiotową sprawa jest w toku przed sądem lub wydany został prawomocny wyrok (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H.Beck 2015, s. 362). Tożsamość sprawy osądzonej z inną sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym będzie więc mieć miejsce wówczas, gdy w sprawach tych zaistnieje tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego stosunku administracyjnoprawnego na tle tego samego, co uprzednio, stanu faktycznego. Jeżeli jedynym powodem oddalenia skargi na bezczynność organów administracji była przedwczesność złożenia skargi, która wykluczała przyjęcie bezczynności organu z uwagi na to, że nie doszło do przekroczenia przez organ terminu rozpoznania wniosku, to w odniesieniu do kolejnej, późniejszej skargi, która została wniesiona po tym terminie, ocena prawna wyrażona w poprzednim wyroku nie znajduje już zastosowania. Inny będzie w związku z tym również przedmiot rozstrzygnięcia przez sąd, bowiem będzie on orzekał o ewentualnej bezczynności organu po upływie określonego terminu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2011 r., I OSK 551/11, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wniesienie skargi tworzy stan zawisłości sprawy, który trwa aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Instytucja stanu sprawy w toku oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Prowadzenie dwóch postępowań doprowadziłoby do wydania dwóch wyroków, z których jeden naruszałby zasadę powagi rzeczy osądzonej. Wydanie kolejnego wyroku w tej samej sprawie byłoby zatem niedopuszczalne. Przechodząc do zasadniczych rozważań należy wskazać, że w kontrolowanym postępowaniu skarżący M. W. złożył już uprzednio skargę z 7 lutego 2026 r. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w ramach postępowania toczącego się pod numerem [...] Tutejszy Sąd wyrokiem z 9 kwietnia 2026 r. sygn. III SAB/Po 96/26 oddalił przedmiotową skargę stwierdzając, że brak jest podstaw do stwierdzenia opieszałości Starosty w postaci bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Co istotne, w ramach kontroli postępowania organu w sprawie III SAB/Po 96/26 Sąd miał na uwadze, że Starosta pismem z 8 stycznia 2026 roku poinformował stronę o niemożności zakończenia postępowania w terminie, wskazując nowy termin załatwienia sprawy, przypadający na 29 maja 2026 roku. Odnosząc się do tej okoliczności Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, że przedmiotem sprawy jest ustalenie odszkodowania za szkody wynikłe z zajęcia nieruchomości na podstawie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a także kwestie dotyczące powiększenia odszkodowania za zdarzenia powodujące zmniejszenie wartość nieruchomości. Kontrolowana sprawa należy więc do kategorii spraw administracyjnych o złożonym stanie faktycznym. Wyrok z 9 kwietnia 2026 r. sygn. III SAB/Po 96/26 nie uzyskał dotąd waloru prawomocności. Analiza skarg z 7 lutego 2026 r. i z 7 kwietnia 2026 r. oraz akt postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że skargi dotyczą tej samej sprawy administracyjnej i zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Z uwagi zatem na fakt, że sprawa objęta niniejszą skargą stanowiła już przedmiot rozstrzygnięciom tutejszego Sądu, a wyrok z 9 kwietnia 2026 r. sygn. III SAB/Po 96/26 wydany w tejże sprawie uprzedniej nie jest dotąd prawomocny, niedopuszczalne jest prowadzenie i rozpoznanie kolejnej sprawy dotyczącej tożsamego przedmiotu sprawy. Z tego względu skarga z 7 kwietnia 2026 r. podlegała odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w punkcie II postanowienia Sąd z urzędu zwrócił stronie cały uiszczony wpis wobec odrzucenia opłaconej skargi.