III SAB/Po 159/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie rozpatrzenia pisma postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Pismem z 5 marca 2026 r. A. W., działający jako pełnomocnik M. W., zwrócił się do Starosty w sprawie o nr [...] / [...] z wnioskiem o przedstawienie – oddzielnie dla [...] oraz [...] – jednej, czytelnej tabeli przypisania dokumentów, zawierającej co najmniej: tytuł każdego dokumentu doręczonego w pakiecie z 09.02.2026 r., jego datę, numer i rodzaj (odpowiedź/postanowienie/inne); wskazanie, na jakie pismo/wniosek strony (data + temat) dany dokument stanowi odpowiedź/rozstrzygnięcie; pouczenie: czy dokument podlega zaskarżeniu, jakim środkiem, do kogo i w jakim terminie; wskazanie, od jakiej daty organ liczy bieg terminów dla każdego dokumentu (osobno), wraz z krótkim uzasadnieniem; wyjaśnienie, dlaczego dokumenty dotyczące różnych spraw zostały połączone w jedną przesyłkę oraz jak organ rozdziela ich skutki procesowe. Jednocześnie zwrócił się o jednoznaczną odpowiedź (TAK/NIE): czy doręczenie odebrane 18.02.2026 r. organ traktuje jako załatwienie jego pisma z dnia 09.02.2026 r.; jeżeli tak – o wskazanie w którym konkretnie załączniku i w jakich punktach znajduje się odpowiedź na poszczególne kwestie z tego pisma. Organ udzielił pełnomocnikowi strony odpowiedzi pismem z 11 marca 2026 r. wskazując w szczególności, że wszystkie przesłane w dniu 9.02.2026 r. pisma stanowią odpowiedzi na pisma i wnioski, które pełnomocnik strony kieruje do organu. Ponadto w każdym z pism zawarta jest informacja o tym, na jakie pismo organ odpowiada. Podkreślono, że w dostarczonych postanowieniach znajdują się pouczenia o możliwości wniesienia zaskarżeń, a także o organie i terminie w którym zaskarżenie należy wnieść. Pismem z 17 marca 2026 r. A. W. skierował do Wojewody [...] ponaglenie na bezczynność organu w zakresie merytorycznego rozpoznania pisma z dnia 5 marca 2026 r. Postanowieniem z 27 marca 2026 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione ponaglenie za niezasadne. W dalszej kolejności, A. W. działający jako pełnomocnik M. W. złożył skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w sprawie [...] wskazując, że pomimo licznych wystąpień strony organ od wielu miesięcy nie podejmuje rzeczywistych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania zgłaszanych problemów, a jego działania mają charakter pozorny i nie prowadzą do udzielenia odpowiedzi zgodnej z prawem. Sprawa nie dotyczy już samego wydania decyzji z dnia 6 marca 2025 r., lecz obowiązku organu do udzielania stronie jednoznacznych, zgodnych z prawem wyjaśnień dotyczących sposobu doręczeń, przypisania dokumentów do spraw, skutków procesowych tych doręczeń oraz wykonywania decyzji. W tym właśnie zakresie organ pozostaje bezczynny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. W sprawie ze skargi na bezczynność rolą sądu administracyjnego jest skontrolować, czy w dniu jej wniesienia stan bezczynności istniał (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2024 r. III OSK 1341/24 oraz wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dokonując oceny bezczynności Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi. Podstawą do czynienia ustaleń faktycznych na wskazany moment pozostają akta administracyjne sprawy. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Innymi słowy, ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19). Powyższe odnosi się odpowiednio do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, złożonej już po jego ostatecznym zakończeniu. Skarga taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Przyjmuje się powszechnie, że normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia do uznania uchwały w sprawie II OPS 5/19 jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. II OPS 1/21). W tym miejscu należy wyjaśnić, że ostatecznym zakończeniem postępowania, o którym traktują przywołane powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest moment zakończenia postępowania administracyjnego, wynikający w szczególności z wydania ostatecznej decyzji, którą organ rozstrzyga sprawę w jej całokształcie. W kontrolowanym postępowaniu, prowadzonym przez Starostę, organ wydał już decyzję z 6 marca 2025 r. znak [...] Już sam ten fakt przesądza o niedopuszczalności wniesionej skargi, z uwagi na historyczny stan ewentualnej bezczynności czy przewlekłości w działaniu organu. Niezależnie od powyższego, Sąd dostrzega intencję pełnomocnika skarżącego do zaskarżenia stanu bezczynności i przewlekłości w rozpoznaniu przez organ jego pisma z 5 marca 2026 r. Należy w tym miejscu odwołać się do brzmienia art. 3 § 2 pkt 7 i 8 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Sąd wskazuje, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na rzeczone pismo, zaś sam fakt braku satysfakcji z udzielonej informacji nie przesądza o bezczynności organu w załatwieniu wniosku strony. Jednocześnie, odpowiedź na pismo strony z 5 marca 2026 r. nie rozstrzyga żadnej sprawy, ani nie kończy w inny sposób postępowania administracyjnego w danej sprawie. W szczególności, nie jest ona żadnym z aktów lub czynności, które w razie ich niewydania lub niepodjęcia przez organ mogą być objęte skargą na bezczynność tego organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Skarga wniesiona przez A. W. dotyczy w istocie braku spodziewanej reakcji na pismo złożone w ramach zakończonego już postępowania administracyjnego. Jak wynika z treści art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 4 P.p.s.a., skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przysługuje stronie w szczególności w przypadku braku podjęcia przez organ czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ocena prawidłowości postępowania organu w zakresie wydawanych rozstrzygnięć w toczącym się postępowaniu nie stanowi przedmiotu rozstrzygania Sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia. W myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zwrócił stronie uiszczony wpis wobec odrzucenia skargi.