III SAB/Po 20/24

Dnia 11 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej w budownictwie oddala skargę A. K. 24 maja 2024 r. złożyła do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa wniosek (data wpływu do organu 28 maja 2024 r.) o przeprowadzenie kontroli i wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie i odpowiedzialności dyscyplinarnej wobec G. S.. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. nałożył na D. G. i J. G. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej wskazującej, czy stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego. Wnioskodawczyni zarzuciła, że ekspertyzę wykonał G. S. nie będąc uprawnionym do jej wykonania i wykonując ją niezgodnie z przepisami. Stała się ona podstawą do zalegalizowania obiektu budowlanego znajdującego się na działce sąsiadującej z działką wnioskodawczyni. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa postanowieniem nr [...] z 11 czerwca 2024 r. , wydanym na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2023, poz. 551), dalej: "ustawa", i art. 17 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 37 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, działając z urzędu, w związku z wnioskiem A. K., zbadał przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej G. S.. Wskazując na § 9 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów ( Dz. U. 2002 nr 194, poz.1635 ), zgodnie z którym podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego jest zbadania z urzędu, czy nie zachodzą okoliczności wyłączające to postępowanie, określone w ww. art. 51 ustawy, w zw. z art. 17§1 k.p.k., art. 105 k.p.a i art. 100 Prawa budowlanego, przed jego wszczęciem, organ po dokonaniu analizy skargi w świetle ww. przepisów stwierdził , że zarzucane czyny nie podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jednocześnie, organ wskazał, że opracowanie przedmiotowej ekspertyzy nie wymaga na podstawie obowiązujących przepisów uprawnień budowlanych, zatem nie jest czynnością zawodową członka izby, związaną z pełnieniem samodzielnych funkcji w budownictwie w rozumieniu art. 41 pkt 1 ww. ustawy. W postanowieniu zawarto pouczenie o przysługujących stronie środkach zaskarżenia. Pismem z 2 września 2024 r. ( wpływ do organu 5 września 2024 r.) A. K. za pośrednictwem Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa złożyła do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa ponaglenie z uwagi na bezczynność Okręgowego Rzecznika. Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa postanowieniem nr [...] z dnia 2 października 2024r. , wydanym na podstawie art. 36 §6 w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. nie stwierdził bezczynności Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że członek samorządu podlega odpowiedzialności w trybie odpowiedzialności zawodowej oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej, mając na uwadze, że zgodnie z art. 42 ust 2 ww. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. tryb odpowiedzialności zawodowej ma pierwszeństwo przed trybem dyscyplinarnym, jak również , ze istnieje zakaz ustawowy prowadzenia obu postępowań jednocześnie w oparciu o te same zarzuty. Dokonując analizy postępowania przed organem I instancji, Krajowy Rzecznik wskazał, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa na skutek wniosku A. K., działając z urzędu, zbadał przesłanki wszczęcia postępowania wyjaśniającego i postanowieniem nr [...] z dnia 11 czerwca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania. Wskazane postanowienie stało się prawomocne, z uwagi na brak jego zaskarżenia. Jak wskazał organ, A. K. nie została uznana za stronę pokrzywdzoną w toku przedmiotowego postępowania z uwagi na fakt, że nie wykazała , jakie jej dobro zostało w sposób bezpośredni naruszone lub zagrożone działaniem lub zaniechaniem działania członka izby samorządu zawodowego inżynierów budownictwa, w związku z czym nie posiada statusu strony i nie była informowana o przebiegu postępowania. A. K. 10 września 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w rozpatrzeniu jej wniosku z 24 maja 2024 r. (skarga wpłynęła do organu 11 września 2024 r.). Skarżąca wniosła o: 1. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a." 2. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym przez Sąd terminie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (w przypadku nieuwzględnienia skargi w trybie autokontroli); 3. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.); 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.); 5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w odpowiedzi na wniosek A. K. w dniu 11 czerwca 2024 r. zostało wydane przez Rzecznika postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż nie jest zasadna. Skarżąca 10 września 2024 r. wniosła do Sądu skargę na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w rozpatrzeniu jej wniosku z 24 maja 2024 r. o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie i odpowiedzialności dyscyplinarnej wobec G. S. (data wpływu do organu 28 maja 2024 r.). Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Interes prawny do wniesienia skargi może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego, ale również z przepisów prawa procesowego. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca A. K. była stroną postępowania administracyjnego, prowadzonego w przedmiocie zalegalizowania obiektu budowlanego - nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się w miejscowości P., będącego własnością D. i J. G.. W toku tego postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r. , doręczonym również skarżącej, nałożył na właścicieli ww. budynku obowiązek przedłożenia, m.in., ekspertyzy technicznej, dotyczącej stanu technicznego budynku. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 15 marca 2014 r. o zalegalizowaniu ww. obiektu budowlanego- nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że A. K. jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości. W toku postępowania wielokrotnie zgłaszała sprzeciw legalizacji samodzielnie nadbudowanego budynku. Wskazywała, że część nadbudowanego budynku ( okap) narusza granice jej nieruchomości. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, działając z urzędu, w związku z wnioskiem A. K., ww. postanowieniem nr [...] z 11 czerwca 2024 r., odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego, wskazując w uzasadnieniu, że zarzucane czyny nie podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz, że opracowanie przedmiotowej ekspertyzy nie wymaga na podstawie obowiązujących przepisów uprawnień budowlanych, zatem nie jest czynnością zawodową członka izby, związaną z pełnieniem samodzielnych funkcji w budownictwie w rozumieniu art.. 41 pkt 1 ww. ustawy. Mając na uwadze powyższe, jak również § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2002 r. nr 194, poz. 1635), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączających postępowanie rzecznik odpowiedzialności zawodowej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, które doręcza wraz z uzasadnieniem m. in. pokrzywdzonemu, któremu zgodnie z § 9 ust. 4 tego rozporządzenia przysługuje zażalenie na to postanowienie, Sąd uznał, że skarżąca miała interes prawny, w rozumieniu ww. przepisów, do wniesienia skargi na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w rozpatrzeniu jej wniosku z 24 maja 2024 r. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie (określonym w art. 35 K.p.a. lub w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.) organ nie załatwił sprawy (art.37 § 1 pkt 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art.35 § 1 K.p.a.). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania ( art. 35 § 3 K.p.a.). W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej W. Izby Inżynierów Budownictwa 11 czerwca 2024 r. , działając z urzędu, w związku z wnioskiem A. K., a zatem już w czternastym dniu po wpłynięciu wniosku, wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wyjaśniając w uzasadnieniu powody takiego rozstrzygnięcia. Organ wskazał § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r., zgodnie, z którym w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączających postępowanie rzecznik odpowiedzialności zawodowej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z uzasadnienia skargi wniesionej w przedmiotowej sprawie zdaje się wynikać, że skarżąca nie była świadoma wydania przedmiotowego postanowienia. Jednakże, co należy podkreślić, niniejsze postępowanie, toczy się w związku ze skargą na bezczynność organu. Jak wskazano wyżej, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Zatem, kontroli Sądu podlegają wyłącznie kwestie dotyczące obowiązku działania organu, zakresu bezczynności, dotrzymania ustawowych terminów na rozpatrzenie sprawy ,przyczyny bezczynności, czy naruszenia praw strony. Sąd nie ma natomiast możliwości dokonania kontroli ww. postanowienia wydanego przez organ 11 czerwca 2024 r., również w zakresie dotyczącym pouczeń o przysługujących środkach zaskarżenia i doręczeń. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.