III SAB/Po 282/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wyrównania świadczenia wspierającego postanawia: odrzucić skargę. H. N., reprezentowana przez D. S., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyrównanie świadczenia wspierającego przyznanego stronie informacją z 6 maja 2026 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie. Wskazano, że rozpoznając wniosek z 4 maja 2026 r. organ w formie informacji przyznał stronie prawo do świadczenia wspierającego. W dalszej kolejności, w wyniku rozpoznania wniosków pełnomocnika strony z 25 maja 2026 r. oraz z 24 czerwca 2026 r. wydana została decyzja zmieniająca z 16 lipca 2026 r., w pełni zaspokajająca roszczenie strony. Niezależnie od tego pełnomocnik organu stwierdził, że stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i 473, dalej: k.p.c.). Powołując się na przepisy k.p.c. pełnomocnik organu stwierdził, że właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd okręgowy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Przedmiotowy zakres skargi na bezczynność organu administracji publicznej określony jest przez brzmienie art. 3 § 2 pkt 1–4 i 4a P.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2022 r. II OSK 2173/22, z 11 listopada 2021 III OSK 4188/21, z 12 listopada 2019 r. I OSK 2617/19, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga złożona w kontrolowanym postępowaniu odnosi się do zarzucanej bezczynności Zakładu w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Zagadnienia związane z przyznaniem tego prawa reguluje ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (obecnie Dz. U. z 2026 r. poz. 873, dalej: ustawa). W myśl art. 30 ust. 2 ustawy, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i 473). Przepisy art. 83 ust. 3 i 5-7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio. Z kolei zgodnie z art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub od decyzji wydanej przez ten zespół, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny przesądza, że kontrola działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach dotyczących świadczenia wspierającego została powierzona sądom powszechnym, a nie sądom administracyjnym. W konsekwencji brak wydania przez organ w ustawowym terminie decyzji o przyznaniu świadczenia wspierającego i jego wypłacie nie podlega kontroli w trybie skargi na bezczynność, lecz otwiera drogę do wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, stosownie do art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosowanego odpowiednio. Art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ust. 2). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (ust. 3). Wskazane powyżej regulacje pozostawiają kontrolę działania oraz terminowości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach z zakresu świadczenia wspierającego w gestii sądów powszechnych, które orzekają w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli zatem ustawodawca przewidział szczególny tryb ochrony prawnej przed sądem powszechnym, droga sądowoadministracyjna w tej kategorii spraw jest niedopuszczalna. Brak możliwości wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w przedmiocie świadczenia wspierającego przesądza również o niedopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tym zakresie. W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jako niepodlegająca kognicji sądu administracyjnego.