III SAB/Po 3/14

Dnia 2 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi J. C., S. C., M. C., K. C. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji dotyczącej odmowy wydania zgody na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] grzywnę w wysokości 500,- (pięćset) złotych, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących kwotę 357,- (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 roku strona J. C., S. C., M. C. oraz K. C., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], skargę na bezczynność SKO w zakresie rozpoznania odwołania strony skarżącej od decyzji [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] sierpnia 2013 roku o odmowie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej. Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Samorządowego Kolegium odwoławczego do wydania decyzji w terminie dwóch tygodni, zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Strona skarżąca zażądała także stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenia SKO grzywny na podstawie art. 149 §2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że w dniu 03 września 2013 roku zostało złożone odwołanie od decyzji [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich. Sprawa nie została załatwiona pomimo upływu ponad 4 miesięcy, a termin na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczy wynosi miesiąc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę z dnia 27 stycznia 2014 roku, wniosło o umorzenie postępowania. Skarżony organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 19 grudnia 2013 roku SKO utrzymało w mocy decyzję [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich. Przy czym organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie podjęto w dniu 19 grudnia 2013 roku, natomiast uzasadnienie decyzji z uwagi na nieobecność pełnego składu zostało podpisane w terminie późniejszym. Organ zaznaczył, że decyzja została podjęta przed wpłynięciem skargi do biura podawczego Kolegium. W tej sytuacji niezasadne jest nakładanie kary grzywny na organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W dniu 02 września 2013 roku do [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich wpłynęło odwołanie strony od decyzji z dnia 13 sierpnia 2013 roku o odmowie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej. W dniu 09 września 2013 roku odwołanie wraz ze stanowiskiem organu pierwszej instancji (pismo z dnia 05 września 2013 roku) zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Po przekazaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podejmowało żadnych czynności o charakterze wyjaśniającym. W aktach administracyjnych znajdują się trzy zarządzenia dotyczące wyznaczenia składu orzekającego SKO oraz protokół z posiedzenia SKO z dnia 19 grudnia 2013 roku, w którym wskazano, że skład po naradzie postanowił utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu 13 stycznia 2014 roku pełnomocnik strony postępowania złożył w organie odwoławczym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym wskazał, że sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie, a strona nie została powiadomiona ani o innym terminie załatwienia sprawy, ani o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. W dniu 20 stycznia 2014 roku złożona została skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej, została opatrzona datą 21 stycznia 2014 roku. Wskazana decyzja została nadana do adresata w dniu 28 stycznia 2014 roku, a do [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w dniu 23 stycznia 2014 roku. Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe. Z tego względu i w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć – art. 161 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Jednak wydanie przez organ decyzji po wniesieniu skargi nie powoduje, że bezprzedmiotowe staje się orzekanie o tym czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa – art. 149 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu zachodzą podstawy do stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa oraz warunki do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W tym zakresie wyjaśnić należy, że od dnia przekazania odwołania (09 września 2013 roku) do dnia wydania decyzji (21 stycznia 2014 roku), czyli przez prawie 5 miesięcy, w sprawie nie były podejmowane żadne czynności o charakterze wyjaśniającym. Po upływie terminu miesięcznego od dnia przekazania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przez prawie cztery miesiące nie podjęło też żadnych działań w celu realizacji obowiązków określonych w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267). Organ, ani nie zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, ani nie wskazywał kolejnego terminu jej załatwienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie ma świadomość tego, że decyzja została wydana w następnym dniu po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jednak argumentacja odpowiedzi na skargę nie tłumaczy pozostawania organu w bezczynności w zakresie realizacji obowiązków określonych w art. 36 Kpa przez ponad cztery miesiące od dnia upływu terminu na załatwienie sprawy. Uchybienie obowiązkom powiadomienia strony postępowania o przyczynach zwłoki oraz wskazania nowego terminu załatwienia sprawy jest tym bardziej naganne, że w aktach administracyjnych zalegają trzy zarządzenia o wyznaczeniu składu orzekającego SKO. Z czego jedynie posiedzenie wyznaczone na dzień 19 grudnia 2013 roku doszło do skutku (protokół z posiedzenia). Z kolei decyzja została wydana ponad miesiąc po odbyciu posiedzenia, a przy tym dopiero po skorzystaniu przez stronę z prawa skargi do sądu administracyjnego. Wydanie decyzji na następny dzień po skorzystaniu przez stronę z prawa skargi do sądu administracyjnego jednoznacznie wskazuje na brak okoliczności usprawiedliwiających utrzymywanie się stanu niezałatwienia sprawy. Postawa organu, który natychmiast po skorzystaniu przez stronę z prawa skargi załatwia sprawę, a wcześniej przez ponad cztery miesiące pozostaje w bezczynności, a do tego w tym okresie nie realizuje nawet obowiązków związanych z przekroczeniem terminu na załatwienie sprawy, wymaga w ocenie Sądu napiętnowania. Taka postawa sugeruje lekceważące podejście do obowiązków określonych w przepisach art. 6 w związku z art. 35 i art. 36 ustawy – Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ winien dążyć do terminowego załatwienia sprawy mając na uwadze poszanowanie dla zasady praworządności (art. 6 Kpa), a nie jedynie dlatego, albo wówczas, gdy strona korzysta z prawa skargi, co otwiera możliwość wymierzenia grzywny organowi administracji publicznej. Pozostawanie w zwłoce obliczone na brak skorzystania przez stronę z prawa skargi i związanej z tym możliwości nałożenia grzywny uzasadnia ocenę, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi rażący przypadek bezczynności organu. Jednocześnie w celu wymuszenia poszanowania dla obowiązków ustanowionych w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego uzasadnione jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł. Uwzględniając powyższe na podstawi art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie pierwszym, drugim i trzecim wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez Skarżącą wpis (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 złotych.