III SAB/Po 46/26

Dnia 9 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi V. V. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy [...] postanawia odrzucić skargę. V. V., pismem opatrzonym datą 25 listopada 2025 roku, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ze skargą, w której zażądała wznowienia wypłaty świadczenia wychowawczego na rzecz córki Y. V. za okres od listopada 2024 roku do maja 2025 roku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zażądał: - odrzucenia skargi w przypadku uznania, że jest to skarga na bezczynność, gdyż dotyczy ona braku wypłaty świadczenia wychowawczego od listopada 2024 roku do maja 2025 roku, a więc dotyczy czynności faktycznej polegającej na wypłaceniu zaległego świadczenia; - oddalenia skargi w przypadku uznania, że jest to skarga na postanowienie Prezesa ZUS z 19 listopada 2025 roku o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań organ wyjaśnił, że V. V. w dniu 25 listopada 2024 roku złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy [...] na córkę Y. . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin, decyzją z dnia 11 marca 2025 roku, odmówił przyznania prawa do żądanego świadczenia. Wnioskodawczyni, pismem opatrzonym datą 6 listopada 2025 roku, skorzystała z prawa do odwołania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 roku, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismo skarżącej z dnia 25 listopada 2025 roku zostało rozpoznane i zarejestrowane jako skarga na bezczynność w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy [...] (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 19 grudnia 2025 roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę podlega odrzuceniu. W świetle art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza ocena w zakresie spełnienia warunków dopuszczalności wniesienia skargi. W przepisach art. 3 § 2 P.p.s.a. określony został zasadniczy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, opinie i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: kpa) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1785) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Przyjmować zatem należy, że wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w przywołanym wyżej art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 13a ust. 1-2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576 z późn. zm.) przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na jej profilu informacyjnym. W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 13 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Odnosząc powyższe do skargi wniesionej przez V. V., która to skarga obejmuje żądanie "wznowienie wypłaty świadczenia na rzecz mojej córki" poprzez "przydzielenie i przyznanie pomocy na dziecko 800+ od listopada 2024 roku do maja 2025 roku", wyjaśnić należy, że brak wypłaty świadczenia wychowawczego za okres świadczeniowy od listopada 2024 roku do maja 2025 roku jest konsekwencją wydania decyzji o odmowie przyznania tego świadczenia, decyzja ta jest decyzją ostateczną. Wskutek rozpoznania odwołania od tej decyzji wydane zostało postanowienie z dnia 19 listopada 2025 roku o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W treści postanowienia zawarte zostało pouczenie o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Sama czynność wypłaty świadczenia wychowawczego jest czynnością faktyczną, która nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż nie rozstrzyga o treści uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa. Wypłata świadczenia 800+ następuje jako konsekwencja uprzedniego uwzględnienia wniosku o wypłatę świadczenia wychowawczego. Organ przez czynność wypłaty nie ustala i nie stwierdza uprawnień bądź też obowiązków wynikających z przepisów prawa – co w konsekwencji oznacza, że wypłata świadczenia wychowawczego jako czynność materialno-techniczna nie mieści się w zakresie kontroli sądowoadministracyjnej. Analiza skargi oraz przekazanych akt administracyjnych prowadzi do ustalenia, że skarga jest niedopuszczalna, bo przedmiot zaskarżenia nie mieści się w zakresie przedmiotowym powołanego wcześniej art. 3 § 2 P.p.s.a. Skarga została wniesiona w sprawie znajdującej się poza kognicją sądu administracyjnego, zatem stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd taką skargę odrzuca. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.