III SAB/Po 49/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi V. V. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: odrzucić skargę. V. V. złożyła skargę datowaną na 7 listopada 2025 r. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przedmiotem skargi była w szczególności bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania sprawy o nr [...] oraz wypłaty świadczenia wychowawczego. W skardze strona podniosła, że w okresie od listopada 2024 r. do maja 2025 r. nie otrzymywała wypłat świadczenia 800+ na swoją córkę. Wskazano, że skarżąca wraz z córką przebywa w Polsce legalnie i przez cały okres pobytu posiadała prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec powyższych okoliczności skarżąca wniosła o rozpatrzenie sprawy, a nadto o przyznanie i wypłacenie świadczenia wychowawczego, w szczególności za okres od listopada 2024 r. do maja 2025 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie. Wskazano, że wobec rozpoznania wniosku strony z 25 listopada 2024 r. organ wydał decyzję z 11 marca 2025 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na okres 2024-2025 r. Decyzję doręczono 11 marca 2025 r. Skarżąca wniosła odwołanie od wskazanej decyzji w dacie 6 listopada 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 19 listopada 2025 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutów skargi pełnomocnik organu wskazał, że skarga na bezczynność organu może być wniesiona, jeśli organ w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organ II instancji, ma ustawowy obowiązek rozpoznać odwołanie w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Skarga wniesiona została przed upływem tego terminu, wobec czego zdaniem pełnomocnika organu jest ona bezpodstawna i podlega odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a. Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania skarżąca nie złożyła ponaglenia. W kontrolowanym postępowaniu nie wyczerpano tym samym środków zaskarżenia, a więc nie spełniono obowiązku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli skargi na bezczynność nie poprzedziło ponaglenie, skargę należy uznać za niedopuszczalną. Niezależnie od powyższego braku Sąd wskazuje, że stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W kontrolowanym postępowaniu odwołanie od decyzji z 11 marca 2025 r. strona złożyła w dacie 6 listopada 2025 r. (k. 71-73, 83-85 akt administracyjnych). Miesięczny termin na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, wynikający w przytoczonego przepisu nie upłynął w dacie złożenia skargi na bezczynność organu, bowiem została ona nadana 7 listopada 2025 r., zatem dzień po złożeniu odwołania, inicjującego postępowanie przed Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działającym jako organ II instancji. Okoliczności związane z poprawnością i kompletnością wniosku skarżącej, jak również ocena prawidłowości postępowania organu w zakresie jego rozpoznania i wydawanych rozstrzygnięć co do odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, nie stanowią przedmiotu oceny Sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.